Canan Gerede, yönetmen, senarist, oyuncu ve yapımcıdır. 1995 yılında Aşk Ölümden Soğuktur filmiyle Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ödülünü kazanarak bu ödülü alan ilk kadın yönetmen oldu. Fotoğrafçı Bennu Gerede'nin annesidir.

Canan Gerede, 1948 yılında New York'ta doğdu. Annesi piyes çevirileri yapan Reşiha Akman, babası diplomat Cemil Vafi'dir. Babasının diplomatik görevleri nedeniyle çocukluğu ve gençliği farklı ülkelerde geçti. Üç yaşında ailesiyle Türkiye'ye döndü; daha sonra Yunanistan, İngiltere, Arjantin, Tayvan, İsviçre ve Venezuela gibi ülkelerde yaşadı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Liseyi Venezuela'nın başkenti Caracas'ta tamamladı. Caracas'ta tiyatro eğitimi aldıktan sonra doğduğu şehir olan New York'a giderek American Academy of Dramatic Arts'ta iki yıl eğitim gördü. Oyunculuk ve yönetmenlik üzerine çalıştı; daha sonra Elia Kazan aracılığıyla oyuncu yönetimi konusunda da deneyim kazandı.

Eğitiminin ardından İstanbul'a döndü. Bir süre gazetecilik ve çevirmenlik yaptı, belgesel senaryoları yazdı ve yabancı film ekipleriyle çalıştı. Muhsin Ertuğrul döneminde İstanbul Şehir Tiyatroları'nda kısa süre görev aldı. Türkiye'de çekilen The Charge of the Light Brigade filminin kostüm çalışmalarında sanat yönetmeni John Mollo'nun asistanlığını yaptı.

New York'taki eğitim yıllarında yaptığı ilk evlilik kısa süre içinde boşanmayla sona erdi.

Sinema Kariyeri

1977 yılında Atıf Yılmaz'ın yönettiği Seyahatname adlı televizyon yapımında oyuncu olarak yer aldı. Daha sonra Atıf Yılmaz ve Yılmaz Güney ile çalıştı. Yılmaz Güney'in cezaevinde bulunduğu dönemde yürüttüğü sinema çalışmalarında görev aldı ve Yol filminde yapım koordinatörü olarak çalıştı.

1983 yılında Alman yapımı Germany Under Thorns filminin senaryosunu yazdı. Aynı dönemde Thomas Harlan'ın Wundkanal adlı filminin yapım çalışmalarında görev aldı.

Yönetmenliğe 1987 yılında çektiği kısa belgesel The Other Side ile başladı. Aynı yıl Pass the Bludwurst Please adlı performans videosunu yönetti. 1988 yılında ressam Abidin Dino'yu konu alan Abidin, Sen Mutluluğun Resmini Yapabilir misin? adlı belgeseli çekti. 1993 tarihli Peçenin Ardındaki Kadınlar (Women Behind the Veil) belgeselinde ise Pakistan'daki kadınların yaşamını ele aldı.

İlk uzun metrajlı kurmaca filmi Robert'in Filmi (Robert's Movie), 1991 yılında tamamlandı. Patrick Bauchau, Aslı Altan, Menderes Samancılar, Sinan Çetin ve Meral Çetinkaya gibi oyuncuların yer aldığı film, 1991 Cannes Film Festivali'nin Eleştirmenler Haftası bölümüne seçildi. Gerede, filmle aynı yıl 8. Marsilya Uluslararası Kadın Filmleri Festivali'nde En İyi Senaryo ödülünü aldı.

1995 yılında senaryosunu yazıp yönettiği Aşk Ölümden Soğuktur, şarkıcı Bergen'in yaşamından esinlenerek hazırlandı. Filmde Bennu Gerede Belgin'i, Kadir İnanır Ali'yi canlandırdı; oyuncu kadrosunda Tuncel Kurtiz, Ayşegül Ünsal, Umur Turagay ve Engin İnal da yer aldı. Canan Gerede, filmle 32. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ödülünü kazandı. Film ayrıca T.C. Kültür Bakanlığı Özel Ödülü'ne değer görüldü; görüntü yönetmeni Jürgen Jürges de En İyi Görüntü Yönetmeni ödülünü paylaştı.

Gerede'nin son uzun metrajlı sinema filmi Parçalanma (Split), 1999 yılında gösterildi. Gerçek bir velayet anlaşmazlığından hareketle hazırlanan film, İzlandalı bir anne ile Türk bir baba arasında kalan çocukların hikâyesini konu aldı. Filmin başrollerinde Bennu Gerede ve Mahir Günşiray yer aldı. Canan Gerede filmin yönetmenliğini ve senaristliğini üstlendi.

Ailesi ve Özel Hayatı

Canan Gerede, doktor Selçuk Gerede ile 1968 yılında evlendi. Selçuk Gerede, asker ve diplomat Hüsrev Gerede'nin oğluydu. Çiftin Şiva ve Bennu Gerede adlarında iki kızı oldu.

Aile 1972 yılında New York'a taşındı. Selçuk Gerede, Birleşmiş Milletler bünyesinde doktor olarak görev yaptı. Yaklaşık 16 yıl New York'ta yaşayan aile daha sonra Türkiye'ye döndü. Canan ve Selçuk Gerede ilerleyen yıllarda ayrı yaşamaya başladı ancak resmen boşanmadı. Selçuk Gerede 2003 yılında hayatını kaybetti.

Yazarlığı

Canan Gerede, yaşamını ve sinema yıllarındaki tanıklıklarını anlattığı Devrim Çiçeği adlı anı kitabını 2025 yılında yayımladı. Kitap Kırmızı Kedi Yayınevi tarafından yayımlandı.

Kitapları

2025 - Devrim Çiçeği (anı)

Ödülleri

1995 - 32. Antalya Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yönetmen - Aşk Ölümden Soğuktur
1991 - 8. Marsilya Uluslararası Kadın Filmleri Festivali - En İyi Senaryo - Robert'in Filmi

Filmleri ve Belgeselleri

Yönetmen ve Senarist

1999 - Parçalanma / Split (uzun metrajlı sinema filmi; yönetmen ve senarist)
1995 - Aşk Ölümden Soğuktur / Love Is Colder Than Death (uzun metrajlı sinema filmi; yönetmen, senarist ve yapımcı)
1993 - Peçenin Ardındaki Kadınlar / Women Behind the Veil (belgesel; yönetmen ve senarist)
1991 - Robert'in Filmi / Robert's Movie (uzun metrajlı sinema filmi; yönetmen ve senarist)

Belgesel ve Video Yönetmenliği

1988 - Abidin, Sen Mutluluğun Resmini Yapabilir misin? (belgesel; yönetmen)
1987 - Pass the Bludwurst Please (performans videosu; yönetmen)
1987 - The Other Side (kısa belgesel; yönetmen)

Diğer Sinema ve Televizyon Çalışmaları

1983 - Wundkanal (yapım çalışmaları)
1983 - Germany Under Thorns (senarist)
1981 - Yol (yapım koordinatörü)
1977 - Seyahatname (oyuncu; televizyon yapımı)


Kaynak:Biyografiler.com