Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, yönetmen, senarist ve yapımcıdır. Tuncel Kurtiz, 1958 yılında tiyatro oyunculuğuna başladı; Türkiye'nin yanı sıra İsveç, Almanya ve Fransa'daki tiyatro ve sinema çalışmalarında yer aldı. Umut, Otobüs, Sürü, Duvar, Yaşamın Kıyısında, Ezel ve Muhteşem Yüzyıl rol aldığı yapımlar arasındadır.

Tuncel Tayanç Kurtiz, 1 Şubat 1936 tarihinde İzmit'in Bahçecik nahiyesinde doğdu. Babası, Selanik doğumlu bürokrat Hamdi Valâ Kurtiz, annesi Müfide Kurtiz'dir. Sezgin ve Rengin adında iki kardeşi vardır. Babasının görevi nedeniyle ilköğrenimini sekiz farklı şehirde sürdürdü. Ortaokulu Edremit'te okudu, lise öğrenimini Haydarpaşa Lisesi'nde tamamladı.

Lise yıllarında İETT'de yarı zamanlı ışık kontrolörü olarak çalıştı. Üniversitede hukuk, İngiliz filolojisi, felsefe, psikoloji ve sanat tarihi alanlarında öğrenim gördü ancak bu bölümlerin hiçbirinden mezun olmadı.

Tiyatro Kariyeri

Oyunculuğa 1958 yılında Haldun Dormen'in Dormen Tiyatrosu'nda başladı. Daha sonra Kent Oyuncuları ve Gen-Ar Tiyatrosu gibi topluluklarda çalıştı. Türkiye dışında da tiyatro çalışmalarını sürdüren Kurtiz; Almanya, İsveç ve Fransa'daki yapımlarda sahneye çıktı. Haldun Taner'in Keşanlı Ali Destanı, Nazım Hikmet'in Şeyh Bedreddin Destanı ve Yolcu, Yaşar Kemal'in Teneke adlı eserleri rol aldığı oyunlar arasındadır.

1980'li yıllarda yurt dışındaki çalışmalarını yoğunlaştırdı. Peter Brook'un uluslararası oyuncu kadrosuyla hazırladığı Mahabharata projesinde yer aldı. 1990'lı yıllarda Türkiye'deki tiyatro ve sinema çalışmalarını yeniden sürdürdü.

Sinema Kariyeri

Kurtiz'in sinemadaki ilk yapımlarından biri, 1964 tarihli Şeytanın Uşakları oldu. Filmin yönetmenliğini İlhan Engin, yapımcılığını ise Orhan Günşiray üstlendi. 1960'lı yıllarda çok sayıda filmde rol alan Kurtiz, bu dönemde Yılmaz Güney ile de çeşitli yapımlarda birlikte çalıştı.

Yılmaz Güney'in yönettiği Umut'ta Hasan'ı, Zeki Ökten'in yönettiği ve senaryosunu Yılmaz Güney'in yazdığı Sürü'de Hamo'yu canlandırdı. Tunç Okan'ın Otobüs, Erden Kıral'ın Kanal ve Yılmaz Güney'in Duvar filmlerinde de rol aldı.

1979 yapımı Gül Hasan'ın yönetmenliğini üstlendi ve filmin senaryosunu Nuri Sezer ile birlikte yazdı. Bereketli Topraklar Üzerinde filminin senaryo çalışmalarına katıldı ve yapımcılığını üstlendi. Filmde Zeynel Ağa karakterini de canlandırdı.

1981 Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde Gül Hasan ile Nuri Sezer'le birlikte En İyi Senaryo Ödülü'nü kazandı. Aynı festivalde Gül Hasan En İyi Üçüncü Film seçildi.

Yurt dışında yaşadığı dönemde Avrupa yapımlarında da oyunculuk yaptı. İsrailli yönetmen Shimon Dotan'ın Hiuch HaGdi filmindeki rolüyle 1986 Berlin Uluslararası Film Festivali'nde En İyi Erkek Oyuncu dalında Gümüş Ayı kazandı.

1990'lı yıllardan itibaren Türkiye'deki sinema çalışmalarında yeniden daha sık yer aldı. Ağrı'ya Dönüş, Bir Aşk Uğruna, Usta Beni Öldürsene, Tabutta Rövaşata, Işıklar Sönmesin, İstanbul Kanatlarımın Altında, Akrebin Yolculuğu, Hoşçakal Yarın, Şellale ve O da Beni Seviyor bu dönemde rol aldığı yapımlardandır.

Fatih Akın'ın 2007 yapımı Yaşamın Kıyısında filminde Ali Aksu karakterini canlandırdı. Bu rolüyle 2008 Ankara Uluslararası Film Festivali'nde En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünü aldı. Aynı yıl Taormina Film Festivali'nde Taormina Art Ödülü'ne değer görüldü.

Televizyon Kariyeri

2000'li yıllarda televizyon dizilerinde de düzenli olarak rol aldı. Alacakaranlık'ta Alâ Bey Bozoğlu, Hacı'da Hacı Hayrullah Gesili, Asi'de Cemal Ağa karakterlerini canlandırdı.

2009-2011 yılları arasında yayımlanan Ezel dizisinde Ramiz Karaeski, bilinen adıyla Ramiz Dayı karakterini oynadı. Ardından Muhteşem Yüzyıl dizisinde Şeyhülislam Ebussuud Efendi'yi canlandırdı.

2010 yılında Edremit'in Çamlıbel köyünde eşi ve kayınbiraderiyle işlettiği Zeytinbağı adlı tesisten NTV için Tuncel Kurtiz ve Dostları programını sundu. BBC'nin Life belgeselinin Türkiye'de Hayat adıyla yayımlanan Türkçe sürümünü seslendirdi.

Ailesi ve Ölümü

Tuncel Kurtiz, Menend Kurtiz ile evliydi. Aslı adında bir kızı ve Mirza adında bir oğlu vardır.

27 Eylül 2013 tarihinde İstanbul'daki evinde düşerek başını çarpmasının ardından 77 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi, Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi'nde düzenlenen törenin ardından Balıkesir'in Edremit ilçesine bağlı Çamlıbel köyünde toprağa verildi.

Ödülleri

2011 - 48. Antalya Altın Portakal Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü
2008 - Taormina Film Festivali - Taormina Art Ödülü
2008 - 15. Altın Koza Film Festivali - Usta Oyuncu Ödülü
2008 - Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu - Yaşamın Kıyısında
2008 - Yeşilçam Ödülleri - En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu - Yaşamın Kıyısında
2002 - Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri - En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu - Şellale
1994 - Antalya Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu - Bir Aşk Uğruna
1986 - Berlin Uluslararası Film Festivali - En İyi Erkek Oyuncu Gümüş Ayı - Hiuch HaGdi
1981 - Antalya Altın Portakal Film Festivali - En İyi Senaryo - Gül Hasan (Nuri Sezer ile)
1980 - Antalya Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu - Sürü

Tiyatro Oyunları

1998 - Çok Tuhaf Soruşturma : Ferhan Şensoy - Ortaoyuncular
1997 - Şeyh Bedreddin : Nazım Hikmet
1985 - Mahabharata : Hint destanı - Yönetmen: Peter Brook
1984 - Keşanlı Ali Destanı : Haldun Taner - Berlin Schaubühne
1969 - Teneke : Yaşar Kemal
1968 - Kaplan ve Daktilolar - Gen-Ar Tiyatrosu
1968 - Samanyolu : Karl Wittlinger - Gen-Ar Tiyatrosu
1968 - Devr-i Süleyman : Aydın Engin - Gen-Ar Tiyatrosu
1967 - Yolcu : Nazım Hikmet - Gen-Ar Tiyatrosu
1964 - Kalbin Sesi - Halkın Gözü : Peter Shaffer - Kent Oyuncuları
1963 - Martı : Anton Çehov - Kent Oyuncuları
1962 - Altın Yumruk - Dormen Tiyatrosu
1962 - Ayı Masalı - Dormen Tiyatrosu
1962 - Şahane Züğürtler - Dormen Tiyatrosu
1958 - Zafer Madalyası : Thomas Heggen ve Joshua Logan - Dormen Tiyatrosu

Filmleri ve Dizileri

2013 - Mutlu Aile Defteri (sinema filmi)
2012-2013 - Muhteşem Yüzyıl (Ebussuud Efendi; dizi)
2011 - Hayata Beş Kala (dizi)
2010 - Siyah Beyaz (Ahmet Nihat; sinema filmi)
2010 - Kayıp Armağan (Megistias; seslendirme)
2009-2011 - Ezel (Ramiz Karaeski / Ramiz Dayı; dizi)
2009 - Güz Sancısı (Kamil Efendi; sinema filmi)
2008 - Jack Hunter and the Lost Treasure of Ugarit (Said; televizyon mini dizisi)
2008 - Lal (sinema filmi)
2007-2008 - Asi (Cemal Ağa; dizi)
2007 - Yaşamın Kıyısında (Ali Aksu; sinema filmi)
2007 - Kara Duvak (Haşim Mevlütoğlu; dizi)
2006 - Hacı (Hacı Hayrullah Gesili; dizi)
2003-2005 - Alacakaranlık (Alâ Bey Bozoğlu; dizi)
2003 - İnat Hikayeleri (sinema filmi)
2001 - Şellale (sinema filmi)
2001 - O da Beni Seviyor (sinema filmi)
2001 - A Cavallo della Tigre (sinema filmi)
2000 - Kumru (televizyon yapımı)
1999 - Kurtlar Sofrası (dizi)
1998 - Hoşçakal Yarın (sinema filmi)
1998 - Vive la mariée... et la libération du Kurdistan (sinema filmi)
1997 - Akrebin Yolculuğu (sinema filmi)
1997 - Çökertme (sinema filmi)
1997 - Gräfin Sophia Hatun (televizyon yapımı)
1996 - İstanbul Kanatlarımın Altında (sinema filmi)
1996 - Işıklar Sönmesin (sinema filmi)
1996 - Tabutta Rövaşata (sinema filmi)
1996 - Usta Beni Öldürsene (sinema filmi)
1996 - Cemile (yapım)
1995 - Cemile ve Umudun Masalı (yapım)
1994 - Aşk Ölümden Soğuktur (sinema filmi)
1994 - Bir Aşk Uğruna (sinema filmi)
1993 - Ağrı'ya Dönüş (sinema filmi)
1993 - Korkunun Karanlık Gölgesi (yapım)
1993 - Çakalların İzinde (yapım)
1992 - Kvällspressen (televizyon yapımı)
1990 - Die Hallo-Sisters (yapım)
1990 - Zeit der Rache (yapım)
1990 - Skyddsängeln (sinema filmi)
1989 - Mahabharata (televizyon mini dizisi)
1989 - Täcknamn Coq Rouge (sinema filmi)
1989 - Noel Baba (yapım)
1988 - Livsfarlig Film (yapım)
1987 - Aufbrüche (yapım)
1987 - Den Frusna Leoparden (sinema filmi)
1986 - Hiuch HaGdi (sinema filmi)
1985 - Vägen till Gyllenblå! (Dr. Krull; televizyon dizisi)
1985 - Die Abschiebung (yapım)
1984 - Turkse Video (Yılmaz; kısa film)
1983 - Duvar (Tonton Ali; sinema filmi)
1983 - Kalabaliken i Bender (yapım)
1981 - Kleiner Mann was tun (yapım)
1980 - Bereketli Topraklar Üzerinde (Zeynel Ağa; oyuncu, senarist ve yapımcı)
1979 - Gül Hasan (oyuncu, yönetmen ve senarist)
1978 - Sürü (Hamo; sinema filmi)
1978 - Kanal (Abuzer Dayı; sinema filmi)
1977 - Nehir (sinema filmi)
1974 - Otobüs (sinema filmi)
1970 - Umut (Hasan; sinema filmi)
1970 - Tatort (Alman televizyon dizisi)
1967 - Bana Kurşun İşlemez (Cengiz; sinema filmi)
1967 - Krallar Ölmez (Komiser; sinema filmi)
1967 - Aslan Arkadaşım (Hamza; sinema filmi)
1966 - At Avrat Silah
1966 - Çingene
1966 - Çirkin Kral
1966 - Dört Kurşun
1966 - Hudutların Kanunu
1966 - Kader Çıkmazı
1966 - Kanlı Mezar
1966 - Kanunsuz Dağlar
1966 - Kanunsuz Yol
1966 - Karanlıkta Vuruşanlar
1966 - Kıran Kırana
1966 - Nikahsızlar
1966 - Silahına Sarılan Adam
1966 - Silahların Kanunu
1966 - Yiğit Yaralı Olur
1966 - Zehirli Kucak
1966 - Ağaların Savaşı
1965 - Babasız Yaşayamam
1965 - Ben Öldükçe Yaşarım
1965 - Bir Caniye Gönül Verdim
1965 - Bitmeyen Yol
1965 - Büyük Şehrin Kanunu
1965 - Güzel Bir Gün İçin
1965 - Haracıma Dokunma
1965 - Kanlı Meydan
1965 - Konyakçı
1965 - Krallar Kralı
1965 - Sayılı Kabadayılar
1965 - Sokaklar Yanıyor
1965 - Sokakta Kan Vardı
1965 - Son Kuşlar
1965 - Üçünüzü De Mıhlarım
1964 - Şeytanın Uşakları