Asker, siyasetçi ve diplomat. Kurtuluş Savaşı sırasında Mustafa Kemal ATATÜRK'ün kurmay heyetinde görev yaptı; Erzurum ve Sivas kongrelerine katıldı, TBMM'de milletvekilliği yaptı. Cumhuriyet döneminde çeşitli ülkelerde Türkiye'nin diplomatik temsilcisi olarak görev aldı.

Hüsrev Gerede, 12 Mart 1886 tarihinde Edirne'nin Karaağaç bölgesinde doğdu. Babası asker Mehmet Ali Paşa, annesi Mahinur Hanım'dır. Çocukluğu babasının görev yaptığı farklı şehirlerde geçti. Öğrenimine Erzurum'da başladı; babasının ölümünün ardından ailesiyle İstanbul'a taşındı. Fotoğraf sanatçısı Bennu Gerede'nin dedesidir.

Askerî Kariyeri

1905 yılında Harp Okulu'ndan, 1908 yılında Erkân-ı Harbiye Mektebi'nden kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu. Balkan Savaşı sırasında 7. Tümen Kurmay Başkanlığı yaptı. 1913 yılında Trakya sınırının belirlenmesi amacıyla oluşturulan komisyonda görev aldıktan sonra Atina'ya askerî ataşe olarak atandı.

I. Dünya Savaşı sırasında 1914-1917 yılları arasında Doğu Cephesi'nde görev yaptı. Kafkas Orduları Harekât Şube Müdürlüğünde bulundu ve daha sonra Kazım Karabekir komutasındaki birliklerde kurmay görevleri üstlendi. Savaşın son döneminde Erzurum'da 15. Kolordu Kurmay Başkanlığı yaptı.

Millî Mücadele Yılları

Mustafa Kemal ATATÜRK'ün Anadolu'ya geçmek üzere oluşturduğu karargâh heyetine katılan Hüsrev Gerede, 16 Mayıs 1919 tarihinde Bandırma Vapuru ile İstanbul'dan hareket etti ve 19 Mayıs'ta Samsun'a çıktı. 9. Ordu Müfettişliği karargâhında İstihbarat ve Siyasi Şube Müdürü olarak görev yaptı.

Havza ve Amasya'daki çalışmalara katıldı; Erzurum ve Sivas kongrelerinde bulundu ve Heyet-i Temsiliye Başkâtipliği yaptı. Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı'na Trabzon mebusu olarak seçildi. İstanbul'un işgal edilmesinin ve Meclis-i Mebusan'ın dağıtılmasının ardından Ankara'ya geçti ve 23 Nisan 1920 tarihinde açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne Trabzon milletvekili olarak katıldı.

TBMM'ye karşı başlayan ayaklanmalar sırasında Bolu ve çevresinde görevlendirildi. Gerede'deki olaylar sırasında isyancılar tarafından bir süre alıkonuldu; yapılan görüşmelerin ardından serbest bırakıldı ve bölgedeki Millî Mücadele çalışmalarını sürdürdü. Daha sonra Mustafa Kemal ATATÜRK, bu dönemdeki Gerede olaylarıyla bağlantılı hizmetlerinden dolayı kendisine “Gerede” soyadını verdi.

1921 yılında Londra Konferansı'na gönderilen TBMM heyetinde yer aldı. Millî Mücadele dönemindeki hizmetleri nedeniyle TBMM tarafından Kırmızı-Yeşil Şeritli İstiklâl Madalyası ile ödüllendirildi.

Milletvekilliği ve Diplomatik Kariyeri

1923 seçimlerinde TBMM II. Dönem Urfa milletvekili seçildi. 1924 yılında Budapeşte'ye diplomatik temsilci olarak atanması üzerine milletvekilliğinden ayrıldı ve diplomasi kariyerine başladı.

1924-1926 yıllarında Budapeşte'de, 1926-1930 yıllarında Sofya'da görev yaptı. 1930 yılında Tahran Büyükelçiliğine atandı ve 1934 yılına kadar bu görevi sürdürdü. Tahran'daki görevi sırasında Türkiye ile İran arasındaki ilişkilerle ilgilendi; İran Şahı Rıza Pehlevi'nin 1934 yılındaki Türkiye ziyaretinin hazırlıklarında görev aldı.

1935 yılında TBMM V. Dönem Sivas milletvekili seçildi. 1936 yılında Tokyo Büyükelçiliğine atanması üzerine milletvekilliğinden ayrıldı.

22 Aralık 1936 ile 19 Haziran 1939 tarihleri arasında Türkiye'nin Tokyo Büyükelçisi olarak görev yaptı. Japonya'daki görevi sırasında Ertuğrul Fırkateyni faciasında hayatını kaybeden denizcilerin anısına Kushimoto'daki Ertuğrul Şehitleri Anıtı ile ilgili çalışmalar yürüttü.

1939 yılında Berlin Büyükelçisi oldu ve II. Dünya Savaşı'nın ilk yıllarında, 1942'ye kadar bu görevde kaldı. Berlin'den ayrıldıktan sonra bir süre Dışişleri Bakanlığı merkez teşkilatında büyükelçi olarak görev yaptı.

1947 yılında Rio de Janeiro Büyükelçiliğine atandı. Bu görevini 1949 yılına kadar sürdürdü ve aynı yıl yaş sınırından emekliye ayrıldı.

Ailesi

Hüsrev Gerede, diplomat Galip Kemal Söylemezoğlu'nun kızı Lamia Hanım ile evlendi. Çiftin Ali Faruk ve Mehmet Selçuk adlarında iki oğlu oldu. Büyük oğlu Ali Faruk, Ankara'da yedek subaylık yaptığı sırada bir eğitim kazasında hayatını kaybetti.

Yazarlığı ve Hatıraları

Hüsrev Gerede, askerî, siyasi ve diplomatik görevleri sırasında tuttuğu notlardan yararlanarak hatıralar kaleme aldı. Hayattayken İran'daki diplomatik görevine ilişkin anılarını yayımladı. Berlin Büyükelçiliği dönemini anlatan notları ise ölümünden sonra kitaplaştırıldı.

Millî Mücadele ve Mustafa Kemal ATATÜRK ile birlikte çalıştığı yıllara ilişkin notlarının bir bölümü de daha sonra araştırmacılar tarafından yayıma hazırlandı.

Eserleri

Ölümü

Hüsrev Gerede, 20 Mart 1962 tarihinde İstanbul'da 76 yaşında hayatını kaybetti. Edirnekapı Şehitliği'ne defnedildi. İstanbul'un Teşvikiye semtinde uzun yıllar yaşadığı cadde daha sonra Hüsrev Gerede Caddesi adını aldı.