Yönetmen, senarist, kurgucu ve fotoğrafçı Nuri Bilge Ceylan, Uzak, Bir Zamanlar Anadolu'da, Kış Uykusu, Ahlat Ağacı ve Kuru Otlar Üstüne filmlerinin yönetmenidir. Kış Uykusu ile 2014 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye kazandı.

Nuri Bilge Ceylan, 26 Ocak 1959 tarihinde İstanbul'un Bakırköy ilçesinde doğdu. Annesi Fatma Ceylan, babası ziraat mühendisi Mehmet Emin Ceylan'dır. Emine adında bir ablası vardır.

Babası, İstanbul Yeşilköy'deki Zirai Araştırma Enstitüsü'nde çalışırken memleketi Çanakkale'nin Yenice ilçesine tayinini istedi. Aile, Ceylan iki yaşındayken 1961 yılında Yenice'ye taşındı. İlkokulun ilk yıllarını burada geçirdi. Ablasının ortaokuldan sonra eğitimini sürdürebilmesi için aile 1969 yılında yeniden İstanbul'a döndü. İlkokulun son sınıfını, ortaokulu ve liseyi Bakırköy'de tamamladı.

Eğitimi ve Sinemaya Başlaması

1976 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü'ne girdi. Üniversitelerde boykotların ve siyasi çatışmaların yaşandığı bu dönemde iki yıl Maçka kampüsüne devam etti. 1978 yılında yeniden üniversite sınavına girerek Boğaziçi Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümü'ne geçti.

Lise yıllarında başlayan fotoğraf ilgisini Boğaziçi Üniversitesi Fotoğraf Kulübü'nde sürdürdü. Üniversitede seçmeli sinema dersleri aldı; fotoğraf, dağcılık ve satranç kulüplerinin çalışmalarına katıldı. Öğrencilik yıllarında fotoğraf kulübünde vesikalık fotoğraflar çekti. 1985 yılında Boğaziçi Üniversitesi'nden mezun oldu.

Mezuniyetinin ardından önce Londra'ya, daha sonra Katmandu'ya gitti. Türkiye'ye döndükten sonra askerlik görevini yedek subay olarak Ankara, Mamak'ta yaptı. Askerlikten sonra profesyonel fotoğrafçılık yaparken Mimar Sinan Üniversitesi'nde iki yıl sinema eğitimi aldı.

Yönetmen Mehmet Eryılmaz'ın bir kısa filminde oyuncu olarak yer aldı ve filmin teknik çalışmalarına katıldı. Daha sonra bu yapımda kullanılan Arriflex 2B kamerayı satın alarak ilk kısa filmini hazırlamaya başladı.

Sinema Kariyeri

1993 yılının sonlarında ilk kısa filmi Koza'nın çekimlerine başladı. Film, 1995 yılında Cannes Film Festivali'nin kısa film yarışmasına seçildi.

İlk uzun metrajlı filmi Kasaba 1997 yılında gösterime girdi. Bunu Mayıs Sıkıntısı ve Uzak izledi. Bu üç film, Ceylan'ın taşra üçlemesi olarak da anıldı. İlk dönem filmlerinde ailesinden ve yakın çevresinden kişilere oyuncu olarak yer verdi; yönetmenliğin yanı sıra senaryo, görüntü yönetimi, kurgu ve yapım gibi farklı görevleri de üstlendi.

Uzak, 2003 Cannes Film Festivali'nde Büyük Ödül'ü (Grand Prix) kazandı. Filmin oyuncuları Muzaffer Özdemir ve Mehmet Emin Toprak ise En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'nü birlikte aldı.

2006 yılında İklimler'i yönetti. Filmde eşi Ebru Ceylan ile başrolleri paylaştı. İklimler, 2006 Cannes Film Festivali'nde FIPRESCI Ödülü'nü aldı.

2008 yılında çektiği Üç Maymun ile 61. Cannes Film Festivali'nde En İyi Yönetmen Ödülü'nü kazandı. Film, Türkiye'nin Yabancı Dilde En İyi Film dalındaki Akademi Ödülü adayı olarak seçildi ve dokuz filmlik kısa listeye kaldı.

2009 yılında Cannes Film Festivali'nin ana yarışma jürisinde görev yaptı.

2011 yılında yönettiği Bir Zamanlar Anadolu'da, 64. Cannes Film Festivali'nde Büyük Ödül'ü (Grand Prix) Jean-Pierre Dardenne ve Luc Dardenne'in yönettiği Bisikletli Çocuk ile paylaştı.

2014 yılında Kış Uykusu'nu yönetti. Başrollerinde Haluk Bilginer, Melisa Sözen ve Demet Akbağ'ın yer aldığı film, 67. Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye kazandı. Ceylan'a ödülü Quentin Tarantino ve Uma Thurman verdi.

2018 yılında Ahlat Ağacı'nı yönetti. Senaryosunu Ebru Ceylan ve Akın Aksu ile birlikte yazdığı filmde Doğu Demirkol, Murat Cemcir, Bennu Yıldırımlar, Serkan Keskin, Hazar Ergüçlü ve Tamer Levent rol aldı. Film, 2018 Cannes Film Festivali'nin ana yarışmasında gösterildi ve Türkiye'nin 91. Akademi Ödülleri için Yabancı Dilde En İyi Film adayı olarak seçildi.

2023 yılında Kuru Otlar Üstüne filmini yönetti. Senaryosunu Ebru Ceylan ve Akın Aksu ile birlikte yazdı. Başrollerinde Deniz Celiloğlu ve Merve Dizdar yer aldı. Film dünya prömiyerini 20 Mayıs 2023 tarihinde 76. Cannes Film Festivali'nde yaptı. Merve Dizdar, filmdeki Nuray rolüyle Cannes'da En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'nü kazandı.

Fotoğraf Çalışmaları

Ceylan, 2003 yılında İklimler için mekân araştırmaları yaptığı sırada uzun bir aradan sonra yeniden fotoğraf çekmeye başladı. Sinema çalışmalarının yanında fotoğraf çalışmalarını da sürdürdü ve farklı ülkelerde sergiler açtı.

Ailesi

Nuri Bilge Ceylan, ilk evliliğini Aylin Ünaldı ile yaptı. Bu evlilik boşanmayla sona erdi. Daha sonra senarist, fotoğrafçı ve yönetmen Ebru Ceylan ile evlendi. Çiftin Ayaz adında bir oğlu vardır. Ebru Ceylan, Üç Maymun, Bir Zamanlar Anadolu'da, Kış Uykusu, Ahlat Ağacı ve Kuru Otlar Üstüne filmlerinin senaryolarında Nuri Bilge Ceylan ile birlikte çalıştı.

Filmleri

Yönetmen

2023 - Kuru Otlar Üstüne (Sinema filmi)
2018 - Ahlat Ağacı (Sinema filmi)
2014 - Kış Uykusu (Sinema filmi)
2011 - Bir Zamanlar Anadolu'da (Sinema filmi)
2008 - Üç Maymun (Sinema filmi)
2006 - İklimler (Sinema filmi)
2002 - Uzak (Sinema filmi)
1999 - Mayıs Sıkıntısı (Sinema filmi)
1997 - Kasaba (Sinema filmi)
1995 - Koza (Kısa film)

Senaryo

2023 - Kuru Otlar Üstüne - Ebru Ceylan ve Akın Aksu ile
2018 - Ahlat Ağacı - Ebru Ceylan ve Akın Aksu ile
2014 - Kış Uykusu - Ebru Ceylan ile
2011 - Bir Zamanlar Anadolu'da - Ebru Ceylan ve Ercan Kesal ile
2008 - Üç Maymun - Ebru Ceylan ve Ercan Kesal ile
2006 - İklimler
2002 - Uzak
1999 - Mayıs Sıkıntısı
1997 - Kasaba
1995 - Koza (Kısa film)

Oyuncu

2006 - İklimler (İsa)

Cannes Film Festivali Ödülleri

2023 - En İyi Kadın Oyuncu - Merve Dizdar, Kuru Otlar Üstüne
2014 - Altın Palmiye - Kış Uykusu
2011 - Büyük Ödül (Grand Prix) - Bir Zamanlar Anadolu'da
2008 - En İyi Yönetmen - Üç Maymun
2006 - FIPRESCI Ödülü - İklimler
2003 - Büyük Ödül (Grand Prix) - Uzak
2003 - En İyi Erkek Oyuncu - Muzaffer Özdemir ve Mehmet Emin Toprak, Uzak