Rıza Pehlevi, İran'da gerçekleşen 1979 İran Devrimi öncesinde egemen olan Pehlevi hanedanlığının bir üyesidir.

Rıza Pehlevi, 31 Ekim 1960 tarihinde İran'ın başşehri Tahran'da doğmuştur. Babası İran Şahı Muhammed Rıza Şah Pehlevi, annesi İran Kraliçesi Şahbanu Farah Pehlevi (Farah Diba)'dır. 1925'ten 1941'e kadar İran'ın şahı olarak görev yapan Rıza Pehlevi dedesidir. Babasının önceki iki evliliğinden erkek çocuk doğmadığı için tahtın tek adayıydı. Ayrıcalıklı bir ortamda büyüdü, yalnızca hanedan üyeleri ile saray çevresine açık olan ve kraliyet sarayında bulunan özel saray okulu'nda öğrenim gördü, özel hocalardan eğitim aldı ve küçük yaştan beri monarşiyi savunmak üzere eğitildi. Pilot olarak eğitim aldı. İlk solo uçuşunu 11 yaşında yaptı ve bir yıl sonra pilot lisansını aldı.

Rıza Pehlevi, İmparatorluk İran Hava Kuvvetleri'nde bir hava harp okulu öğrencisi olarak Pehlevi, pilotluk eğitimine devam etmesi için Ağustos 1978'de Amerika Birleşik Devletleri’ne gönderildi. 17 yaşındayken ABD'nin Texas eyaletine avcı uçağı pilotu eğitimi alması için gönderildi. Teksas’taki eski Reese Hava Üssünde yürütülen bir yıllık pilot eğitim programına katılan 43 öğrenci pilottan biriydi; program kapsamında Cessna T-37 Tweet ve Northrop T-38 Talon uçaklarıyla uçuş eğitimi aldı. Fakat dönüp, ülkesine hizmet edemeden önce, İran devrimi babasının iktidarını devirdi. 7 Ocak 1978 – 11 Şubat 1979 tarihleri arasında gerçekleşen İran Devriminin ardından, planlanandan yaklaşık dört ay önce, Mart 1979’da üsten ayrıldı.

Rıza Pehlevi, Eylül 1979’da ABD'de Massachusetts Eyaleti'nde Williams College’da öğrenimine başladı, ancak 1980 yılında okuldan ayrıldı. Daha sonra Kahire Amerikan Üniversitesi'ne siyaset bilimi öğrencisi olarak kaydoldu, fakat derslere devamı düzensizdi. 1981’de, programdan ayrıldığı ve çalışmalarını İranlı profesörlerle özel olarak sürdürdüğü; özellikle Pers kültürü ve tarihi, İslâm felsefesi ve İran’da petrol konularına odaklandı. 1985 yılında Güney Kaliforniya Üniversitesinden mektupla öğretim yoluyla siyaset bilimi alanında lisans (BSc) derecesi aldı.

Rıza Pehlevi, anadili Farsça'dan başka, İngilizce ve Fransızca dillerinide bilmektedir.

Âyetullah Humeyni’nin teşvikiyle isyan eden Şiîler İran’ın büyük şehirlerinde gösteriler düzenlediler. 1978’de başlayan bu karışıklıklar ard arda dört hükûmetin düşmesine sebep oldu. Çok kan döküldü. İran’da Şiî cumhûriyeti kuruldu. Binlerce devlet adamı, subaylar, talebeler öldürüldü.

Babası Muhammed Rıza Şah Pehlevi 16 Ocak 1979 tarihinde eşi Farah Diba ve çocukları ile beraber ülkeyi terk etti. Bir müddet Mısır, Fas, Bahamalar ve Meksika’da kaldı. Babası yakalandığı lenf kanserinin tedâvisi için 22 Ekim 1979’da ABD’ye gitti ve 27 Temmuz 1980 tarihinde 61 yaşında Kahire’de öldü.

ABD'de yaşıyor iken Rıza Pehlevi, ailesiyle birlikte Mart 1980’de Mısır’ın başkenti Kahire'ye geldi. Babası Muhammed Rıza Şah Pehlevi 27 Temmuz 1980’de vefat etti.

Rıza Pehlevi, 31 Ekim 1980’de, kendisini İran’ın yeni şahı “Rıza Şah II” olarak ve Pehlevi Hanedanı'nın meşru varisi olarak ilan etti.

1980'den bugüne kamuoyuna kendisini; hanedanlığının sürgündeki lideri olarak tanıtan Rıza Pehlevi, sürgündeki İranlı bir muhalefet grubu olan İran Ulusal Konseyi'nin kurucusu ve lideridir. Ayrıca İran'da gelecekteki yönetim biçiminin belirlenmesi için özgür bir referandum yapılmasını savunmaktadır. Babasının 1967 yılındaki taç giyme töreni sırasında resmen İran Veliaht Prensi ilan edilmiştir.

Rıza Pehlevi, İran’da demokrasi hareketinin bir katılımcısı olup, İran İslam Cumhuriyeti hükümetinin önde gelen eleştirmenlerinden biridir. İslam Cumhuriyeti'ne karşı protestolar düzenlenmesi ve rejimin kaldırılması çağrılarını defalarca yinelemiştir. Ayrıca İran'ın Batı ve Avrupa ile müttefik bir ülke haline gelmesini savunmuştur.

Rıza Pehlevi, Amerika Birleşik Devletleri'nde 1985 yılında tanıştığı İranlı-Amerikalı avukat Yasmine Etemad-Amini ile 12 Haziran 1986 tarihinde Greenwich, Connecticut'ta evlendi. Evlendikleri sırada Rıza Pehlevi 25, Yasmine ise 17 yaşındaydı. Nur (3 Nisan 1992 doğumlu), İman (12 Eylül 1993 doğumlu) ve Farah (17 Ocak 2004 doğumlu) adlarında üç kız çocuğu oldu.

Rıza Pehlevi'nin babası Muhammed Rıza Şah Pehlevi'nin 3. eşi Farah Diba ile evliliğinden olan; Farahnaz Pehlevi (d. 1963), Ali Rıza Pehlevi (1966-2011), Leyla Pehlevi (1970-2001) adlarında kardeşleri vardır.

Annesi Farah Diba, Paris ve Washington DC’de kızı Farahnaz Pehlevi ile birlikte hayatını sürdürüyor.

Kardeşi Ali Rıza Pehlevi (28 Nisan 1966 - 4 Ocak 2011) İran Pehlevi Hanedanı üyesi olup Farah Pehlevi'nin oğludur. 1979 İran Devrimi'nden sonra İran'ı terkederek ABD'ye yerleşti. 4 Ocak 2011'de kendini vurarak intihar etti

Leyla Pehlevi (27 Mart 1970-Tahran - 10 Haziran 2001 Londra), İran şahı Muhammed Rıza Şah Pehlevi'nin Farah Pehlevi'den olan en küçük kızıdır. İran Şahı'nın üçüncü eşi Farah'tan dördüncü çocuğu olan Leyla Pehlevi, 1979 Humeyni devrimi sırasında sürgün edildiklerinde dokuz yaşındaydı. New York'ta yaşayan ve ABD'de üniversite bitiren Leyla Pehlevi, son bir ayını geçirdiği ziyaret için geldiği Londra'da kaldığı dairesinde aşırı dozda ilaçtan zehirlenerek ölmüştür. Cenazesi Paris'e getirilerek buradaki Passy Mezarlığı'nda aile kabristanına defnedilmiştir.

Ayrıca babasının ilk eşinden olma Şahnaz Pehlevi adında kardeşi vardır.

Rıza Pehlevi, 17 Nisan 2023 tarihinde eşi Yasmine ile birlikte İran ile İsrail arasındaki tarihi ilişkileri yeniden kurma çabası” kapsamında İsrail’in daveti üzerine bu ülkeyi ziyaret etmiş, İsrail'e varışında Ağlama Duvarı ve Yahudi Soykırımı (Holokost) Müzesi olan Yad Vaşem’i, Holokost'u Anma Günü olarak bilinen "Yom HaŞoa" vesilesiyle ziyaret etmiş ve İsrail Cumhurbaşkanı Yitzhak Herzog ile İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahuile görüşmüştür.

Rıza Pehlevi, 17 Haziran 2025’te, İsrail-İran Savaşı sırasında, bir açıklama yaparak İran İslam Cumhuriyeti’nin “çöküşün eşiğinde” olduğunu belirtmiştir.

Kaynak:Biyografiler.com