Müslüm Gürses, gerçek adıyla Müslüm Akbaş, Türk şarkıcı ve sinema oyuncusudur. Arabesk ve Türk halk müziği eserlerinin yanı sıra pop ve rock şarkılarını da yorumladı. Dinleyicileri tarafından Müslüm Baba olarak anıldı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Müslüm Gürses, 7 Mayıs 1953 tarihinde Şanlıurfa'nın Halfeti ilçesine bağlı Fıstıközü köyünde doğdu. Babası Mehmet Akbaş, annesi Emine Akbaş'tı. Zeyno Akbaş ve Ahmet Akbaş adlarında iki kardeşi vardı. Çiftçilik yapan babası bağlama çalıyor ve türkü söylüyordu. Ailesi, ekonomik sıkıntılar nedeniyle Gürses üç yaşındayken Adana'ya taşındı.

İlkokulu bitirdikten sonra eğitimine devam edemedi. Terzi ve ayakkabı tamircisi yanında çalıştı. Çocukluk yıllarında türkü söylemeye başladı; Adana'daki halk eğitim merkezinde müzik dersleri aldı. Müziğe başladığı dönemi şöyle anlattı:

“İlkokulu bitirdim. Gerisi yok. Adana'da damda yatarken uzun hava okudum. Arkadaşım halkevine gidiyordu. Ben de gittim. Derken Çukurova Radyosu'nda sanatçı oldum.”
— Müslüm Gürses

Müzik Kariyeri

1967 yılında, 14 yaşındayken Adana'da bir çay bahçesinde düzenlenen ses yarışmasına katılarak birinci oldu. Bu dönemde Gürses adını kullanmaya başladı. Adana'daki eğlence yerlerinde sahneye çıktı ve TRT Çukurova Radyosu'nda canlı yayınlarda türküler söyledi.

1960'lı yılların sonlarında ilk 45'lik plaklarını yayımladı. “Emmioğlu / Ovada Taşa Basma”, “Giyin Kuşan Selvi Boylum / Hayatımı Sen Mahvettin” ve “Sevda Yüklü Kervanlar / Vurma Güzel Vurma” bu dönemdeki kayıtları arasındaydı. İstanbul'da sürdürdüğü plak çalışmalarında farklı yapım şirketleriyle çalıştı.

1978 yılında, bir turne sırasında Tarsus'tan Adana'ya dönerken trafik kazası geçirdi. Sürücünün hayatını kaybettiği kazada başından ağır yaralandı ve ameliyat edildi. Kazanın ardından yaşadığı sağlık sorunlarını şu sözlerle anlattı:

“O korkunç kazadan sonra koku alma duyumu yitirdim… Hiçbir kokuyu alamıyorum ne yazık ki şimdi…”
— Müslüm Gürses

1980'li yıllarda “Mutlu Ol Yeter”, “Tanrı İstemezse”, “Anlatamadım”, “Yaranamadım”, “Güldür Yüzümü” ve “Küskünüm” gibi albümler yayımladı. Repertuvarında Burhan Bayar'ın bestelerine de yer verdi. Elenor Plak ile uzun süre çalıştı; 1999 yılında Ulus Müzik'e geçti.

1990'lı yıllarda “Müslümcüler” olarak anılan dinleyici topluluğu ve konserlerinde yaşanan olaylar basında sıkça yer aldı. Bazı dinleyicilerin konserler sırasında kendilerine zarar vermesi tartışmalara neden oldu. Gürses, dinleyicilerine bu davranışlardan uzak durmaları için çağrılarda bulundu.

Repertuvarına zamanla farklı müzik türlerinden şarkılar ekledi. Nilüfer'in seslendirdiği “Olmadı Yar”, Teoman'ın “Paramparça”sı ve Tarkan'ın yorumuyla tanınan “İkimizin Yerine”yi söyledi. Bülent Ortaçgil'in “Sensiz Olmaz”, Şebnem Ferah'ın “Sigara” ve Kenan Doğulu'nun “Tutamıyorum Zamanı” adlı şarkılarını da kendi yorumuyla kaydetti.

Farklı türlerden şarkılar seslendirmesi üzerine müzik tarzının değiştiği yönündeki değerlendirmelere şu karşılığı verdi:

“Biz değişmedik… Özümüzde aynıyız… Ufak tefek alt yapı hadisesinde farklılık göründüyse de biz özümüzü muhafaza ediyoruz.”
— Müslüm Gürses

2006 yılında Murathan Mungan ile hazırladığı “Aşk Tesadüfleri Sever” albümü Pasaj Müzik tarafından yayımlandı. Albümde, aralarında David Bowie, Bob Dylan ve Leonard Cohen'in eserlerinin de bulunduğu yabancı şarkıları Mungan'ın yazdığı Türkçe sözlerle seslendirdi. Sezen Aksu da albüme konuk oldu.

2009 yılında “Sandık”, 2010 yılının kasım ayında ise “Yalan Dünya” albümünü çıkardı. Ölümünün ardından daha önce yaptığı kayıtlardan hazırlanan “Veda – Ervah-ı Ezelde” ile “Baba Şarkılar” albümleri yayımlandı.

Sinema ve Televizyon Çalışmaları

Müslüm Gürses, sinemaya 1979 yapımı İsyankâr filmiyle başladı. Ardından Bağrı Yanık, İtirazım Var, Mutlu Ol Yeter, Anlatamadım ve Yaranamadım gibi filmlerde oynadı. Müzik kariyerini sürdürürken şarkılarının da kullanıldığı yapımlarda başrol üstlendi.

2000'li yıllarda Ömerçip, Teoman'ın yönettiği Balans ve Manevra, Amerikalılar Karadeniz'de 2 ve Şov Bizinıs gibi filmlerde rol aldı. Televizyon için çekilen Bir Akıllı Bir Deli filminde de oynadı.

Hayatı, 2018 yılında gösterime giren Müslüm filmine konu oldu. Can Ulkay ve Hakan Kırvavaç'ın yönettiği filmde Gürses'i yetişkinlik döneminde Timuçin Esen, çocukluk ve ilk gençlik döneminde Şahin Kendirci canlandırdı. Muhterem Nur rolünü Zerrin Tekindor üstlendi.

Ailesi ve Özel Hayatı

Müslüm Gürses, oyuncu ve şarkıcı Muhterem Nur ile 1982 yılının mayıs ayında Malatya turnesi sırasında tanıştı. Çift, 5 Mayıs 1986 tarihinde Beykoz'da evlendi. Evlilikleri Gürses'in 2013 yılındaki ölümüne kadar sürdü.

Ölümü

15 Kasım 2012 tarihinde İstanbul'daki Memorial Şişli Hastanesi'nde kalp baypas ameliyatı geçirdi. Ameliyatın ardından gelişen sağlık sorunları nedeniyle yoğun bakımda tedavi edildi.

Müslüm Gürses, 3 Mart 2013 tarihinde, 59 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi, 4 Mart 2013'te Teşvikiye Camisi'nde kılınan cenaze namazının ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

Filmleri

2011 - Şov Bizinıs
2008 - Esrarlı Gözler
2007 - Amerikalılar Karadeniz'de 2
2005 - Balans ve Manevra
2002 - Ömerçip
2000 - Muhabbet Kuşları
1997 - Sevmemeli
1990 - Dertler İnsanı
1990 - Dünya Boştur
1988 - Yalnızlık Korkusu
1987 - Oğlum
1987 - Talihsizler
1986 - Töre
1986 - Yıkıla Yıkıla
1986 - Seher Vakti
1986 - Çığlık
1986 - Beleşçiler
1986 - Küskünüm
1986 - Kader Rüzgârı
1986 - Kısmetin En Güzeli
1985 - Yaranamadım
1985 - Kul Kuldan Beter
1985 - Güldür Yüzümü
1985 - İkizler
1984 - Garibanlar
1984 - Bir Yıldız Doğuyor
1984 - Çare Sende Allah'ım
1984 - Sev Yeter
1984 - Ağlattı Kader
1983 - Anlatamadım
1981 - Mutlu Ol Yeter
1980 - Bağrı Yanık
1980 - Hasret
1980 - İtirazım Var
1980 - Kul Sevdası
1980 - Zeytin Gözlüm
1979 - İsyankâr

Televizyon Filmleri

2002 - Bir Akıllı Bir Deli

Albümleri ve Derlemeleri

Açık Hava Konserleri 1
Ah Gülüm
Aldatılanlar
Altın Şarkılarım
Anlatamadım
Arkadaş Kurbanıyım / Benim Kaderim
Arkadaşım
Aşk Tesadüfleri Sever
Ayrılık Acı Bir Şey
Baba Şarkılar 1
Baba Şarkılar 2
Bakma
Bekle Sevgilim / Nerelerdesin
Benim Meselem
Bir Avuç Gözyaşı / Tövbe Etmek
Bir Bilebilsen / Zalim
Bir de Benden Dinleyin
Bir Fırtına Kopacak
Bir Kadeh Daha Ver
Biz Babadan Böyle Gördük
Bizi Kimse Ayıramaz
Canım Dediklerim
Dağlarda Kar Olsaydım
Dertler İnsanı
Dünya Yalan
Düşenin Dostu Olmaz
Esrarlı Gözler
Garipler
Gitme
Gönlünüzdeki Altın Şarkılar
Gönül Teknem
Güldür Yüzümü
Güle Güle Git
Hani Söz Vermiştin
Her Şey Yalan
İkimizin Yerine
İsyankâr
Kısmetim Kapanmış
Küskünüm
Mahsun Kul
Maziden Bir Demet
Meyhaneci / Kırık Sazım
Mutlu Ol Yeter
Müslüm Gürses Konseri
Müslümce 92
Müslüm'ce Türküler
Müzik Ziyafeti
Nerelerdesin
Öldürdüğün Yetmedi mi
Paramparça
Sadece – Türk Sanat Müziği
Sandık
Senden Vazgeçmem
Sevda Yolu
Sultanım
Talihsizler
Tanrı İstemezse
Topraktan Bedene
Usta / Ne Yazar
Uyanma Zamanı / Kıyak Bitti
Vay Canım
Veda – Ervah-ı Ezelde
Vefasız Âlem
Yalan Dünya
Yanarım
Yanlış Yaptım
Yaranamadım
Yıkıla Yıkıla
Zavallım
Zincirli Kuyu