Adana, Türkiye’nin güneyinde yer alan ve nüfus bakımından ülkenin en kalabalık şehirlerinden biri olan bir ildir. 2020 yılı verilerine göre nüfusu 2.258.718’dir. Yüzölçümü 13.844 km² olan ilde kilometrekareye yaklaşık 160 kişi düşmektedir. İl trafik kodu 01’dir. Adana, tarihî, ekonomik ve kültürel açıdan ülkenin en önemli merkezlerinden biri kabul edilmektedir.

Coğrafi Konum ve Komşu İller

Adana, Toros Dağları’nın güneyinde, Çukurova’da ve Seyhan Nehri kıyısında kurulmuştur. Güneyde Akdeniz’e yaklaşık 160 kilometrelik kıyı şeridine sahiptir. Avrupa’yı Asya’ya bağlayan önemli kara ve demiryolu hatları üzerinde yer alır. Orta Doğu ile kara ve demiryolu bağlantısı büyük ölçüde Adana üzerinden, Toroslar’daki Gülek Boğazı aracılığıyla sağlanmaktadır.

İlin komşuları şunlardır:

• Doğusunda Osmaniye
• Güneydoğusunda Hatay
• Kuzeydoğusunda Kahramanmaraş
• Kuzeyinde Kayseri
• Kuzeybatısında Niğde
• Batısında Mersin
• Güneyinde Akdeniz

İdari Yapı

Adana’da 5’i merkez ilçe olmak üzere toplam 15 ilçe bulunmaktadır. Merkez ilçeler; Seyhan, Yüreğir, Çukurova, Sarıçam ve Karaisalı’dır. İl genelinde 800’ün üzerinde mahalle yer almaktadır. Adana, Mersin, Osmaniye ve Hatay’ı kapsayan Çukurova bölgesinin merkezinde konumlanmıştır.

Topografya

İl yüzölçümünün yaklaşık %49’u dağlık, %23’ü yayla, %27’si ise ova ve düzlük alanlardan oluşmaktadır. Güneyden kuzeye doğru yükselti artmakta, Toros Dağları’nda yükseklik 2500 metreyi aşmaktadır.

Önemli akarsular:

• Seyhan Nehri (Sarus)
• Ceyhan Nehri (Pyramos)

Başlıca baraj ve göller:

• Seyhan ve Çatalan Baraj Gölleri
• Aslantaş Baraj Gölü
• Akyatan ve Ağyatan Lagünleri (kuş cenneti)

İklim

Adana, tipik Akdeniz iklimi özellikleri gösterir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Ortalama yıllık yağış miktarı yaklaşık 625 mm’dir. En soğuk ay Ocak (ortalama 9°C), en sıcak ay ise Ağustos’tur (ortalama 28°C).

Bitki Örtüsü

700–800 metreye kadar maki bitki örtüsü hâkimdir. Mersin, sandal, kermes meşesi, zeytin, menengiç, sakız ağacı, funda ve zakkum yaygındır. Daha yüksek kesimlerde meşe, çam türleri, ardıç, kayın, Toros göknarı ve sedir ağaçları görülür. 2000 metre üzeri alanlarda alp tipi çayırlar yer alır.

Çukurova’da kardelen, yabani siklamen, nergis ve sümbül gibi soğanlı bitkiler bahar aylarında yaygındır.

Ekonomi

Adana, Türkiye’nin önde gelen tarım merkezlerinden biridir. Çukurova’nın verimli toprakları pamuk, mısır, buğday, narenciye ve sebze üretimi açısından büyük önem taşır. Ayrıca sanayi, ticaret ve lojistik alanlarında gelişmiş bir altyapıya sahiptir. Krom, demir, manganez, kurşun ve çinko yatakları bakımından da zengin bir potansiyele sahiptir.

Tarihçe

Adana’nın tarihi M.Ö. 6000’lere kadar uzanmaktadır. Bölge tarih boyunca Luvi, Hitit, Asur, Pers, Helenistik krallıklar, Roma ve Bizans egemenliğinde kalmıştır. Antik Kilikya bölgesinin önemli şehirlerinden biri olmuştur.

M.Ö. 333’te Büyük İskender Issos Savaşı sonrasında bölgeye hâkim olmuş; daha sonra Seleukoslar ve Roma İmparatorluğu yönetimine geçmiştir. Roma döneminde önemli bir ticaret merkezi hâline gelmiştir. Bu dönemde ünlü devlet adamı Marcus Tullius Cicero bölgede görev yapmıştır.

Orta Çağ’da Bizans, Abbasiler, Selçuklular, Ermeniler ve Memlükler arasında el değiştiren şehir, 1517’de Yavuz Sultan Selim tarafından Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılmıştır. Osmanlı döneminde Ramazanoğulları Beyliği bölgede önemli rol oynamıştır.

I. Dünya Savaşı sonrasında Fransız işgaline uğrayan Adana, 5 Ocak 1922’de kurtarılmıştır. 31 Ekim 1918’de şehre gelen Mustafa Kemal Paşa, burada yaptığı konuşmalarla Milli Mücadele’nin ilk işaretlerini vermiştir. 20 Ekim 1921 tarihli Ankara Antlaşması ile Fransız işgali sona ermiş, 5 Ocak 1922’de şehir tamamen kurtarılmıştır.

Adana, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, stratejik konumu ve verimli toprakları sayesinde Anadolu’nun en önemli yerleşim merkezlerinden biri olmuştur.