Mercan Dede, gerçek adıyla Arkın Ilıcalı, Türk neyzen, besteci, yapımcı, DJ ve görsel sanatçıdır. Geleneksel tasavvuf müziğinin ney, bendir ve akustik çalgılarını elektronik müzik unsurlarıyla bir araya getiren çalışmalarıyla tanındı. DJ performanslarında Arkın Allen adını da kullandı. Kani Karaca, İhsan Özgen, Peter Murphy, Natacha Atlas, İlhan Erşahin, Jamaaladeen Tacuma, Hugh Marsh, Omar Sosa, Mich Gerber, Fazıl Say, Susheela Raman, Dhafer Youssef, Sabahat Akkiraz, Ceza ve Göksel Baktagir gibi farklı müzik geleneklerinden sanatçılarla çalıştı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Mercan Dede, 1966 yılında Bursa'da doğdu. 1984 yılında yükseköğrenim için Bursa'dan İstanbul'a gitti. Üniversite yıllarında tasavvuf müziğiyle ilgilenmeye başladı ve Kubbealtı Cemiyeti'nde neyzen Ömer Erdoğdular'dan ney dersleri aldı. Nezih Uzel'den bendir ve Türk ritimleri üzerine eğitim gördü. Neyzen Niyazi Sayın ile tanışması ise müziğinin yanı sıra ebru sanatına yönelmesinde etkili oldu.

1988 yılında Kanada'ya yerleşti. Montreal'deki Concordia University'de güzel sanatlar alanında lisans ve yüksek lisans eğitimi aldı. Daha sonra aynı üniversitede Studio Arts programında eğitim verdi. Müzik çalışmalarının yoğunlaşmasıyla akademik görevine ara verdi.

Müzik Kariyeri

1990'lı yılların başından itibaren farklı tasavvuf müziği topluluklarıyla Avrupa, Kanada, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye'de konserler verdi. Geleneksel tasavvuf müziğini elektronik sesler, dünya müziği ve çağdaş ritimlerle buluşturan bir müzik anlayışı geliştirdi.

1997 yılında Mercan Dede Ensemble'ı kurdu. Aynı yıl ilk albümü Sufi Dreams, Golden Horn Records tarafından yayımlandı. 1999 yılında ikinci albümü Journeys of a Dervish dinleyiciyle buluştu.

2001 yılında koreograf Beyhan Murphy yönetimindeki Modern Dans Topluluğu tarafından sahnelenen Seyahatname 2001 projesinin müziklerini hazırladı. Bu çalışmalar aynı yıl Seyahatname adıyla albüm olarak yayımlandı.

Aynı dönemde Burhan Öçal ve Jamaaladeen Tacuma ile Montreal Uluslararası Caz Festivali'nde sahne aldı. Secret Tribe projesiyle Avrupa'da konserler verdi ve 2002 yılında Nar albümünü yayımladı.

2003 yılında Avrupa'da kapsamlı bir turneye çıktı; Montreux Jazz Festival, Jazz à Vienne ve çeşitli dünya müziği festivallerinde sahne aldı. BBC Radio 3 Awards for World Music kapsamında da uluslararası dünya müziği çevrelerinde dikkat çeken sanatçılar arasında yer aldı.

2004 yılında koreograf Beyhan Murphy tarafından hazırlanan ve Türkiye'nin kültürel mirasını çağdaş dansla buluşturan Güldestan projesinin müziklerini hazırladı. Aynı yıl Su albümünü yayımladı. Albümde Hugh Marsh, Susheela Raman, Özcan Deniz, Sabahat Akkiraz, Dhafer Youssef, Ceza ve Göksel Baktagir gibi sanatçılarla çalıştı.

2005 yılında Sufi Traveler, 2006 yılında ise Nefes albümünü yayımladı. Nefes, World Music Charts Europe'un 2006 yılı sonu değerlendirmesinde 150 albüm arasında ikinci sırada yer aldı; albüm aynı yıl listenin aylık sıralamalarında da üst sıralara çıktı.

2007 yılında yayımlanan 800 albümünün adı, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin doğumunun 800. yılına gönderme yapıyordu. Albüm, Mercan Dede'nin tasavvuf müziği ile elektronik müziği bir araya getiren çalışmalarını sürdürdüğü yapımlardan biri oldu.

2013 yılında Dünya başlıklı çalışmasını iki bölüm halinde yayımladı: Dünya, Vol. 1 (Gün Doğumu) ve Dünya, Vol. 2 (Gün Batımı). Sonraki yıllarda uzunçalar albümlerin yanı sıra tekli, remix ve ortak projelere ağırlık verdi.

2019 yılında Kapadokya teklisini yayımladı. 2020 yılında Radiata, Uzak, Alef, The Prayer of the Moon ve Kapadokya (Kora Remix) gibi çalışmalarını dinleyiciyle buluşturdu. 2021'de Scream, 2022'de Jananeh yayımlandı.

2022 yılında İtalyan besteci Ludovico Einaudi'nin eserlerini kendi elektronik ve dünya müziği yaklaşımıyla yeniden yorumladığı Ludovico Einaudi Reimagined by Mercan Dede projesini hazırladı.

2023 yılında Mirage, Hidden (Erel TR Remix) ve Aziz (Metebir Remix) teklilerini yayımladı; ayrıca Babilonia (The Remixes) projesi yayımlandı.

Mercan Dede, müzik çalışmalarını Mercan Dede Ensemble ve Secret Tribe ile canlı performansların yanı sıra DJ setleriyle de sürdürdü. 2023 ve 2024 yıllarında Akbank Caz Festivali, İzmir Caz Festivali, Cappadox ve çeşitli konserlerde Secret Tribe ile sahne aldı. Resmî konser arşivinde 2024 yılında Ankara, Antalya, İzmir, Kapadokya, Bodrum ve Bursa'daki performansları yer almaktadır.

Sanat Anlayışı ve Görsel Çalışmaları

Mercan Dede'nin çalışmalarında ney ve bendir gibi geleneksel çalgılar elektronik altyapılar, ambient dokular ve dans müziği ritimleriyle birlikte kullanılır. Tasavvuf kültürü ve Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin düşüncesi müzik çalışmalarında önemli bir yer tutar.

Müzik dışında ebru sanatıyla da ilgilenen Mercan Dede, bu alandaki ilk eğitimini Niyazi Sayın'dan aldı. Kanada'daki güzel sanatlar eğitimi sırasında görsel sanat çalışmalarını sürdürdü ve ilerleyen yıllarda müzik ile görsel sanatları bir araya getiren projelerde yer aldı.

Albümleri

2013 - Dünya, Vol. 2 (Gün Batımı)
2013 - Dünya, Vol. 1 (Gün Doğumu)
2007 - 800
2007 - Mercan Dede Box Set
2006 - Nefes
2005 - Sufi Traveler
2004 - Su
2002 - Nar (Secret Tribe ile)
2001 - Seyahatname
1999 - Journeys of a Dervish
1997 - Sufi Dreams

Teklileri ve Diğer Projeleri

2023 - Mirage (tekli)
2023 - Hidden (Erel TR Remix) (remix)
2023 - Aziz (Metebir Remix) (remix)
2023 - Babilonia (The Remixes) (remix projesi)
2022 - Jananeh (tekli)
2022 - Ludovico Einaudi Reimagined by Mercan Dede (proje)
2021 - Scream (tekli)
2020 - Kapadokya (Kora Remix) (remix)
2020 - The Prayer of the Moon (tekli)
2020 - Alef (tekli)
2020 - Uzak (tekli)
2020 - Radiata (tekli)
2019 - Kapadokya (tekli)
2016 - 18 Mayıs (tekli)
2016 - Kavim (Mercan Dede & Dexter Crowe Remix) (remix)
2016 - Kuyu - Mercan Dede & Dexter Crowe Rework (remix)
2016 - Slowww (Mercan Dede & Dexter Crowe Remix) (remix)
2004 - Fusion Monster (proje)


Kaynak:Biyografiler.com