Napolyon Bonapart'ı 1815 yılındaki Waterloo Muharebesi'nde kesin yenilgiye uğratan Britanyalı komutan.

Lord Wellington, tam adıyla Arthur Wellesley, 1 Mayıs 1769 tarihinde Dublin, İrlanda'da aristokrat Anglo-İrlandalı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası 1. Mornington Kontu Garret Wesley, annesi ise Anne Hill-Trevor idi. Çocukluk yıllarında bir süre Eton College'da eğitim gördü. Ailesinin maddi sorunlar yaşamasının ardından eğitimini Belçika ve Fransa'da sürdürdü. Angers'da aldığı askerî eğitim, gelecekteki meslek hayatının temelini oluşturdu.

Lord Wellington, 1787 yılında Britanya Ordusu'na katıldı. İlk yıllarında farklı birliklerde görev yaptı ve Fransız Devrimi Savaşları sırasında Hollanda'daki harekâtlara katıldı. Burada karşılaştığı başarısızlıklar ve ikmal sorunları, ona güçlü bir ordunun yalnızca savaş meydanındaki cesaretle değil, disiplin, lojistik ve düzenli ikmalle ayakta kalabileceğini öğretti.

1796 yılında Hindistan'a gönderilen Lord Wellington, askerî kariyerinin ilk büyük başarılarını burada kazandı. 33. Piyade Alayı'nın komutasını üstlendi ve Mysore Krallığı'na karşı düzenlenen askerî harekâtlara katıldı. 1799 yılında Seringapatam'ın ele geçirilmesi sırasında Tipu Sultan'a karşı savaşan Britanya kuvvetleri içerisinde görev yaptı.

1803 yılında gerçekleşen Assaye Muharebesi, Lord Wellington'un askerî kariyerinin dönüm noktalarından biri oldu. Sayıca üstün Maratha kuvvetlerine karşı büyük bir zafer kazandı. Daha sonraki yıllarda Assaye'yi kendi askerî kariyerindeki en başarılı ve zorlu savaşlardan biri olarak değerlendirdi. Argaum ve Gawilghur'daki başarılarıyla Hindistan'daki ününü daha da artırdı.

Hindistan'daki tecrübeleri Lord Wellington'un komutanlık anlayışını şekillendirdi. Askerî disiplin, istihbarat, lojistik, müttefiklerle koordinasyon ve sağlam savunma mevzilerinin kullanılması onun savaş yönteminin temel unsurları haline geldi. Bu yaklaşım, ilerleyen yıllarda Napolyon Bonapart'ın ordularına karşı kazandığı zaferlerin de temelini oluşturdu.

Britanya'ya döndükten sonra Lord Wellington, askerî kariyerinin yanı sıra siyasete de girdi. 1806 yılında Britanya Parlamentosu'na milletvekili olarak seçildi. Daha sonra İrlanda Baş Sekreteri olarak görev yaptı. Ancak onu Avrupa çapında üne kavuşturacak gelişmeler kısa süre sonra İber Yarımadası'nda yaşandı.

1808 yılında başlayan Yarımada Savaşı sırasında Lord Wellington, Portekiz ve İspanya'daki Britanya ve müttefik ordularının başlıca komutanlarından biri oldu. Vimeiro, Talavera, Bussaco, Fuentes de Oñoro, Salamanca ve Vitoria gibi muharebelerde Fransız kuvvetlerine karşı önemli başarılar kazandı.

Lord Wellington, özellikle savunma savaşındaki ustalığıyla tanındı. Askerlerini düşman topçusundan koruyacak araziyi dikkatle seçiyor, piyadelerini tepelerin gerisinde tutuyor ve düşman kuvvetleri saldırıya geçerek düzenlerini bozduğunda karşı saldırı yapıyordu. Portekiz'de oluşturduğu Torres Vedras Hatları da savunma stratejisinin en önemli örneklerinden biri oldu.

Yarımada Savaşı'ndaki başarılarının ardından Lord Wellington'a art arda soyluluk unvanları verildi. Önce Wellington Vikontu, ardından Wellington Kontu ve Wellington Markisi oldu. 1813 yılında mareşalliğe yükseltildi. Napolyon Bonapart'ın 1814 yılında ilk kez tahttan çekilmesinden sonra ise 1. Wellington Dükü unvanını aldı.

1815 yılında Napolyon Bonapart, Elba Adası'ndaki sürgününden kaçarak Fransa'ya döndü ve yeniden iktidarı ele geçirdi. Bunun üzerine Avrupa devletleri Napolyon'a karşı yeni bir ittifak oluşturdu. Lord Wellington, Belçika topraklarında konuşlanan Britanya, Hollanda, Belçika ve Alman birliklerinden oluşan müttefik ordunun komutanlığına getirildi.

18 Haziran 1815 tarihinde gerçekleşen Waterloo Muharebesi, Lord Wellington'un askerî kariyerinin en ünlü savaşı oldu. Wellington, ordusunu güçlü bir savunma hattına yerleştirerek Fransızların art arda gerçekleştirdiği saldırılara saatler boyunca direndi. Aynı zamanda Mareşal Gebhard Leberecht von Blücher komutasındaki Prusya ordusunun savaş alanına ulaşmasını bekledi.

Prusya birliklerinin de savaşa katılmasıyla Fransız ordusunun düzeni bozuldu ve Napolyon Bonapart kesin yenilgiye uğradı. Waterloo Muharebesi, Napolyon'un siyasi ve askerî kariyerini sona erdirdi. Lord Wellington ise bu zaferle Avrupa'nın en tanınmış komutanlarından ve Britanya'nın ulusal kahramanlarından biri haline geldi.

Napolyon Savaşları'nın ardından Lord Wellington devlet ve siyaset görevlerine ağırlık verdi. Lordlar Kamarası'nda etkili bir siyasetçi oldu ve çeşitli üst düzey görevlerde bulundu. 1827 yılında Britanya Ordusu Başkomutanlığına getirildi.

1828 yılında Lord Wellington, Birleşik Krallık Başbakanı oldu. Muhafazakâr siyasi görüşleriyle tanınmasına rağmen hükümeti döneminde 1829 yılında Katoliklerin Özgürleştirilmesi Yasası kabul edildi. Bu düzenlemeyle Roma Katoliklerinin ülkenin siyasi hayatına katılımının önündeki önemli engeller kaldırıldı.

Lord Wellington, seçim sisteminde geniş kapsamlı değişiklik yapılmasına karşı çıktı. Parlamento reformuna karşı sert tutumu kamuoyundaki desteğinin azalmasına neden oldu ve hükümeti 1830 yılında düştü. Sert, taviz vermeyen siyasi kişiliği nedeniyle “Demir Dük” lakabıyla özdeşleşti.

1834 yılında Robert Peel hükümetinin kurulması sırasındaki geçiş döneminde kısa süreliğine yeniden hükümetin başında bulunan Lord Wellington, daha sonraki yıllarda da Lordlar Kamarası'nda etkisini sürdürdü. Kraliyetin ve hükümetlerin önemli danışmanlarından biri olarak kabul edildi.

1842 yılında yeniden Britanya Ordusu Başkomutanı olan Lord Wellington, ölümüne kadar bu görevi sürdürdü. Ayrıca Oxford Üniversitesi Şansölyesi ve Londra Kulesi Muhafızı gibi çeşitli onursal ve kamusal görevler üstlendi.

Lord Wellington, 1806 yılında Catherine “Kitty” Pakenham ile evlendi. Çiftin Arthur Wellesley, 2. Wellington Dükü ve Lord Charles Wellesley adlarında iki oğlu oldu. Uzun süren askerî seferleri nedeniyle evlilik hayatının önemli bir bölümünü ailesinden ayrı geçirdi.

Lord Wellington, 14 Eylül 1852 tarihinde İngiltere'de Kent'teki Walmer Kalesi'nde 83 yaşında hayatını kaybetti. Ölümünün ardından kendisine Londra'da büyük bir devlet cenaze töreni düzenlendi. Naaşı St Paul Katedrali'ne defnedildi.

Lord Wellington, özellikle savunma savaşındaki başarısı, güçlü lojistik anlayışı, ordudaki disipline verdiği önem ve farklı milletlerden oluşan müttefik kuvvetleri yönetme yeteneğiyle askerî tarihin en önemli komutanlarından biri kabul edilmektedir. Assaye'den Waterloo'ya uzanan askerî kariyeri, 18. ve 19. yüzyıl Avrupa tarihinin önemli bölümlerinden biriyle doğrudan bağlantılıdır.

Adı ölümünden sonra da yaşamaya devam etti. Dünyanın birçok yerinde Wellington adını taşıyan şehirler, caddeler ve kurumlar bulunmaktadır. Kendi kullandığı uzun deri çizme modelinden geliştirilen su geçirmez çizmeler de “Wellington çizmesi” adıyla tanındı. Böylece Lord Wellington, yalnızca askerî ve siyasi tarihte değil, gündelik kültürde de kalıcı bir iz bıraktı.

Başlıca Muharebeleri:
1799 – Seringapatam Muharebesi
1803 – Assaye Muharebesi
1803 – Argaum Muharebesi
1808 – Vimeiro Muharebesi
1809 – Talavera Muharebesi
1810 – Bussaco Muharebesi
1811 – Fuentes de Oñoro Muharebesi
1812 – Ciudad Rodrigo Kuşatması
1812 – Badajoz Kuşatması
1812 – Salamanca Muharebesi
1813 – Vitoria Muharebesi
1815 – Waterloo Muharebesi

Başlıca Unvanları:
Wellington Vikontu
Wellington Kontu
Wellington Markisi
Wellington Dükü
Britanya Mareşali
“Demir Dük”

Başbakanlığı:
1828-1830 – Birleşik Krallık Başbakanı
1834 – Hükümet geçiş döneminde kısa süreli yeniden Başbakan


Kaynak:Biyografiler.com