Gökhan Akçura, Türk araştırmacı, yazar, dramaturg, senarist, editör ve radyo programcısıdır. Türkiye'nin gündelik yaşam tarihi, eğlence kültürü, tiyatro, sinema, müzik ve kent tarihi üzerine araştırmalar yapmıştır. Özellikle Ivır Zıvır Tarihi ve Zaman Makinesi başlıklı kitap dizileriyle tanınır. Eski gazete, dergi, reklam, afiş, fotoğraf ve diğer arşiv belgelerinden yararlanarak Türkiye'nin toplumsal ve kültürel yaşamını inceleyen kitaplar yazmıştır.

Gökhan Akçura, 20 Nisan 1951 tarihinde Ankara'da doğdu. Çocukluk ve gençlik yıllarının bir bölümünü İzmir'in Karşıyaka ilçesinde geçirdi. Tiyatro alanında başladığı meslek yaşamını araştırmacılık, yayıncılık, sinema ve radyo çalışmalarıyla sürdürdü.

Çocukluğu ve Eğitimi

Gökhan Akçura, çocukluk yıllarında kitap okumaya ve eski yayınları toplamaya ilgi duymaya başladı. Ailesinin Ankara'dan İzmir'e taşınmasının ardından Karşıyaka'da yaşadı. Gençlik yıllarında Karşıyaka'daki eski kitapçıları dolaşarak kitap, dergi, plak ve çizgi romanlar topladı. Eski yayınlara duyduğu ilgi, sonraki yıllarda gerçekleştirdiği gündelik yaşam tarihi araştırmalarının da bir parçası oldu.

1972 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümüne girdi. Üniversite eğitimi sırasında tiyatro tarihi, dramaturgi ve oyun incelemeleri üzerinde çalıştı. Ankara'daki sahafları ve eski kitapçıları düzenli olarak ziyaret ederek araştırmalarında kullanacağı belgelerle ilgilenmeye başladı.

Üniversiteden mezun olduktan sonra tiyatro alanında akademik çalışmalar yaptı. 1976 yılında Özdemir Nutku ile birlikte İzmir'e giderek Ege Üniversitesi bünyesinde oluşturulan Güzel Sanatlar Fakültesinin tiyatro eğitimi çalışmalarına katıldı. Burada öğretim elemanı olarak görev yaptı.

1982 yılında üniversiteden ayrıldı. Daha sonra İstanbul'a yerleşerek reklamcılık, senaryo yazarlığı, yayıncılık ve editörlük alanlarında çalışmaya başladı.

Tiyatro Kariyeri

Gökhan Akçura, meslek yaşamına tiyatro eğitimi ve dramaturgi alanında başladı. İzmir'deki akademik çalışmalarının ardından İstanbul Devlet Tiyatrosunda dramaturg olarak görev yaptı.

Dramaturgi çalışmalarında oyun metinlerinin tarihsel ve toplumsal arka planını, karakterlerini, olay örgüsünü ve sahneleme koşullarını araştırdı. Bu çalışmalar sırasında tiyatro tarihinin yanı sıra farklı dönemlere ait toplumsal yaşam belgelerini de inceledi.

Tiyatro araştırmaları kapsamında İzmir Şehir Tiyatrosunun tarihini ele alan iki ciltlik bir çalışma hazırladı. Oyuncu Bedia Muvahhit'in yaşamını ve tiyatro çalışmalarını anlattığı Bedia Muvahhit: Bir Cumhuriyet Sanatçısı adlı biyografik kitabı da yayımlandı.

Sinema ve Senaryo Yazarlığı

Gökhan Akçura, 1980'li yıllarda sinema filmleri için senaryolar yazdı. Kaderimiz, Kızlar Sınıfı, Aşık Oldum, Ya Ya Ya Şa Şa Şa ve Kızlar Sınıfı Yarışıyor filmlerinin senaryo çalışmalarında yer aldı.

Sinema alanındaki çalışmaları senaryo yazarlığıyla sınırlı kalmadı. Türk sinemasının tarihi, sinema salonları, seyirci alışkanlıkları ve geçmiş dönemlerin film kültürü üzerine araştırmalar yaptı. Sinema tarihine ilişkin yazıları ve kitapları yayımlandı.

Yönetmen Ertem Eğilmez hakkında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yayımlanan kitabın editörlüğünü üstlendi. Sinema tarihiyle ilgili çeşitli sergi ve yayın projelerinde danışmanlık yaptı.

Araştırmacılığı ve Yayıncılığı

Gökhan Akçura, 1980'li yılların sonlarından itibaren gündelik yaşam tarihi üzerine yazılar yazmaya başladı. İlk yazıları çeşitli dergilerde yayımlandı. Daha sonra Cumhuriyet gazetesinin pazar ekinde tarihsel belgelerden hareketle günlük yaşamın farklı yönlerini anlattığı yazılar kaleme aldı.

Araştırmalarında siyasi olayların kronolojisinden çok insanların günlük alışkanlıklarını, eğlence biçimlerini, kullandıkları eşyaları, tüketim kültürünü ve şehir yaşamını ele aldı. Gazete ilanları, eski reklamlar, broşürler, dergiler, fotoğraflar ve kişisel hatıralar çalışmalarının kaynakları arasında yer aldı.

1990'lı yıllardan itibaren bu araştırmalarını kitaplaştırdı. Ivır Zıvır Tarihi başlıklı dizisinde gramofon, bisiklet, turizm, sinema, aşk, kedi ve yılbaşı gibi farklı konuları geçmiş dönemlerin yayınlarından ve görsel belgelerinden yararlanarak inceledi.

Om Yayınları tarafından yayımlanan Ivır Zıvır Tarihi dizisinin ardından Everest Yayınları bünyesinde Zaman Makinesi başlıklı kitap dizisini hazırladı. Ay'a Seyahat, Hamini Gırtlak ve İstanbul Twist bu dizide yer alan eserler arasındadır.

1998 yılında Albüm dergisinin genel yayın yönetmenliğini yaptı. Tarih Vakfının kurucu üyeleri arasında yer aldı. Vatan, Star ve Radikal gazetesinde haftalık yazılar yazdı. Roll, Bant, Toplumsal Tarih ve Atlas Tarih gibi dergilerde araştırmaları yayımlandı.

Çeşitli kurum ve şirketlerin tarihini konu alan kitaplar ve özel yayınlar hazırladı. Cumhuriyet döneminin eğlence yaşamı, matbaacılık tarihi, fuarcılık, reklamcılık ve İstanbul'un kültürel tarihi üzerine çalışmalar yürüttü.

Radyo Programcılığı

Gökhan Akçura, 1995 yılında yayın hayatına başlayan Açık Radyo'da Arzın Merkezine Seyahat adlı müzik programını hazırlayıp sundu. Program, 13 Kasım 1995 tarihinde başladı ve 2004 yılına kadar yayınlandı.

Rock ve blues müziğine ayrılan programda farklı dönemlerden müzik kayıtlarına yer verdi. Radyo çalışmalarında müzik tarihine ve eski plaklara duyduğu ilgiyi de değerlendirdi.

Sergiler ve Küratörlük Çalışmaları

Gökhan Akçura, yazarlık ve araştırmacılık çalışmalarının yanı sıra tarihsel belgelerden oluşan çeşitli sergilerin hazırlanmasında görev aldı. Sergilerinde fotoğraf, afiş, gazete, dergi ve gündelik yaşam nesnelerini kullanarak ele aldığı konuların tarihsel gelişimini anlattı.

2014 yılında düzenlenen Yüzyıllık Aşk sergisinin küratörlüğünü üstlendi. Çeşitli kültür ve sanat projelerine araştırmacı ve danışman olarak katıldı.

İstanbul Üzerine Çalışmaları

Gökhan Akçura, sonraki yıllarda İstanbul'un sosyal ve kültürel yaşamına ilişkin araştırmalarını kitaplaştırdı. Özellikle eğlence mekânları, müzik kültürü, gündelik alışkanlıklar ve şehir yaşamının değişimi üzerine çalıştı.

2019 yılında Oğlak Yayınları tarafından yayımlanan İstanbul Şarkıları: Şehrin Müzikli Tarihinde Kazı Çalışmaları adlı kitabında İstanbul'un müzikli eğlence yaşamını ele aldı. Gazinolar, bahçeler, müzikholler, operetler, tangolar, caz toplulukları ve şehrin farklı müzik ortamları kitabın konuları arasında yer aldı.

2020 yılında yayımlanan Bir Şehr-i İstanbul Ki... adlı kitabında İstanbul'daki toplumsal yaşamı, kent alışkanlıklarını ve kültürel etkinlikleri anlattı.

2022 yılında yayımladığı Zaman Ötesi İstanbul: Şehrin Öncesi, Şimdisi, Sonrası adlı eserinde ise İstanbul'un geçmişi, yakın dönem yaşamı ve geleceğe ilişkin anlatıları bir araya getirdi.

Kitapları

2026 - Hafıza Dedektifi
2026 - Geçmiş Zaman Sesleri
2025 - Dünyalı Olmak. Mudo'nun Reklam Tarihinde Bir Yolculuk.
2025 - Ayak/kabı Sözlüğü.
2024 - Arşivden Lezzzetler. Yemek ve Kültür yazıları.
2022 - Zaman Ötesi İstanbul: Şehrin Öncesi, Şimdisi, Sonrası (Kent tarihi ve inceleme)
2020 - Bir Şehr-i İstanbul Ki... (Kent tarihi ve inceleme)
2019 - İstanbul Şarkıları: Şehrin Müzikli Tarihinde Kazı Çalışmaları (Müzik ve kent tarihi)
2016 - (Geçmişten Günümüze) Piyalepaşa, Overteam-Myra yayını, İstanbul
2014 - Yüzyıllık Aşk (Türkiye'de Sinema ve Seyirci İlişkisi), Sergi Kataloğu, İstanbul Modern Yayını, İstanbul
2010 - Ada Sahillerinde Bekliyorum (Sergi Kataloğu) -Adalı Yayınları,
2002 - Turizm Yıl Sıfır (Ivır Zıvır Tarihi dizisi; inceleme)
2002 - Uzun Metin Sevenlerden misiniz? (Ivır Zıvır Tarihi dizisi; inceleme)
2002 - Gramofon Çağı (Ivır Zıvır Tarihi dizisi; müzik tarihi)
2002 - Kedi Kitabı (Ivır Zıvır Tarihi dizisi; Derleme)
2001 - Unutma Beni (Ivır Zıvır Tarihi dizisi; inceleme)
1996 - Engin Cezzar Kitabı -Yapı Kredi Yayınlar.
1993 - Bedia Muvahhit: Bir Cumhuriyet Sanatçısı (Biyografi)
1993 - Bisiklet Kitabı (Gündelik yaşam tarihi)
1993 - Boğaziçi Yazıları (Kent tarihi ve inceleme)
1992 - Muhsin Ertuğrul - İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
1985 - İzmir Şehir Tiyatrosu (İki cilt; tiyatro tarihi araştırması)

Diğer Kitapları ve Çalışmaları

Aile Boyu Sinema (Ivır Zıvır Tarihi dizisi; sinema tarihi)
İnsanlar Âlemi (Ivır Zıvır Tarihi dizisi; inceleme)
Şen Gönüller Diyarı (Ivır Zıvır Tarihi dizisi; Boğaziçi Yazıları'nın sonraki baskısı)
Evvel Zaman Bisiklet (Ivır Zıvır Tarihi dizisi; Bisiklet Kitabı'nın sonraki baskısı)
Aşk Kitabı (Ivır Zıvır Tarihi Arşiv dizisi; derleme)
Yılbaşı Kitabı (Ivır Zıvır Tarihi Arşiv dizisi; derleme)
Ay'a Seyahat (Zaman Makinesi dizisi; inceleme)
Hamini Gırtlak (Zaman Makinesi dizisi; inceleme)
İstanbul Twist (Zaman Makinesi dizisi; inceleme)
Kadınlarla Meşgul Olan Genç Kalır (İnceleme)
2022 - Yıldızların Altında: Cumhuriyet Döneminde Türkiye'de Eğlence Yaşamı (Kültür tarihi)
2013 - Cumhuriyet Döneminde Türkiye Matbaacılık Tarihi (Matbaacılık tarihi)
2009 - Türkiye Sergicilik ve Fuarcılık Tarihi (Ekonomi ve kültür tarihi)
Geçmişten Günümüze Piyalepaşa: Tarih, Yapılar ve Semt (Kent tarihi)
Bir Kumbara Öyküsü (Kurumsal tarih)
Melek Kobra: Hatıratım (Yayına hazırlayan)
Ertem Eğilmez (Editör; sinema tarihi)

Filmleri

Senaryo Çalışmaları

1990 - Çarşı Pazar İstanbul (Senaryo; sinema filmi)
1985 - Kızlar Sınıfı Yarışıyor (Senaryo; sinema filmi)
1985 - Ya Ya Ya Şa Şa Şa (Senaryo; sinema filmi)
1985 - Aşık Oldum (Senaryo; sinema filmi)
1984 - Kızlar Sınıfı (Senaryo; sinema filmi)
1983 - Kaderimiz (Senaryo; sinema filmi)

Diğer Sinema Çalışmaları

2016 - Black, Not Gray: Ankara Rocks! (Görüntü yönetmeni; belgesel film)


Kaynak:Biyografiler.com