Eski MİT mensubu, Sovyetolog ve yazar.

Enver Altaylı, 1 Kasım 1944 tarihinde Adana'nın Ceyhan ilçesinde doğan eski MİT mensubu, Sovyetolog, gazeteci ve yazardır. Millî İstihbarat Teşkilatı'nda Sovyetler Birliği ve Orta Asya üzerine çalıştı. 1977-1980 yıllarında Hergün gazetesinde genel yayın yönetmenliği ve başyazarlık yaptı. Soğuk Savaş döneminde tanıştığı Özbek asıllı CIA görevlisi Ruzi Nazar hakkında 2013 yılında Ruzi Nazar: CIA'nın Türk Casusu adlı kitabı yayımlandı.

Enver Altaylı'nın babası Şakir Altaylı, Sovyetler Birliği yönetimindeki Özbekistan'dan 1920'li yıllarda Türkiye'ye gelip Adana'ya yerleşti. Annesi Melek Altaylı ise Birinci Dünya Savaşı yıllarında Adana bölgesine yerleşen Türkistanlı din adamı Abdurrahman Hoca Kavuncu'nun kızıydı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Enver Altaylı, 1958 yılında Bursa Işıklar Askerî Lisesi'nde öğrenime başladı. Mezun olduktan sonra Kara Harp Okulu'nda öğrenci iken Talat Aydemir'in 21 Mayıs 1963'teki ikinci darbe girişiminin de başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından çok sayıda Kara Harp Okulu öğrencisiyle birlikte tutuklandı ve askerî okuldan ayrılmak zorunda kaldı.

Askerî eğitimden ayrıldıktan sonra Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesine girdi ve 1967 yılında mezun oldu. Sovyetler Birliği, Doğu Avrupa ve komünist sistem üzerine çalışmaya yöneldi. 1968-1973 yılları arasında Almanya ve Avusturya'da Doğu Avrupa hukuku ve Sovyetoloji alanlarında eğitim gördü. Almanya'da Köln Üniversitesi bünyesindeki Doğu Avrupa Hukuku Enstitüsünde de çalışmalar yaptı.

MİT Yılları

Üniversite yıllarında Ruzi Nazar ile tanışan Enver Altaylı, 1968 yılında dönemin MİT Müsteşarı Fuat Doğu döneminde Millî İstihbarat Teşkilatı'na girdi. Sovyetler Birliği ve Türkistan konusunda çalışmak üzere Sovyetolog olarak yetiştirildi. Görevi kapsamında Almanya ve Avusturya'da bulundu.

Enver Altaylı, 1974 yılında MİT'ten ayrıldı. Daha sonra siyasi faaliyetlere yöneldi ve Alparslan Türkeş liderliğindeki Milliyetçi Hareket Partisi çevresinde görev aldı.

Gazetecilik ve Siyasi Çalışmaları

Enver Altaylı, 1977-1980 yılları arasında MHP'nin yayın organı Hergün gazetesinde genel yayın yönetmeni ve başyazar olarak çalıştı. Alparslan Türkeş'in danışmanlığını da yaptı.

1980 12 Eylül darbesinden sonra hakkında tutuklama kararı çıkınca Türkiye'den ayrılarak Almanya'ya gitti. Alman pasaportu ile Özbekistan'a gitti. Sonraki yıllarda çalışmalarını özellikle Sovyetler Birliği, Türkistan ve Orta Asya üzerinde sürdürdü. Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecinde Orta Asya'ya gitti; Özbekistan başta olmak üzere yeni bağımsızlığını kazanan Türk cumhuriyetlerinde temaslarda bulundu.

1990'lı yıllarda Türkiye'nin Orta Asya politikaları konusunda dönemin devlet yöneticileriyle de temas kurdu. Turgut Özal ve Süleyman Demirel dönemlerinde eski Sovyetler Birliği cumhuriyetleri ve Orta Asya hakkındaki bilgi ve değerlendirmelerini aktardı.

Ruzi Nazar ile İlişkisi

Enver Altaylı'nın yaşamında Ruzi Nazar ile ilişkisi uzun yıllar devam etti. Özbekistan'ın Margilan şehrinde doğan Ruzi Nazar, II. Dünya Savaşı sonrasında Amerika Birleşik Devletleri'ne yerleşmiş ve CIA bünyesinde çalışmıştı. Enver Altaylı, Ruzi Nazar'ı aile çevresinden tanıdığını ve kendisini bir baba dostu olarak gördüğünü anlattı.

Enver Altaylı, uzun yıllar boyunca topladığı belgeler ve Ruzi Nazar ile yaptığı görüşmelerden yararlanarak onun yaşamını kaleme aldı. Ruzi Nazar: CIA'nın Türk Casusu adlı kitap 2013 yılında Doğan Kitap tarafından yayımlandı. Çalışmada Ruzi Nazar'ın Türkistan'daki çocukluğundan II. Dünya Savaşı yıllarına, CIA'daki görevlerinden Türkiye ve Orta Asya'daki faaliyetlerine kadar yaşamı anlatıldı.

2017 Sonrası Yargı Süreci

Enver Altaylı, Fethullahçı Terör Örgütü soruşturması kapsamında Ağustos 2017'de gözaltına alındı ve ardından tutuklandı. Hakkında yürütülen soruşturma daha sonra eski MİT mensubu Mehmet Barıner'in yurt dışına çıkarılmaya çalışıldığı iddialarını ve Enver Altaylı'nın Fethullah Gülen yapılanmasıyla ilişkilerine yönelik suçlamaları kapsayan davaya dönüştü. İddianamede örgüt üyeliği, siyasi ve askeri casusluk, devlete ait bilgileri CIA bağlantılı kişilere servis etmek, çok sayıda CIA mensubu ile ilişki kurmak gibi çeşitli suçlamalar yöneltildi. Enver Altaylı suçlamaları kabul etmedi.

Ankara 16. Ağır Ceza Mahkemesi, 8 Kasım 2021 tarihinde Enver Altaylı'yı "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçundan 10 yıl, "siyasi ve askerî casusluk" suçundan 13 yıl 4 ay olmak üzere toplam 23 yıl 4 ay hapis cezasına mahkûm etti. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesi 2022 yılında yerel mahkemenin kararını hukuka uygun buldu. Enver Altaylı cezasını cezaevinde çekmeye devam etti.

Necip Hablemitoğlu Davası

Akademisyen Necip Hablemitoğlu'nun 18 Aralık 2002'de Ankara'daki evinin önünde öldürülmesine ilişkin yıllar sonra yeniden yürütülen soruşturma kapsamında Enver Altaylı hakkında da dava açıldı. 2022 yılında kabul edilen iddianamede Enver Altaylı, Hablemitoğlu'nu tasarlayarak öldürmeye azmettirmekle suçlandı. Altaylı hakkındaki suçlamaları reddetti.

Ankara 28. Ağır Ceza Mahkemesinde görülen davada Enver Altaylı'nın da aralarında bulunduğu sanıkların Necip Hablemitoğlu' dosyasındaki tutuklulukları Mayıs 2023'te adli kontrol şartıyla kaldırıldı. Enver Altaylı, başka davadan aldığı hapis cezası nedeniyle cezaevinde kalmaya devam etti. Savcılık 2025 yılında esas hakkındaki mütalaasında Enver Altaylı'nın da aralarında bulunduğu altı sanık hakkında "tasarlayarak kasten öldürme" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası talep etti. Eylül 2026 itibarıyla bu davada Enver Altaylı hakkında kesinleşmiş bir hüküm bulunmamaktadır.

Kaşif Kozinoğlu Soruşturması

2011 yılında Silivri Cezaevinde hayatını kaybeden eski MİT mensubu Kaşif Kozinoğlu'nun ölümüne ilişkin 2012 yılında verilen takipsizlik kararının 2026'da kaldırılmasının ardından yeni bir soruşturma başlatıldı. Cezaevinde hükümlü bulunan Enver Altaylı da soruşturma kapsamında İstanbul'a getirildi. Enver Altaylı, 22 Eylül 2026'da "kasten öldürmeye azmettirme" suçlamasıyla tutuklandı. Soruşturma devam ettiğinden bu suçlamaya ilişkin kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmamaktadır.

Kitapları

2013 - Ruzi Nazar: CIA'nın Türk Casusu
1980 - Esir Türk İllerinde 90 Gün
1980 - Komünist Teoriler ve Sovyet Yayılma Siyaseti

Hakkında Yazılan Kitap

2008 - Büyük Oyundaki Türk: Enver Altaylı (Gazeteci ve yazar İrfan Ülkü'nün, Enver Altaylı ile yaptığı görüşmelerden hareketle onun yaşamını ve siyasi faaliyetlerini anlattığı kitaptır.)

Eğitim ve Çalışma hayatı:
1958 - 1961: Bursa Işıklar Askeri Lisesi
1963 - 1967: Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi
1968 - 1973: Millî İstihbarat Teşkilatı için Sovyetolog olarak çalıştı
1977 - 1980: Hergün gazetesinin başyazarı olarak çalıştı.


Kaynak:Biyografiler.com