Alparslan Türkeş, Türk asker ve siyasetçidir. 27 Mayıs 1960 Darbesi'nin ardından oluşturulan Millî Birlik Komitesinde yer aldı. Daha sonra Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi'nin genel başkanlığına seçildi; partinin 1969 yılında Milliyetçi Hareket Partisi adını almasından sonra genel başkanlığını sürdürdü. İki ayrı Süleyman Demirel hükümetinde Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı olarak görev yaptı. Taraftarları tarafından “Başbuğ” olarak anılan Türkeş, siyasi görüşlerini Dokuz Işık adı altında sistemleştirdi.

Çocukluğu ve Eğitimi

Alparslan Türkeş, 25 Kasım 1917 tarihinde Lefkoşa'da doğdu. Babası Ahmet Hamdi Bey, annesi Fatma Zehra Hanım'dı. Ailesi, Kayseri'nin Pınarbaşı ilçesindeki Yukarı Köşkerli köyünden Kıbrıs'a yerleşmiş Koyunoğlu ailesine mensuptu.

Kaynaklarda doğum adının Ali Arslan olduğu, öğrenim yıllarında öğretmeni Osman Zeki Bey tarafından adının Alparslan olarak değiştirildiği belirtilmektedir.

Ailesi 1933 yılında Kıbrıs'tan İstanbul'a taşındı. Aynı yıl Kuleli Askeri Lisesi'ne kaydoldu. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına kabul edilmesinin ardından okuldaki kaydı kesinleşti. 1936'da Kuleli Askerî Lisesi'ni, 1938'de Harp Okulu'nu bitirdi. 1939'da piyade asteğmeni olarak Atış Okulu'na girdi ve teğmen rütbesiyle mezun oldu.

Gençlik yıllarında Ziya Gökalp ve Nihal Atsız'ın eserlerini okudu. Özellikle Nihal Atsız ile ilişkisi, sonraki yıllarda Türkçülük ve Turancılık çevreleriyle temasında etkili oldu.

Askerî Kariyeri

Görev hayatının ilk yıllarında Isparta, Gelibolu, Edincik, Erdek ve Marmara Adası'nda görev yaptı. Gelibolu'daki 58. Piyade Alayı 5. Bölük Komutanlığına atandı.

1944 yılında üsteğmen rütbesindeyken Nihal Atsız, Nejdet Sançar, Zeki Velidi Togan, Orhan Şaik Gökyay ve diğer sanıklarla birlikte kamuoyunda Irkçılık-Turancılık Davası olarak bilinen davada yargılandı. İlk yargılamada dokuz ay on gün hapis cezasına mahkûm edildi. Karar Askerî Yargıtay tarafından bozuldu; Türkeş tahliye edildi. Yeniden görülen dava 31 Mart 1947 tarihinde sanıkların beraatiyle sonuçlandı.

1947 yılında bir grup Türk subayıyla birlikte askerî eğitim için Amerika Birleşik Devletleri'ne gönderildi. 1951 yılında kurmaylık sınavını kazandı ve 1955'te Harp Akademisi'nden kurmay binbaşı olarak mezun oldu.

1955-1957 yılları arasında Washington'daki NATO Daimî Komitesinde Türk Genelkurmayını temsil eden heyette görev yaptı. Bu dönemde Amerika'da ekonomi alanında dersler de aldı. 1959 yılında Almanya'daki Atom ve Nükleer Okulunda eğitim gördü. Ardından albaylığa yükseltildi ve Kara Kuvvetleri Komutanlığında NATO Şube Müdürü olarak görevlendirildi.

27 Mayıs 1960 ve Millî Birlik Komitesi

Alparslan Türkeş, 27 Mayıs 1960 Darbesi'nden kısa süre önce Elazığ'daki görevinden Ankara'ya tayin edildi. Talat Aydemir'in önerisiyle darbeyi gerçekleştiren subayların oluşturduğu Millî Birlik Komitesine katıldı. 27 Mayıs 1960 sabahı Türk Silahlı Kuvvetlerinin yönetime el koyduğunu açıklayan bildiriyi Ankara Radyosu'ndan okudu.

Darbe sonrasında Millî Birlik Komitesi üyeliğinin yanı sıra Başbakanlık Müsteşarlığı yaptı. Komite içinde yönetimin sivillere devredilmesinin zamanı ve uygulanacak siyasi program konusunda görüş ayrılıkları ortaya çıktı.

13 Kasım 1960 tarihinde Millî Birlik Komitesinde gerçekleştirilen tasfiye sonucunda Türkeş'in de aralarında bulunduğu 14 üye komiteden çıkarıldı. Daha sonra “14'ler” olarak anılan bu subaylar Türk Silahlı Kuvvetlerinden emekliye sevk edilerek yurt dışındaki görevlere gönderildi.

Türkeş, Türkiye'nin Yeni Delhi'deki büyükelçiliğine müşavir olarak atanarak Hindistan'a gönderildi. Buradayken Millî Birlik Komitesi Başkanı Cemal Gürsel'e mektup yazarak Yassıada'da yargılanan eski başbakan Adnan Menderes ve arkadaşlarının idam edilmemesini istedi.

Siyasete Girişi

Yaklaşık yirmi beş aylık yurt dışı görevinin ardından 23 Şubat 1963 tarihinde Türkiye'ye döndü. Adalet Partisi'ne katılmadı ve 2 Mayıs 1963'te Türkiye Huzur ve Yükselme Derneğini kurdu.

Bu dönemde yeni bir askerî müdahale hazırlığı içinde bulunan Talat Aydemir ve Fethi Gürcan ile görüştü. Talat Aydemir ile görüş ayrılığına düştükten sonra darbe hazırlığı hakkında hükümete bilgi verdi. 21 Mayıs 1963 darbe girişiminin ardından Türkeş de gözaltına alındı ve yargılandı; daha sonra beraat etti.

CKMP ve MHP Genel Başkanlığı

Alparslan Türkeş, 31 Mart 1965 tarihinde eski Millî Birlik Komitesi üyelerinden Dündar Taşer, Ahmet Er, Muzaffer Özdağ, Rıfat Baykal ve Mustafa Kaplan ile birlikte Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi'ne katıldı. 1 Ağustos 1965'te yapılan kongrede partinin genel başkanlığına seçildi.

10 Ekim 1965 genel seçimlerinde Ankara milletvekili seçilerek TBMM'ye girdi. Türkeş'in siyasi görüşlerini dokuz başlık altında topladığı Dokuz Işık ilkeleri de bu dönemde CKMP'nin programında yer aldı.

28 Mart 1966 tarihinde yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminde CKMP tarafından aday gösterildi. TBMM'deki oylamada Cevdet Sunay 461 oyla cumhurbaşkanı seçilirken Türkeş 11 oy aldı.

8-9 Şubat 1969 tarihlerinde Adana'da yapılan kongrede Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi'nin adı Milliyetçi Hareket Partisi olarak değiştirildi. Türkeş, yeni adıyla faaliyetini sürdüren partinin genel başkanı olarak görevine devam etti.

1969, 1973 ve 1977 genel seçimlerinde Adana milletvekili seçildi. Böylece 1965'te Ankara'dan başlayan milletvekilliğini 1980'e kadar sürdürdü.

Milliyetçi Cephe Hükümetleri

Süleyman Demirel başkanlığında 31 Mart 1975 tarihinde kurulan Adalet Partisi, Millî Selamet Partisi, Cumhuriyetçi Güven Partisi ve MHP koalisyonunda Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı olarak görev yaptı. Bu hükümet Birinci Milliyetçi Cephe Hükümeti adıyla anıldı.

Süleyman Demirel'in 21 Temmuz 1977 tarihinde Adalet Partisi, Millî Selamet Partisi ve MHP ile kurduğu İkinci Milliyetçi Cephe Hükümetinde de Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı oldu. Görevi hükümetin 5 Ocak 1978 tarihinde sona ermesine kadar devam etti.

12 Eylül Dönemi

12 Eylül 1980 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin yönetime el koymasının ardından MHP'nin faaliyetleri durduruldu. Türkeş, askerî yönetimin teslim olması yönündeki çağrısından üç gün sonra yetkililere teslim oldu ve tutuklandı.

MHP ve ülkücü kuruluşların yöneticileri hakkında açılan davada Türkeş hakkında da idam cezası istendi. Yaklaşık dört buçuk yıl tutuklu kaldı. 9 Nisan 1985 tarihinde tahliye edildi; dava sonunda beraat etti.

Siyasete Dönüşü

12 Eylül 1980 Darbesi sonrasında getirilen siyasi yasakların 6 Eylül 1987 tarihindeki halkoylamasıyla kaldırılmasının ardından aktif siyasete döndü. Milliyetçi Çalışma Partisi'ne katıldı ve 4 Ekim 1987'de yapılan olağanüstü kongrede genel başkan seçildi.

20 Ekim 1991 genel seçimlerinde Milliyetçi Çalışma Partisi, Refah Partisi ve Islahatçı Demokrasi Partisi seçim ittifakı yaptı. Türkeş, ittifak listesinden Yozgat milletvekili seçilerek yeniden TBMM'ye girdi.

Seçimlerin ardından ittifaktan ayrılan Türkeş ve beraberindeki milletvekilleri bir süre bağımsız hareket etti. Daha sonra MÇP'ye döndü ve 29 Aralık 1991 tarihinde yeniden genel başkan seçildi.

12 Eylül 1980 Darbesi sonrasında kapatılan siyasi partilerin eski ad ve amblemlerinin yeniden kullanılmasına imkân veren düzenlemelerin ardından, eski MHP delegeleri 27 Aralık 1992 tarihinde MHP'nin ad ve ambleminin MÇP tarafından kullanılmasına karar verdi. MÇP'nin 24 Ocak 1993 tarihinde yapılan olağanüstü kongresinde partinin adı yeniden Milliyetçi Hareket Partisi olarak değiştirildi. Türkeş genel başkanlığını sürdürdü.

24 Aralık 1995 genel seçimlerinde MHP yüzde 10'luk ülke barajını aşamadığı için TBMM'de milletvekili çıkaramadı.

Ailesi ve Özel Hayatı

Alparslan Türkeş, 1940 yılı başında Muzaffer Türkeş ile evlendi. Bu evlilikten Ayzit, Umay, Selcen, Sevenbige ve Tuğrul Türkeş dünyaya geldi. Muzaffer Türkeş 1974 yılında öldü.

Türkeş, 1976 yılında Seval Türkeş ile evlendi. Bu evlilikten Ayyüce Türkeş ve Ahmet Kutalmış Türkeş dünyaya geldi.

Ölümü

Alparslan Türkeş, 4 Nisan 1997 tarihinde Ankara'da geçirdiği kalp krizinin ardından 79 yaşında öldü. Ankara'da Beştepe'de toprağa verildi.

Kitapları

1976 - Temel Görüşler
1988 - Yeni Ufuklara Doğru
1992 - 1944 Milliyetçilik Olayı
1994 - 12 Eylül Adaleti: Savunma
1994 - Gönül Seferberliğine
1994 - Dokuz Işık ve Türkiye
1995 - Sistemler ve Öğretileri
1996 - 27 Mayıs, 13 Kasım, 21 Mayıs ve Gerçekler
1996 - Bunalımdan Çıkış Yolu
1996 - Türkiye Meseleleri
1996 - Kahramanlık Ruhu
1999 - Milli Doktrin 9 Işık
2000 - Dış Meselemiz


Kaynak:Biyografiler.com