Turgut Özal, Türkiye Cumhuriyeti'nin 19. başbakanı ve 8. cumhurbaşkanı olan elektrik mühendisi, bürokrat ve siyasetçidir. Anavatan Partisi'nin kurucusu olan Özal, 1983-1989 yıllarında başbakanlık, 1989-1993 yıllarında cumhurbaşkanlığı yaptı. Türkiye'nin serbest piyasa ekonomisine geçiş sürecindeki çalışmalarıyla tanındı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Turgut Özal, 13 Ekim 1927 tarihinde Malatya'da doğdu. Babası banka memuru Mehmet Sıddık Özal, annesi ilkokul öğretmeni Hafize Özal'dır. Korkut Özal ve Yusuf Bozkurt Özal adlarında iki kardeşi vardı.

Dört yaşındayken ailesi Bilecik'in Söğüt ilçesine taşındı. İlkokula burada başladı; babasının görevi nedeniyle ailenin yer değiştirmesi üzerine ilköğrenimini Silifke'de tamamladı. Ortaokulu Mardin'de bitirdi. O dönemde Mardin'de lise bulunmadığından Konya Lisesine gönderildi. Daha sonra geçtiği Kayseri Lisesinden 1945 yılında mezun oldu.

1950 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümünü bitirdi. Mezuniyetinin ardından Elektrik İşleri Etüt İdaresinde çalışmaya başladı. 1952 yılında mühendislik ekonomisi alanında uzmanlık eğitimi almak üzere ABD'ye gönderildi. Türkiye'ye döndükten sonra Elektrik İşleri Etüt İdaresinde yöneticilik görevleri üstlendi ve genel müdür yardımcılığı yaptı.

Bürokrasi ve Özel Sektör Kariyeri

1959 yılında Ankara Ordudonatım Okulunda yedek subay olarak askerlik hizmetine başladı. Millî Savunma Bakanlığı Bilimsel Danışma Kurulunda görev aldı. Devlet Planlama Teşkilatının kuruluşuna yönelik çalışmalara katkıda bulundu ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde ders verdi.

Başbakanlık Teknik Uzmanlar Kurulu üyeliğinin ardından 1967-1971 yıllarında Devlet Planlama Teşkilatı müsteşarlığını yürüttü. Bu dönemde Ekonomik Koordinasyon Kurulu, Para ve Kredi Kurulu, Kalkınma İçin Bölgesel İşbirliği (RCD) Koordinasyon Kurulu ve Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) Koordinasyon Kurulu başkanlıklarında da bulundu.

1971-1973 yıllarında Dünya Bankası'nda danışman olarak çalıştı. Türkiye'ye dönüşünde çeşitli sanayi kuruluşlarında yöneticilik yaptı. 1977 genel seçimlerinde Millî Selamet Partisinden İzmir milletvekili adayı oldu, ancak seçilemedi.

1979 yılının sonlarında Süleyman Demirel başkanlığındaki hükûmette Başbakanlık müsteşarlığına getirildi. Aynı dönemde Devlet Planlama Teşkilatı müsteşarlığını da vekâleten yürüttü. Türkiye ekonomisinde dışa açılmayı ve piyasa mekanizmalarının ağırlığını artırmayı amaçlayan 24 Ocak 1980 Kararları'nın hazırlanmasında önemli rol oynadı.

Siyasi Kariyeri ve Başbakanlığı

12 Eylül Darbesi'nin ardından kurulan Bülend Ulusu hükûmetinde ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Bu görevinden 1982 yılında istifa etti.

20 Mayıs 1983 tarihinde Anavatan Partisi'ni kurdu ve genel başkanlığını üstlendi. Partisinin 6 Kasım 1983 genel seçimlerinde Meclis çoğunluğunu kazanması üzerine hükûmeti kurmakla görevlendirildi. 13 Aralık 1983'te kurduğu 45. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti ile Türkiye'nin 19. başbakanı oldu. 1987 genel seçimlerinde partisinin yeniden çoğunluğu elde etmesinin ardından ikinci hükûmetini kurdu.

Başbakanlığı döneminde ihracata dayalı büyüme, dış ticaretin serbestleştirilmesi ve özel girişimin desteklenmesi yönündeki ekonomi politikalarını sürdürdü. Türkiye, 1987 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğuna tam üyelik başvurusunda bulundu.

18 Haziran 1988'de Anavatan Partisinin ikinci olağan büyük kongresinde konuşurken silahlı saldırıya uğradı. Elinden yaralandığı saldırıdan sağ kurtuldu.

Cumhurbaşkanlığı ve Ölümü

31 Ekim 1989 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye Cumhuriyeti'nin 8. cumhurbaşkanı seçildi. 9 Kasım 1989'da görevi Kenan Evren'den devraldı.

Cumhurbaşkanlığı döneminde Türkiye'nin Balkanlar, Kafkasya ve Orta Asya ülkeleriyle ilişkilerinin geliştirilmesine ağırlık verdi. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlığını kazanan Türk cumhuriyetleriyle siyasi ve ekonomik bağların güçlendirilmesini destekledi.

Turgut Özal, 17 Nisan 1993 tarihinde, cumhurbaşkanlığı görevi devam ederken Ankara'da hayatını kaybetti. Öldüğünde 65 yaşındaydı. Cenazesi İstanbul'un Topkapı semtindeki anıt mezarına defnedildi.

Ailesi ve Özel Hayatı

İlk evliliğini 1950'li yılların başında Ayhan İnal ile yaptı. Bu evlilik kısa süre sonra boşanmayla sona erdi.

31 Mayıs 1954 tarihinde, Elektrik İşleri Etüt İdaresinde tanıştığı Semra Özal ile evlendi. Çiftin Ahmet Özal, Zeynep Özal ve Efe Özal adlarında üç çocuğu oldu.