“Güçlü sesi, sert mizacı ve Harry Potter serisindeki Albus Dumbledore rolüyle hatırlanan İrlandalı oyuncu”

Richard Harris, 1 Ekim 1930 tarihinde İrlanda’nın Limerick kentinde Mildred Josephine (Harty) ve Ivan John Harris'in dokuz çocuğundan biri olarak, çiftçi bir ailede doğmuştur. Tam adı Richard St. John Harris'dir. İrlandalı oyuncu, şarkıcı ve tiyatro sanatçısı olan Richard Harris, sinema, tiyatro ve müzik alanlarında uzun yıllara yayılan güçlü bir kariyer kurmuştur. Kendine özgü sesi, yoğun oyunculuk tarzı, asi kişiliği ve dramatik rollerdeki etkileyici varlığıyla 20. yüzyılın en tanınmış İrlandalı oyuncularından biri olmuştur. Kariyerinin ilerleyen döneminde Harry Potter and the Philosopher’s Stone ve Harry Potter and the Chamber of Secrets filmlerinde Albus Dumbledore karakterini canlandırarak yeni kuşak izleyiciler tarafından da tanınmıştır.

Richard Harris, Limerick’te kalabalık bir ailenin çocuğu olarak büyümüştür. Gençlik yıllarında spora, özellikle rugby’ye büyük ilgi duymuştur. Cizvit okulu olan Crescent College'da eğitim gördü ve edebiyata büyük bir tutku duyan, mükemmel bir ragbi oyuncusuydu. Ancak sağlık sorunları ve tüberküloz nedeniyle spor kariyeri kesintiye uğramış, bu süreç onun oyunculuğa yönelmesinde etkili olmuştur. Daha sonra İngiltere’ye giderek oyunculuk eğitimi almış ve sahne sanatları dünyasına adım atmıştır.

Richard Harris, oyunculuk eğitimini Londra Müzik ve Dramatik Sanatlar Akademisi'nde (LAMDA) sürdürmüştür. İlk yıllarında tiyatro sahnesinde kendini göstermeye çalışmış, klasik oyunlarda ve çağdaş tiyatro yapımlarında rol alarak oyunculuk disiplinini geliştirmiştir. Sahnedeki güçlü fiziksel varlığı, derin sesi ve yoğun duygusal ifadesi, onun kısa sürede dikkat çekmesini sağlamıştır.

Sinemadaki ilk önemli çıkışını, yönetmenliğini J. Lee Thompson'ın yaptığı ve başrollerinde Gregory Peck, David Niven, Anthony Quinn, Stanley Baker, Anthony Quayle, Irene Papas, Gia Scala, James Darren'in oynadığı "Navarone'un Topları" (The Guns of Navarone) (1961) ve Marlon Brando ile karşılıklı oynadığı "Denizde İsyan" (Mutiny on the Bounty) (1962) filmleriyle yaptı. Ancak onu uluslararası bir yıldız yapan ve oyunculuk gücünü kanıtlayan yapım, Lindsay Anderson'ın yönettiği "Sporcunun Hayatı" (This Sporting Life) (1963) oldu. Bu filmdeki sert ve içsel çatışmalar yaşayan ragbi oyuncusu Frank Machin rolü, ona Cannes Film Festivali'nde En İyi Erkek Oyuncu ödülünü ve ilk Akademi Ödülü (Oscar) adaylığını getirdi ve Richard Harris’i uluslararası ölçekte tanınan bir oyuncu haline getirmiştir.

1960’lı yıllarda Richard Harris, hem Avrupa hem de Amerikan sinemasında farklı türlerde roller üstlenmiştir. The Guns of Navarone, Mutiny on the Bounty, Red Desert, Major Dundee ve The Heroes of Telemark gibi yapımlarda rol alarak savaş, macera ve dramatik sinemada güçlü karakterler canlandırmıştır. Bu dönem, onun sert, karizmatik ve fiziksel olarak etkileyici oyuncu imajının oluştuğu yıllar olmuştur.

Richard Harris, 1967 yapımı Camelot filminde Kral Arthur karakterini canlandırmıştır. Bu rol, onun yalnızca dramatik oyunculukta değil, müzikal sinemada da etkili olabileceğini göstermiştir. Camelot ile birlikte Richard Harris’in şarkıcılık yönü de daha görünür hale gelmiş, sahne ve müzik kariyeri sinema kariyeriyle birleşmiştir.

Richard Harris, müzik alanında da dikkat çeken çalışmalar yapmıştır. 1968 yılında yayımlanan MacArthur Park adlı şarkı, onun en bilinen müzik kayıtlarından biri olmuştur. Şarkı, dramatik vokal yorumu ve uzun orkestral yapısıyla dönemin popüler müzik tarihinde özel bir yer edinmiştir. Bu başarı, Richard Harris’in yalnızca oyuncu değil, aynı zamanda geniş kitlelere ulaşan bir şarkıcı olarak da tanınmasını sağlamıştır.

1970’li yıllarda Richard Harris, A Man Called Horse, Cromwell, The Molly Maguires, The Deadly Trackers, Juggernaut ve The Cassandra Crossing gibi yapımlarda rol almıştır. Özellikle A Man Called Horse filmindeki performansı, onun fiziksel dayanıklılığı ve karakterin ruhsal dönüşümünü taşıma becerisi bakımından dikkat çekmiştir.

Richard Harris, kariyeri boyunca hem büyük bütçeli yapımlarda hem de karakter odaklı dramatik filmlerde yer almıştır. Oyunculuk tarzı çoğu zaman yoğun, doğrudan ve duygusal açıdan güçlüydü. Karakterlerinde kibir, kırılganlık, öfke, yalnızlık ve kahramanlık duygularını bir arada taşıyabilen Richard Harris, özellikle güçlü ama içsel çatışmaları olan erkek karakterlerle özdeşleşmiştir.

1980’li yıllarda Richard Harris’in kariyeri dönem dönem dalgalanmış olsa da, sahne ve sinema çalışmalarını sürdürmüştür. 1990 yılında The Field filmindeki performansıyla büyük bir geri dönüş yapmıştır. Filmde toprakla saplantılı bir bağ kuran Bull McCabe karakterini canlandırmış ve bu rol ona ikinci kez En İyi Erkek Oyuncu dalında Akademi Ödülleri adaylığı kazandırmıştır.

1990’lı yıllarda Richard Harris, yeniden önemli sinema projelerinde görünmeye başlamıştır. Patriot Games, Unforgiven, Wrestling Ernest Hemingway, Cry, the Beloved Country ve Smilla’s Sense of Snow gibi filmlerde rol almıştır. Özellikle Clint Eastwood’un yönettiği Unforgiven filmindeki English Bob karakteri, onun olgunluk dönemindeki en akılda kalan rollerinden biri olmuştur.

Richard Harris 2000 yılında, Ridley Scott'ın yönetmenliğini yaptığı Gladiator filminde Roma İmparatoru Marcus Aurelius’u canlandırmıştır. Russell Crowe ve Joaquin Phoenix ile birlikte rol aldığı bu film, dünya çapında büyük başarı elde etmiş ve Richard Harris’i yeni kuşak sinema izleyicileriyle yeniden buluşturmuştur. Onun filmdeki ağırbaşlı, bilge ve trajik duruşu, kariyerinin son dönemindeki güçlü performanslarından biri olarak kabul edilir.

Richard Harris, 2001 yılında Harry Potter and the Philosopher’s Stone (Harry Potter ve Felsefe Taşı) filminde Albus Dumbledore rolünü üstlenmiştir. J. K. Rowling’in romanlarından uyarlanan bu filmde, Hogwarts’ın bilge ve sakin müdürünü canlandırmıştır. 2002 yapımı Harry Potter and the Chamber of Secrets filminde de aynı rolü sürdürmüştür. Richard Harris’in Dumbledore yorumu, karaktere sıcaklık, ağırbaşlılık ve yumuşak bir otorite kazandırmıştır.

Richard Harris, özel hayatı ve kişiliğiyle de sık sık gündeme gelmiştir. Güçlü içki alışkanlığı, asi tavırları, açık sözlülüğü ve zaman zaman çalkantılı yaşam tarzı, onun kamuoyundaki imajının bir parçası olmuştur. Buna rağmen meslektaşları tarafından büyük yetenek, karizma ve sahne gücüyle anılmıştır.

Richard Harris, 25 Ekim 2002 tarihinde İngiltere’nin Londra kentinde 72 yaşında Hodgkin hastalığı sebebi ile hayatını kaybetmiştir. Ölümünden sonra Harry Potter serisindeki Albus Dumbledore rolü Michael Gambon tarafından devralınmıştır. Richard Harris, bugün hem klasik dönem sinemasının güçlü İrlandalı oyuncularından biri hem de farklı kuşaklara ulaşmayı başarmış çok yönlü bir sanatçı olarak hatırlanmaktadır.

Evlilikleri :
1.eşi: Ann Turkel (7 Haziran 1974 - 1982) (boşanmış)
2.eşi: Elizabeth Rees (9 Şubat 1957 - 1969) (boşanmış, 3 çocuk)

Çocukları:
Damian Harris
Jared Harris
Jamie Harris

Filmleri ve dizileri :
1959 – Alive and Kicking – Lover – Sinema Filmi
1959 – Shake Hands with the Devil – Terence O’Brien – Sinema Filmi
1959 – The Wreck of the Mary Deare – Higgens – Sinema Filmi
1960 – A Terrible Beauty – Sean Reilly – Sinema Filmi
1961 – The Guns of Navarone – Squadron Leader Barnsby – Sinema Filmi
1961 – The Long and the Short and the Tall – Corporal Edward “Johnno” Johnstone – Sinema Filmi
1962 – Mutiny on the Bounty – Seaman John Mills – Sinema Filmi
1963 – This Sporting Life – Frank Machin – Sinema Filmi
1964 – Red Desert – Corrado Zeller – Sinema Filmi
1965 – The Heroes of Telemark – Knut Straud – Sinema Filmi
1965 – Major Dundee – Captain Benjamin Tyreen – Sinema Filmi
1966 – The Bible: In the Beginning... – Cain – Sinema Filmi
1966 – Hawaii – Rafer Hoxworth – Sinema Filmi
1967 – Caprice – Christopher White – Sinema Filmi
1967 – Camelot – King Arthur – Sinema Filmi / Müzikal
1970 – The Molly Maguires – Detective James McParlan – Sinema Filmi
1970 – A Man Called Horse – John Morgan – Sinema Filmi
1970 – Cromwell – Oliver Cromwell – Sinema Filmi
1971 – Bloomfield – Eitan – Sinema Filmi / Yönetmen ve Ek Senarist
1971 – Man in the Wilderness – Zachary Bass – Sinema Filmi
1973 – The Deadly Trackers – Sheriff Sean Kilpatrick – Sinema Filmi
1974 – 99 and 44/100% Dead – Harry Crown – Sinema Filmi
1974 – Juggernaut – Lieutenant Commander Anthony Fallon – Sinema Filmi
1976 – Echoes of a Summer – Eugene Striden – Sinema Filmi / Oyuncu ve Yönetici Yapımcı
1976 – Robin and Marian – Richard the Lionheart – Sinema Filmi
1976 – The Return of a Man Called Horse – Lord John Morgan – Sinema Filmi / Oyuncu ve Yönetici Yapımcı
1976 – The Cassandra Crossing – Dr. Jonathan Chamberlain – Sinema Filmi
1977 – Gulliver’s Travels – Gulliver – Animasyon / Canlı Aksiyon Sinema Filmi
1977 – Orca: The Killer Whale – Captain Nolan – Sinema Filmi
1977 – Golden Rendezvous – John Carter – Sinema Filmi
1978 – The Wild Geese – Captain Rafer Janders – Sinema Filmi
1979 – Ravagers – Falk – Sinema Filmi
1979 – Game for Vultures – David Swansey – Sinema Filmi
1980 – The Last Word – Danny Travis – Sinema Filmi
1981 – Tarzan, the Ape Man – James Parker – Sinema Filmi
1981 – Your Ticket Is No Longer Valid – Jason – Sinema Filmi
1982 – Triumphs of a Man Called Horse – John Morgan – Sinema Filmi
1984 – Highpoint – Lewis Kinney – Sinema Filmi
1985 – Martin’s Day – Martin Steckert – Sinema Filmi
1988 – Strike Commando 2 – Vic Jenkins – Sinema Filmi
1990 – King of the Wind – King George II – Sinema Filmi
1990 – Mack the Knife – Mr. Peachum – Sinema Filmi / Müzikal
1990 – The Field – “Bull” McCabe – Sinema Filmi
1992 – Patriot Games – Paddy O’Neil – Sinema Filmi
1992 – Unforgiven – English Bob – Sinema Filmi
1993 – Wrestling Ernest Hemingway – Frank – Sinema Filmi
1994 – Silent Tongue – Prescott Roe – Sinema Filmi
1995 – Cry, the Beloved Country – James Jarvis – Sinema Filmi
1996 – Trojan Eddie – John Power – Sinema Filmi
1997 – Savage Hearts – Sir Roger Foxley – Sinema Filmi
1997 – Smilla’s Sense of Snow – Dr. Andreas Tork – Sinema Filmi
1997 – This Is the Sea – Old Man Jacobs – Sinema Filmi
1998 – The Barber of Siberia – Douglas McCraken – Sinema Filmi
1999 – To Walk with Lions – George Adamson – Sinema Filmi
1999 – Grizzly Falls – Old Harry – Sinema Filmi
2000 – Gladiator – Marcus Aurelius – Sinema Filmi
2001 – The Pearl – Dr. Karl – Sinema Filmi
2001 – My Kingdom – Sandeman – Sinema Filmi
2001 – Harry Potter and the Philosopher’s Stone – Professor Albus Dumbledore – Sinema Filmi
2002 – The Count of Monte Cristo – Abbé Faria – Sinema Filmi
2002 – Harry Potter and the Chamber of Secrets – Professor Albus Dumbledore – Sinema Filmi / Ölümünden Sonra Gösterime Girdi
2004 – Kaena: The Prophecy – Opaz – Animasyon Sinema Filmi / Seslendirme

Dizileri ve Televizyon Yapımları :
1958 – ITV Play of the Week – Michael O’Riordan – Televizyon Dizisi / Bölüm: “The Iron Harp”
1958 – ITV Television Playhouse – Dan Galvin – Televizyon Dizisi / Bölüm: “Rest in Violence”
1958 – The DuPont Show of the Month – Performer – Televizyon Dizisi / Bölüm: “The Hasty Heart”
1960 – Armchair Theatre – Major Gaylord – Televizyon Dizisi / Bölüm: “Come in Razor Red”
1960 – The Art Carney Special – Performer – Televizyon Özel Programı / Bölüm: “Victory”
1971 – The Snow Goose – Philip Rhayader – Televizyon Filmi
1982 – Camelot – King Arthur – Televizyon Filmi / Müzikal
1988 – Maigret – Jules Maigret – Televizyon Filmi
1993 – Abraham – Abraham – Televizyon Filmi / Dinî-Tarihî Drama
1995 – The Great Kandinsky – Ernest Kandinsky – Televizyon Filmi
1997 – The Hunchback – Dom Frollo – Televizyon Filmi
2000 – The Apocalypse – John – Televizyon Filmi
2003 – Julius Caesar – Lucius Cornelius Sulla – Mini Dizi / 2 Bölüm / Ölümünden Sonra Yayınlandı

Müzik Çalışmaları :
1968 – A Tramp Shining – Albüm
1968 – MacArthur Park – Şarkı
1969 – The Yard Went On Forever – Albüm


Kaynak:Biyografiler.com