Türkiye’nin en Büyük Biyografi ve Otobiyografi Sitesi

Kral Arthur

Kral Arthur

Yuvarlak Masa Şövalyeleri ve Camelot anlatılarının merkezindeki efsanevi kral

Doğum Tarihi: -

Ölüm tarihi: ??.??.0537

Kral Arthur kaç yaşında öldü : -

Burcu:

Meslek: Devlet Başkanı

Doğum Yeri:

Ölüm Yeri: Avalon

Kral Arthur, MS 5. yüzyılın sonları ile 6. yüzyılın başlarında yaşadığı düşünülen efsanevi Britanya hükümdarıdır. Orta Çağ kaynaklarında Britonları Anglo-Sakson istilalarına karşı savunan askerî bir lider olarak anlatılır. Sarayının Camelot'ta bulunduğuna inanılır. Hakkındaki hikâyelerde Yuvarlak Masa Şövalyeleri, Excalibur adlı kılıç, büyücü Merlin, Kutsal Kâse arayışı ve Kraliçe Guinevere ile Şövalye Lancelot arasındaki ilişki yer alır. Arthur'un adı Orta Çağ tarih metinlerinde geçmesine rağmen gerçekten yaşamış bir hükümdar olduğu kesin olarak kanıtlanamamıştır. Hakkındaki anlatılar Gal gelenekleri, Latince tarih kitapları, Fransız şövalye romansları ve İngiliz edebiyatı aracılığıyla yüzyıllar içerisinde gelişmiştir.



Tarihsel Kökeni ve Gerçekten Yaşayıp Yaşamadığı

Kral Arthur, geleneksel olarak Roma İmparatorluğu'nun Britanya üzerindeki hâkimiyetinin sona ermesinden sonraki dönemde yaşamış kabul edilir. Bu dönemde Anglo-Saksonlar başta olmak üzere Germen toplulukları adanın farklı bölgelerine yerleşmeye başlamıştı.

Bazı tarihçiler, Arthur efsanesinin temelinde MS 5. yüzyılın sonları veya 6. yüzyılın başlarında Anglo-Sakson ilerleyişine karşı savaşan Briton bir askerî komutanın bulunabileceğini ileri sürmüştür. Ancak günümüze ulaşan çağdaş belgelerde Arthur'un varlığını kesin olarak doğrulayan bir kayıt yoktur.

Erken Orta Çağ kaynaklarında Arthur her zaman kral olarak tanımlanmaz. Dokuzuncu yüzyılda derlenen Historia Brittonum adlı eserde kendisinden Latince dux bellorum, yani savaşların lideri veya askerî komutan olarak söz edilir. Briton krallarıyla birlikte savaştığı anlatılır. Daha sonraki Orta Çağ eserlerinde ise Britanya'nın ve çevresindeki toprakların hükümdarı, hatta imparator olarak tasvir edilir.

Tarihsel bir kişiden doğmuş olabilecek Arthur figürü ile Orta Çağ edebiyatında anlatılan Kral Arthur arasındaki ayrım, tarih araştırmalarının konularından biridir.

Gildas ve Badon Dağı Savaşı

Kral Arthur'un yaşadığı düşünülen dönem hakkında bilgi veren ilk kaynaklardan biri, Britanyalı din adamı Gildas tarafından MS 6. yüzyılda Latince yazılan De Excidio et Conquestu Britanniae (Britanya'nın Yıkılışı ve Fethi Üzerine) adlı eserdir.

Gildas, Roma yönetiminin sona ermesinin ardından Britonlar ile Germen istilacılar arasında yaşanan çatışmaları anlattı. Saksonlara karşı direnişle ilişkilendirilen Roma-Britanya kökenli lider Ambrosius Aurelianus'tan söz etti.

Eserde, Britonların Sakson ilerleyişini bir süreliğine durdurduğu Badon Dağı Savaşı da anlatılır. Gildas, bu savaşın kendi doğduğu yıllarda gerçekleştiğini belirtir.

Ancak eserin hiçbir yerinde Arthur'un adı geçmez. Daha sonraki Orta Çağ metinlerinde Badon zaferi Arthur'a bağlansa da Gildas'ın anlatımı onun savaşa katıldığını doğrulamaz.

İlk Gal Kaynaklarında Kral Arthur

Kral Arthur'un adı erken dönem Gal edebiyatında görülür. Bununla birlikte bu metinlerin ilk yazılış tarihleri ve günümüze ulaşan nüshalarının ne zaman oluşturulduğu tartışmalıdır.

Şair Aneirin'e atfedilen Y Gododdin adlı kahramanlık şiirinde bir savaşçının başarıları Arthur'unkilerle karşılaştırılır. Şiir, erken Orta Çağ olaylarıyla ilişkilendirilse de günümüze ulaşan el yazması çok daha sonraki bir dönemde hazırlanmıştır.

Arthur hakkında daha geniş bilgi veren erken kaynaklardan biri, geleneksel olarak Galli din adamı Nennius'a atfedilen, 9. yüzyılda derlenmiş Latince Historia Brittonum (Britonların Tarihi) adlı eserdir.

Bu metinde Arthur, Britonların düşmanlarına karşı on iki savaşa katılan askerî bir komutan olarak anlatılır. Son savaşın Badon Dağı'nda gerçekleştiği belirtilir ve Arthur'un burada tek başına 960 düşman öldürdüğü ileri sürülür. Bu sayı, doğrulanabilir bir askerî kayıt olarak değil, anlatının efsanevi unsurlarından biri olarak değerlendirilir.

10. yüzyıla tarihlenen Gal kroniği Annales Cambriae (Galler Yıllıkları), Arthur'u Badon Dağı Savaşı ve Camlann Savaşı ile ilişkilendirir. Geleneksel kronolojide Badon yaklaşık 516, Camlann ise yaklaşık 537 yılına yerleştirilir.

Kronikte Arthur ile daha sonraki anlatılarda Mordred adıyla tanınan Medraut'ın Camlann'da öldüğü belirtilir. Ancak ikisinin akrabalık ilişkisi veya karşı saflarda savaştıkları açıkça anlatılmaz. Bu ayrıntılar efsanenin sonraki versiyonlarında ortaya çıkmıştır.

Tarihsel Arthur Hakkındaki Teoriler

Kral Arthur'un gerçek bir tarihsel kişi olup olmadığını araştıran çeşitli teoriler geliştirilmiştir.

Bazı araştırmacılar, Arthur'un günümüzde Galler, Cornwall ve Britanya'nın güneybatısında faaliyet gösteren, Hristiyan bir Roma-Britanya askerî lideri olabileceğini ileri sürmüştür.

Geoffrey Ashe gibi tarihçiler, Arthur ile MS 5. yüzyılda yaşamış Briton lider Riothamus arasında bağlantı bulunabileceği ihtimalini incelemiştir. Başka teoriler ise Arthur'u, geleneksel Arthur döneminden birkaç yüzyıl önce yaşamış Romalı asker Lucius Artorius Castus ile ilişkilendirmiştir.

Diğer yorumlara göre Arthur, Kelt mitolojisinden gelişmiş bir kahraman veya farklı tarihsel ve efsanevi kişilerin hikâyelerinin birleşmesiyle oluşmuş bir karakter olabilir.

Bu görüşlerden hiçbiri genel kabul görmemiştir. Günümüze ulaşan kaynaklar Arthur'un doğum yerini, ailesini, hükümdarlık dönemini veya ölümünü tarihsel gerçekler olarak doğrulamaya yeterli değildir.

Camelot ve Glastonbury'de Bulunduğu İddia Edilen Mezarı

Kral Arthur'un efsanevi sarayı Camelot'un nerede bulunduğu kesin olarak bilinmemektedir. Britanya'daki eski Roma yerleşimleri ve Orta Çağ kaleleri dâhil çeşitli yerler Camelot ile ilişkilendirilmiştir.

Araştırmacılar, Somerset bölgesindeki Cadbury Castle ve Cornwall'daki Tintagel gibi yerleşimleri arkeolojik kalıntıları ve Arthur efsanesiyle bağlantıları nedeniyle incelemiştir. Ancak hiçbir arkeolojik keşif tarihsel bir Camelot'un yerini kesinleştirmemiştir.

1190 veya 1191 yılında İngiltere'nin güneybatısındaki Glastonbury Manastırı'nda görevli keşişler, Arthur ile Kraliçe Guinevere'e ait olduğu ileri sürülen mezarları bulduklarını açıkladı. Orta Çağ kayıtlarında insan kalıntılarıyla birlikte Arthur'un adının yazılı olduğu belirtilen bir haç bulunduğu anlatılır.

Bu keşfin gerçekliği doğrulanamamıştır. Dolayısıyla söz konusu mezar, Arthur'un tarihsel varlığını kanıtlayan bir bulgu olarak kabul edilmez.

Tudor Hanedanı döneminde Arthur efsanesi, Britanya kraliyet soyuna ilişkin anlatılarda da kullanıldı. Tudorlar, erken dönem Britanya hükümdarlarıyla ve Arthur geleneğiyle kurdukları bağlantıları kraliyet otoritelerini açıklamak amacıyla değerlendirdi.

Monmouthlu Geoffrey ve Arthur Efsanesinin Gelişimi

Kral Arthur hakkındaki edebî anlatılar, 12. yüzyılda Oxford çevresinde yaşamış din adamı ve yazar Geoffrey of Monmouth'un eserleriyle genişledi.

Yaklaşık 1136 yılında tamamlanan Latince Historia Regum Britanniae (Britanya Krallarının Tarihi) adlı eserinde Geoffrey, Arthur'u ülke içindeki düşmanlarına karşı savaşan, yabancı orduları yenen ve Avrupa'nın geniş bölgelerinde otorite kuran bir hükümdar olarak anlattı.

Geoffrey, Arthur'un doğumunu, babası Uther Pendragon'u, Merlin'in rolünü, Guinevere ile evliliğini, askerî seferlerini ve Mordred ile yaptığı son savaşı ele aldı.

Yazarın Merlin ile ilgili diğer eserleri arasında Prophetiae Merlini (Merlin'in Kehanetleri) ve Vita Merlini (Merlin'in Hayatı) bulunmaktadır.

Arthur efsanesiyle ilgili üç temel eseri şunlardır:

1. Prophetiae Merlini (Merlin'in Kehanetleri, yaklaşık 1130'lu yıllar)
2. Historia Regum Britanniae (Britanya Krallarının Tarihi, yaklaşık 1136)
3. Vita Merlini (Merlin'in Hayatı, yaklaşık 1150)

Geoffrey anlatısını tarih olarak sunmasına rağmen eserde çok sayıda efsanevi olay bulunmaktadır. Anlatılan olayların önemli bir bölümü bağımsız kaynaklarla doğrulanamamaktadır.

Orta Çağ Avrupa Edebiyatında Kral Arthur

Kral Arthur hikâyeleri, Fransız ve İngiliz edebiyatına geçmeden önce Galler, Cornwall ve Bretagne gibi Keltçe konuşulan bölgelerde anlatılıyordu.

Norman şair Wace, yaklaşık 1155 yılında Geoffrey of Monmouth'un eserini Fransızca Roman de Brut adıyla yeniden yazdı. Günümüze ulaşan yazılı Arthur anlatılarında Yuvarlak Masa kavramını kullanan ilk yazarlardan biri oldu.

Fransız şair Chrétien de Troyes, 12. yüzyılın ikinci yarısında Arthur efsanesini konu alan şövalye romansları yazdı. Eserlerinde saray aşkı, şövalyelerin bireysel maceraları ve gizemli Kâse gibi unsurları geliştirdi.

Arthur ile ilgili beş temel eseri şunlardır:

1. Erec ve Enide (Erec and Enide)
2. Cligès
3. Lancelot, Araba Şövalyesi (Lancelot, the Knight of the Cart)
4. Yvain, Aslan Şövalyesi (Yvain, the Knight of the Lion)
5. Perceval, Kâse Hikâyesi (Perceval, the Story of the Grail)

İngiliz şair Layamon, Arthur anlatılarını Brut adlı eserinde yeniden işledi. 13. yüzyılda hazırlanan ve Lancelot-Grail Cycle olarak bilinen Fransızca düzyazı anlatılarında Arthur, Merlin, Lancelot, Kutsal Kâse ve krallığın çöküşüyle ilgili hikâyeler bir araya getirildi.

15. yüzyılda Thomas Malory, önceki Arthur anlatılarını Le Morte d'Arthur adlı eserinde derledi ve yeniden düzenledi. Kitap, 1485 yılında William Caxton tarafından basıldı. Sonraki İngilizce Arthur anlatılarının kaynaklarından biri oldu.

19. yüzyılda Alfred Tennyson, Idylls of the King adlı eserinde Arthur hikâyelerini yeniden anlattı. 20. yüzyılda ise T. H. White, The Once and Future King adlı romanında Arthur efsanesini işledi.

Kral Arthur Efsanesi

Orta Çağ efsanesine göre Kral Arthur, Britanya hükümdarı Uther Pendragon ile Cornwall Dükü Gorlois'un eşi Igraine'in oğludur.

Uther, Igraine'e âşık olur ve büyücü Merlin'den yardım ister. Merlin'in büyüsü sayesinde Uther, Gorlois'un görünümüne bürünerek Igraine'in bulunduğu kaleye girer.

Arthur bu karşılaşmanın ardından dünyaya gelir. Merlin, yardımı karşılığında çocuğun doğumundan sonra kendisine teslim edilmesini şart koşmuştur.

Arthur daha sonra Sir Ector adlı soylunun ailesine verilir. Ector'un oğlu Sir Kay ile birlikte büyütülür ve gerçek ailesinin kim olduğunu bilmeden çocukluğunu geçirir.

Taşa Saplanan Kılıç

Uther Pendragon'un ölümünün ardından Britanya'nın soyluları arasında tahtın kime geçeceği konusunda anlaşmazlık başlar. Arthur efsanesinin sonraki versiyonlarında, üzerinde yalnızca gerçek kralın çıkarabileceği yazılı olan bir kılıç, taşın üzerindeki bir örse saplanmış olarak ortaya çıkar.

Yıllar sonra Arthur, Sir Ector ve Sir Kay ile birlikte bir turnuvaya gider. Kay, kılıcını yanında getirmeyi unuttuğunu fark edince Arthur başka bir kılıç bulmak üzere ayrılır.

Arthur, taşa saplanmış kılıcı görür ve hiç zorlanmadan çıkarır. Kılıcı getirdiğinde Ector bunun ne anlama geldiğini anlar.

Soylular başlangıçta Arthur'un tahta çıkma hakkını kabul etmez. Ancak kılıcı yalnızca onun çıkarabildiğinin tekrar tekrar görülmesi üzerine efsaneye göre Arthur'un krallık hakkı tanınır.

Merlin, Arthur'a gerçek ailesini açıklar ve diğer soyluların muhalefetini aşmasında yardımcı olur.

Excalibur ve Gölün Hanımı

Kral Arthur ile ilişkilendirilen silahlardan biri Excalibur adlı kılıçtır.

Bazı efsane versiyonlarında Excalibur, Arthur'un taştan çıkardığı kılıçla aynıdır. Thomas Malory'nin anlatısı dâhil bazı metinlerde ise bunlar iki ayrı kılıçtır.

İkinci anlatı geleneğine göre Arthur'un ilk kılıcı, Kral Pellinore ile karşılaşması sırasında kırılır. Merlin, Arthur'u gizemli bir göle götürür ve burada Gölün Hanımı ona Excalibur'u verir.

Kılıcın olağanüstü güçlere sahip olduğuna inanılır. Kınının ise sahibini ağır kan kaybından koruduğu anlatılır.

Excalibur, Arthur'un krallığıyla ilişkilendirilen bir silah hâline gelir. Bazı hikâyelerde kılıcın geçici olarak Sir Gawain gibi başka şövalyelere verildiği de anlatılır.

Kraliçe Guinevere ve Camelot

Kral Arthur, hükümdarlığını kabul ettirdikten sonra birçok anlatıda Kral Leodegrance'ın kızı olarak tanıtılan Guinevere ile evlenir.

Arthur, kraliyet sarayını Camelot'ta kurar. Şövalyeler burada toplanarak krallığa hizmet eder ve çeşitli askerî seferlere ve maceralara katılır.

Efsanenin sonraki versiyonlarında, Guinevere'in babasının Yuvarlak Masa'yı Arthur'a düğün hediyesi olarak verdiği anlatılır.

Arthur'un sarayı, şövalyelerin, büyülü nesnelerin, rakip hükümdarların, esir alınan soyluların ve bilinmeyen yerlere yapılan yolculukların konu edildiği hikâyelerin merkezi olur.

Yuvarlak Masa Şövalyeleri

Yuvarlak Masa, Kral Arthur'a hizmet eden şövalyelerin oluşturduğu toplulukla ilişkilendirilir. Masanın yuvarlak biçimi, çevresinde oturan kişiler arasında ayrıcalıklı bir başköşe bulunmamasını temsil eder.

Efsaneye göre Arthur, sadakati, cesareti, adaleti ve yardım isteyenlerin korunmasını esas alan bir şövalye topluluğu kurar.

Şövalyelerin sayısı Orta Çağ kaynaklarında değişiklik gösterir. Bazı anlatılarda az sayıda şövalye bulunurken diğerlerinde yüzden fazla şövalyeden söz edilir.

Topluluğun üyeleri arasında Sir Lancelot, Sir Gawain, Sir Percival, Sir Galahad, Sir Kay, Sir Bedivere ve Sir Tristan bulunmaktadır.

Şövalyeler yolculuklara çıkar, rakip savaşçılarla, doğaüstü yaratıklarla, büyülü kalelerle ve çeşitli tehlikelerle karşılaşır. Bu maceralar Orta Çağ Arthur edebiyatının geniş bir bölümünü oluşturur.

Lancelot ve Kraliçe Guinevere'in Aşkı

Arthur efsanesinin sonraki versiyonlarında Sir Lancelot, Kral Arthur'un en yakın arkadaşlarından ve Yuvarlak Masa'nın başlıca şövalyelerinden biri olur.

Lancelot, Kraliçe Guinevere'e âşık olur. İkisi arasındaki ilişki, hikâyenin büyük bölümünde Arthur'dan gizlenir.

Bu ilişki, Lancelot'un krala duyduğu sadakatle kraliçeye duyduğu aşk arasında çatışma yaratır.

Çeşitli anlatılarda Lancelot, başka soylular tarafından kaçırılan veya tehdit edilen Guinevere'i kurtarır.

İlişkilerinin sonunda ortaya çıkması, Yuvarlak Masa Şövalyeleri arasında ayrılıklara ve Arthur'un sarayının dağılmasına yol açan olaylardan biri olur.

Şövalyelerin Maceraları

Arthur romanslarında, Kral Arthur'un şövalyelerinin Britanya'da ve başka topraklarda çıktıkları çok sayıda macera anlatılır.

Sir Gawain ve Yeşil Şövalye (Sir Gawain and the Green Knight) hikâyesinde, yeşil renkli gizemli bir savaşçı Arthur'un sarayına gelir. Şövalyelere, bir yıl sonra aynı darbeye karşılık verebilmesi şartıyla kendisine baltayla vurma hakkı tanır.

Sir Gawain bu meydan okumayı kabul eder. Ardından cesaretinin, dürüstlüğünün ve sadakatinin sınandığı bir yolculuğa çıkar.

Başka romanslarda Sir Percival, Sir Tristan, Sir Jaufre ve Arthur'un sarayına şövalye olarak kabul edilmek isteyen kişilerin maceraları anlatılır.

Hikâyelerde devler, ejderhalar, büyülü silahlar, gizemli ormanlar, doğaüstü varlıklar, esir alınan soylular ve ahlaki kararlar gerektiren olaylar yer alır.

Kutsal Kâse Arayışı

Yuvarlak Masa Şövalyelerinin başlıca maceralarından biri Kutsal Kâse'nin aranmasıdır.

Kâse, Orta Çağ edebiyatında farklı biçimlerde anlatılır. İlk Fransız romanslarında gizemli bir servis kabı olarak görülür. Daha sonraki Hristiyan yorumlarında ise İsa Mesih'in Son Akşam Yemeği'nde kullandığı kadehle ilişkilendirilir.

Gal anlatılarında kazanlar dâhil çeşitli büyülü kaplar da bulunmaktadır. Ancak bu nesnelerle edebî Kutsal Kâse geleneği arasındaki ilişkinin niteliği tartışmalıdır.

Arthur efsanesinin sonraki versiyonlarında Kutsal Kâse, yalnızca ruhsal bakımdan son derece temiz bir şövalyenin ulaşabileceği kutsal bir nesneye dönüşür.

İlk Kâse hikâyelerinde Sir Percival başlıca kişilerden biridir. Daha sonraki Lancelot-Grail Cycle ve Le Morte d'Arthur anlatılarında ise arayışı Lancelot'un oğlu Sir Galahad tamamlar.

Diğer şövalyeler de bu arayışa katılır. Ancak geçmişteki davranışları veya kişisel zaafları nedeniyle birçoğu başarılı olamaz. Kutsal Kâse yolculuğu, Arthur'un şövalyelerinin uzun süre birbirinden ayrı kalmasına da neden olur.

Mordred ve Camelot'un Çöküşü

Efsanenin sonraki versiyonlarında Kral Arthur'un krallığının çöküşü, tahtı ele geçirmek isteyen Mordred ile ilişkilendirilir.

Mordred'in Arthur ile akrabalığı Orta Çağ metinlerinde farklı biçimlerde anlatılır. Bazı kaynaklarda Arthur'un yeğeni, bazılarında ise evlilik dışı oğlu olarak tanıtılır.

Thomas Malory'nin anlatısında Mordred, Lancelot ile Kraliçe Guinevere arasındaki ilişkiyi açığa çıkararak Arthur'un şövalyeleri arasındaki anlaşmazlıkları derinleştirir.

Arthur'un krallığı, kişisel rekabetler, ihanet suçlamaları ve askerî çatışmalar nedeniyle bölünür.

Arthur, Lancelot'a karşı düzenlediği seferle meşgulken Mordred tahtı ele geçirmeye çalışır.

Arthur, Mordred'e karşı savaşmak üzere geri döner. İki taraf arasında Camlann'daki son savaş gerçekleşir.

Camlann Savaşı ve Kral Arthur'un Ölümü

Orta Çağ efsanesine göre Kral Arthur ile Mordred, Camlann Savaşı'nda karşı karşıya gelir.

Savaş sırasında Mordred öldürülür. Arthur ise ölümcül biçimde yaralanır. Çatışmada her iki ordudan çok sayıda şövalye hayatını kaybeder.

Savaşın ardından Arthur, Sir Bedivere'den Excalibur kılıcını göle geri götürmesini ister. Bedivere başlangıçta bunu yapmakta tereddüt eder. Ancak sonunda kılıcı suya fırlatır.

Gölden gizemli bir el yükselerek Excalibur'u yakalar ve yeniden suyun altına kaybolur.

Arthur daha sonra yaralarının tedavi edileceği söylenen Avalon Adası'na gitmek üzere bir tekneye alınır.

Bazı anlatılarda Arthur'un öldüğü belirtilirken diğerlerinde Avalon'da hayatta kaldığı ve Britanya'nın kendisine ihtiyaç duyduğu bir zamanda geri döneceği inancı korunur.

Arthur'un bir gün geri döneceği düşüncesi, Orta Çağ edebiyatında "Bir Zamanların ve Geleceğin Kralı" (The Once and Future King) olarak bilinen anlatı geleneğinin bir parçasıdır.



Kaynak:Biyografiler.com