Marcus Aurelius, 161 ile 180 yılları arasında Roma'da 16. Roma imparatoru olan Stoacı bir filozoftur.

Marcus Aurelius, Milattan sonra 26 Nisan 121 tarihinde Roma, İtalya'da doğmuştur. Babası praetor Marcus Annius Verus, annesi Domitia Lucilla idi. Tam adı Marcus Aurelius Antoninus'dur. Lucius Verus, Annia Cornificia Faustina adlarında kardeşleri vardı. Babası öldüğünde Marcus üç yaşındaydı. Annesi ile dedesi tarafından Caelian Tepesi'ndeki evlerinde büyütüldü.

Roma İmparatoru Trajan ve Hadrianus ile evlilik yoluyla akrabaydı. Hadrianus'un evlatlık oğlu Aelius Caesar 138 yılında öldükten sonra, Hadrianus, Marcus'un amcası Antoninus Pius'u yeni varisi olarak evlat edindi. Antoninus da Marcus'u ve Aelius'un oğlu Lucius'u evlat edindi. Hadrianus o yıl öldü ve Antoninus imparator oldu. Artık tahtın varisi olan Marcus Aurelius; İrodis Attikos ve Marcus Cornelius Fronto gibi öğretmenlerden Yunanca ve Latince eğitimi aldı.

Roma İmparatoru olan amcası da 161 yılında öldüğünde Marcus Aurelius, Lucius Aurelius Verus adını alan üvey kardeşiyle birlikte tahta geçti. Marcus Aurelius'un hükümdarlığı döneminde Roma İmparatorluğu pek çok askeri çatışmaya sahne oldu. Doğu'da Romalılar, Part İmparatorluğu ve isyancı Ermenistan Krallığı ile savaştı.

Amcası Antoninus tarafından tahtın vârisi olarak evlat edinildikten sonra Marcus Aelius Aurelius Verus Caesar ve tahta çıktıktan sonra ölümüne kadar Marcus Aurelius Antoninus Augustus olarak tanındı. Salamisli Epifanios, Ağırlıklar ve Ölçüler Üzerine adlı eserinde yer verdiği Roma imparatorları kronolojisinde onu Marcus Aurelius Verus olarak adlandırır.

140, 145 ve 161 yıllarında Roma Konsülü olarak görev yapan Marcus Aurelius, Beş İyi İmparator olarak bilinen yöneticilerin sonuncusu ve Roma İmparatorluğu için MÖ 27'den MS 180'e kadar süren göreceli bir barış, sükûnet ve istikrar çağı olan Pax Romana'nın son imparatoruydu.

Marcus Aurelius, Milattan sonra 145 yılında amcası Antoninus'un kızı Annia Galeria Faustina ile evlendi. 30 yıllık evliliği boyunca Faustina 13 çocuk doğurdu. Bunlardan sadece bir oğlan ve dört kız babalarından daha uzun yaşadılar.

Acil olarak yönetiminin ilk yıllarında Marcus Aurelius, seleflerince çıkarılan birçok kanunda özellikle de sivil hukuktaki suistimal ve kural dışılığa karşı reform yaptı. Bizzat uygun ölçülerle, köleler, dullar ve azınlıkları sınıflandırdı; kan ilişkisini yeniden tanımladı. Ceza hukukundaki farklı cezalandırmalardan kaynaklanan sınıf farkını honestiores ve humiliores ("daha dürüstler" ve "daha alçak gönüllüler") olarak düzenledi.

Asya'da tekrar güçlenen Part İmparatorluğu, 161'de iki Roma ordusunu bozguna uğrattıktan sonra Ermenistan ve Suriye'yi işgal etmişti. Marcus Aurelius, Müşterek İmparator Lucius Aurelius Verus'u lejyonları kumanda etmesi ve tehlikeyi önlemesi için doğuya gönderdi. Savaş 166 yılında, her ne kadar Gaius Avidius Cassius gibi alt kademedeki generallerin liyakati ile kazanılmış olsa da başarıyla sona erdi. Savaştan dönüşte Verus triumph'la (bir tür onursal karşılama töreni) ödüllendirildi; geçit töreni oldukça sıra dışıydı çünkü törende iki İmparator vardı ve İmparatorların oğulları ve evlenmemiş kızlarıyla birlikte oldukça büyük bir aile kutlamasıydı. Bu arada fırsattan istifade Marcus Aurelius'un, beş yaşındaki oğlu Commodus ve üç yaşındaki Annius Verus'a Sezar statüsü verildi.

Savaştan dönen ordunun tüm İmparatorluğa yaydığı veba (çiçek hastalığı olduğu da iddia edilir) birkaç yıl boyunca etkili oldu.

165 ya da 166 yılında patlak veren Antoninus vebası, Roma İmparatorluğu'nun nüfusunu harap ederek 5 ila 10 milyon insanın ölümüne neden oldu. Marcus, 180 yılında öldüğünde yerine oğlu Commodus geçti.

Marcus Aurelius, Milattan sonra 17 Mart 180 tarihinde Tuna Nehri yakınlarındaki ayaklanmaların son bulmaması üzerine çıktığı seferde hastalanarak Pannonia, Avusturya'da 59 yaşında ölmüştür.

Marcus Aurelius Sütunu ve Marcus Aurelius'un Atlı Heykeli, askeri zaferlerini kutlamak için dikildikleri Roma'da hâlen ayakta durmaktadır.

Bir filozof olarak Kendime Düşünceler adlı eseri, antik Stoacı felsefenin modern anlayışı için en önemli kaynaklardan biridir. Bu yazılar, ölümünden yüzyıllar sonra diğer yazarlar, filozoflar, hükümdarlar ve politikacılar tarafından övgüyle karşılandı.

“Stoacı İmparator”, “Filozof İmparator” gibi sıfatlarla anılan Marcus Aurelius, barışçı bir insan olmasına rağmen hükümdarlığının çoğunu seferlerde geçirdi. MS 169 yılı sonlarında Germen kavimlerine karşı düzenlenen bir sefer esnasında yazmaya başladığı Kendime Düşünceler, Stoacılık, özellikle de Roma Stoası açısından büyük bir öneme sahiptir. Sağlam bir eşitlik ve özgürlük inancına sahip olan Marcus Aurelius, imparatorluğu boyunca doğayı bilip anlayarak yaşamaya çalışmış, her şeyin ortasına insanı koymuştur. Günlük olarak kaleme alınmış bir özdeyişler ve düşünceler derlemesi denebilecek Kendime Düşünceler eserinde kendinden önceki caesarları ve filozofları eleştirmekle kalmayıp, kendi kendini de sorguya çekerek bir vicdan muhasebesi de yapar. Sonraki kuşaklara, kilise düşünürlerine, Rönesans'a da temel olan Kendime Düşünceler, Stoa felsefesinin anlaşılması açısından günümüzde de çok değerli bir kaynaktır.

2000 yılında Ridley Scott'ın yönetmenliğini yaptığı başrolünde Russell Crowe'in oynadığı Gladyatör adlı filmde Marcus Aurelius'u Richard Harris canlandırmıştır.

Kaynak:Biyografiler.com