Türkiye’nin en Büyük Biyografi ve Otobiyografi Sitesi

Caligula

Caligula

MS 37-41 Yılları Arasında Hüküm Süren Roma İmparatoru

Doğum Tarihi: 31.Ağustos.0012

Ölüm tarihi: 24.Ocak.0041

Caligula kaç yaşında öldü : 29

Burcu: Başak

Meslek: Devlet Başkanı

Doğum Yeri: Antium kenti, Anzio bölgesi, Roma İmparatorluğu

Ölüm Yeri: Roma, Roma İmparatorluğu

Caligula, MS 37-41 yılları arasında hüküm süren Roma İmparatorluğu'nun üçüncü imparatorudur. Tam adı Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus'tur. Julius-Claudius Hanedanı'na mensup olan Caligula, İmparator Tiberius'un ardından tahta çıkmış, yaklaşık dört yıl süren hükümdarlığı 24 Ocak 41 tarihinde düzenlenen bir suikastla sona ermiştir. Roma Senatosu ile yaşadığı çatışmalar, imparatorluk otoritesini güçlendirme girişimleri ve antik tarihçilerin aktardığı sıra dışı davranışlarıyla tanınır.

Caligula, 31 Ağustos 12 tarihinde Roma İmparatorluğu'nun Antium kentinde (günümüzde İtalya'nın Anzio bölgesi) doğdu. Babası Romalı komutan Germanicus, annesi ise İmparator Augustus'un torunu Yaşlı Agrippina'ydı. İmparator Claudius amcası, daha sonra imparator olacak Neron ise, kız kardeşi Genç Agrippina'nın oğluydu.

Çocukluğu ve Ailesi

Caligula, çocukluk yıllarının bir bölümünü babası Germanicus'un Germanya'daki askerî karargâhlarında geçirdi. Annesi Agrippina, küçük Gaius'a Roma askerlerinin giydiği kıyafetlerin minyatürlerini hazırlatıyordu. Askerlerin kullandığı, çivili tabanlı askerî sandaletlere Latince caligae deniliyordu. Lejyonerler, bu sandaletleri giyen çocuğa 'küçük asker sandaleti' anlamına gelen Caligula lakabını verdiler. Bu isim zamanla asıl adından daha fazla kullanılmaya başlandı.

Babası Germanicus, İmparator Tiberius'un evlatlık oğlu ve Roma tahtının muhtemel varisiydi. Germanya'daki askerî seferlerinin ardından doğu eyaletlerinde görevlendirildi. MS 19 yılında Antakya'da hastalanarak öldü. Ölümü sırasında Suriye valisi Gnaeus Calpurnius Piso tarafından zehirlendiği iddia edildi. Ancak Germanicus'un zehirlenerek öldürüldüğü kesin olarak kanıtlanamadı.

Germanicus'un ölümünün ardından Caligula'nın annesi yaşlı Agrippina ile İmparator Tiberius arasındaki anlaşmazlık giderek büyüdü. Yaşlı Agrippina ve oğulları Nero Caesar ile Drusus Caesar siyasi mücadelelerin hedefi oldu. Caligula'nın yaşlı annesi Agrippina ve iki ağabeyi sürgün, hapis ve siyasi baskılarla geçen süreçte hayatlarını kaybetti. Böylece Caligula, ailenin hayatta kalan tek erkek çocuğu oldu.

Genç Gaius, bir süre Augustus'un eşi Livia Drusilla'nın, onun ölümünden sonra da babaannesi Küçük Antonia'nın yanında yaşadı. MS 31 yılında İmparator Tiberius'un daveti üzerine Capri Adası'na gitti. Burada imparatorun yakın çevresinde bulunarak saray yaşamını ve devlet yönetimini gözlemledi.

MS 33 yılında quaestor unvanını aldı. Aynı yıl Junia Claudilla ile evlendi. Claudilla kısa süre sonra hayatını kaybetti. MS 35 yılında Tiberius, Caligula ile torunu Tiberius Gemellus'u ortak mirasçıları olarak belirledi.

Roma İmparatoru Olması

İmparator Tiberius, 16 Mart 37 tarihinde Misenum'da öldü. Ölümünün ardından Caligula, Praetorian Muhafızları komutanı Naevius Sutorius Macro'nun desteğini aldı. Tiberius'un vasiyetinde Caligula ile Gemellus'un ortak mirasçı gösterilmesine rağmen Senato, yönetim yetkilerini Caligula'ya verdi.

24 yaşında tahta çıkan Caligula, Roma İmparatorluğu'nun üçüncü imparatoru oldu. Halkın bir bölümünün kendisini olumlu karşılamasında, babası Germanicus'un askerler ve Roma halkı arasındaki itibarı etkiliydi.

Hükümdarlığının ilk aylarında Tiberius dönemindeki bazı siyasi uygulamaları değiştirdi. Sürgüne gönderilmiş kişilerin geri dönmesine izin verdi, bazı vatana ihanet davalarını sona erdirdi ve kamuya açık eğlenceler düzenledi. Praetorian Muhafızlarına ve halka para dağıttı. İmparatorluk yönetiminde yapılan işlemlerin ve kamu hesaplarının yeniden yayımlanmasını sağladı.

Caligula, annesi Agrippina ile ağabeyi Nero Caesar'ın küllerini Roma'ya getirterek Augustus Mozolesi'ne yerleştirdi. Ailesinin daha önce siyasi nedenlerle uğradığı cezaların bir bölümünü kaldırdı.

Hastalığı ve Senato ile Çatışmaları

MS 37 yılının sonbaharında Caligula ağır bir hastalık geçirdi. Hastalığın ne olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Dönemin yazarlarından İskenderiyeli Philon ve daha sonra yaşamış tarihçi Cassius Dio, imparatorun ciddi biçimde rahatsızlandığını aktarır.

Antik kaynaklarda, Caligula'nın iyileştikten sonra yönetim anlayışının değiştiği ve giderek daha sert kararlar aldığı anlatılır. Ancak bu değişimin doğrudan hastalıktan kaynaklandığını gösteren kesin bir kanıt bulunmamaktadır. Modern araştırmalarda ensefalit, epilepsi, hipertiroidizm ve çeşitli psikiyatrik rahatsızlıklar üzerinde durulmuş olsa da bunlar geriye dönük varsayımlardır.

Hastalığının ardından Caligula'nın Tiberius Gemellus'u intihara zorladığı aktarılır. İmparatorun yükselişinde etkili olan Praetorian Muhafızları komutanı Macro da daha sonra gözden düştü ve intihara zorlandı.

MS 39 yılında Caligula ile Roma Senatosu arasındaki anlaşmazlıklar açık bir siyasi çatışmaya dönüştü. Caligula, bazı konsülleri görevden uzaklaştırdı, senatörleri küçük düşürücü davranışlarda bulundu ve yönetim yetkilerini kendi elinde toplamaya çalıştı.

İmparatorluk makamının otoritesini Senato karşısında genişletmesi, Augustus döneminden beri sürdürülen ve imparator ile Senato arasındaki yetki paylaşımına dayanan yönetim düzenini zorladı. Caligula'nın siyasi muhaliflerine yönelik sert uygulamaları, yönetiminin son yıllarında komploların ortaya çıkmasına yol açtı.

İmar Çalışmaları ve Ekonomi Politikası

Caligula'nın hükümdarlığında Roma'da tapınakların onarılması, yolların iyileştirilmesi, limanların geliştirilmesi ve yeni kamu yapılarının inşa edilmesi için çalışmalar yürütüldü.

Roma'nın su ihtiyacını karşılamak amacıyla Aqua Claudia ve Anio Novus adlı iki su kemerinin yapımını başlattı. Bu yapılar, halefi Claudius döneminde MS 52 yılında tamamlandı.

Caligula, Napoli Körfezi'ndeki Baiae ile Puteoli arasında gemilerin yan yana bağlanmasıyla oluşturulan geçici bir köprü yaptırdı. MS 39 yılında bu köprü üzerinde at sırtında ve savaş arabasıyla geçiş yaptığı anlatılır. Antik tarihçi Suetonius, bu gösteriyi imparatorun kendisine yönelik bir kehaneti boşa çıkarma girişimiyle ilişkilendirir. Köprünün inşa edilmesinin siyasi veya askerî bir güç gösterisi amacı taşıdığı da değerlendirilmiştir.

Hükümdarlığı sırasında gladyatör dövüşleri, at arabası yarışları ve çeşitli halk eğlenceleri düzenlendi. Bu etkinlikler, saray harcamaları ve inşaat projeleri devlet hazinesine ek yük getirdi. Antik kaynaklarda Caligula'nın Tiberius'tan kalan mali kaynakları hızla tükettiği ve yeni vergiler koyduğu anlatılır. Bununla birlikte harcamaların toplam miktarı ve imparatorluk hazinesinin gerçek durumu kesin olarak belirlenememektedir.

Caligula döneminde Nemi Gölü'nde kullanılan iki büyük gemi de inşa edildi. Mermer döşemeler, sütunlar ve gelişmiş teknik donanımlarla hazırlanmış bu gemilerin kalıntıları 20. yüzyılda gölden çıkarıldı. Gemiler, Roma döneminin büyük ölçekli su taşıtları hakkında arkeolojik bilgiler sağlamıştır.

Askerî Seferleri ve Dış Politikası

Caligula, MS 39-40 yıllarında Germanya ve Galya bölgelerine yönelik askerî hazırlıklar yürüttü. Kuzey sınırlarında birlikleri denetledi ve bazı askerî komutanları görevden aldı.

Britanya'ya askerî sefer düzenlemeyi planladı ancak bu girişim gerçekleşmedi. Antik tarihçi Suetonius'un anlatımına göre Caligula, askerlerine deniz kıyısından deniz kabukları toplamalarını emretti ve bunları okyanustan elde edilen ganimetler olarak tanımladı. Bu olayın gerçekten hangi koşullarda yaşandığı ve emrin amacı kesin olarak bilinmemektedir. Askerlerin seferi reddetmesine yönelik bir alay veya disiplin uygulaması olabileceği ileri sürülmüştür.

Kuzey Afrika'daki Mauretanya Krallığı'nın hükümdarı Ptolemaios (Mauretanya Kralı), Caligula'nın emriyle öldürüldü. Bunun ardından bölgede Roma yönetimine karşı ayaklanmalar başladı. Mauretanya'nın Roma eyaletleri olarak düzenlenmesi Claudius döneminde tamamlandı.

Doğu eyaletlerinde ise Caligula, I. Agrippa olarak da bilinen Herodes Agrippa'yı destekledi. Agrippa'ya daha önce Herodes Philippos tarafından yönetilen bazı bölgelerin krallığı verildi. Daha sonra Herodes Antipas görevinden uzaklaştırılarak sürgüne gönderildi ve toprakları Herodes Agrippa'nın yönetimine bırakıldı.

Din Politikası ve Kudüs Tapınağı Krizi

Roma İmparatorluğu'nda Augustus döneminden itibaren imparator kültü çeşitli eyaletlerde uygulanıyordu. Caligula, bu geleneği kendi kişiliği etrafında genişletmeye çalıştı. Antik kaynaklarda kendisini tanrılarla özdeşleştirdiği, tanrı kıyafetleri giydiği ve ilahi saygı görmeyi istediği anlatılır.

Roma Forumu'ndaki Castor ve Pollux Tapınağı ile Palatinus Tepesi'ndeki imparatorluk konutu arasında bağlantı kurdurduğu aktarılır. Bu düzenlemeler, imparatorun dinî törenlerdeki konumuyla ilişkilendirilmiştir.

Caligula'nın din politikası, özellikle Yahudi topluluklarıyla ciddi anlaşmazlıklara neden oldu. Yahudilerin imparator heykellerine tapınmayı reddetmesi, imparator kültünün uygulanmasında sorun yarattı.

MS 38 yılında İskenderiye'de Yahudiler ile Yunanlar arasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Daha sonra Jamnia'daki bir imparator sunağının yıkılması üzerine Caligula, Kudüs'teki Yahudi Tapınağı'na kendi heykelinin yerleştirilmesini emretti.

Suriye valisi Publius Petronius, bu kararın büyük bir ayaklanmaya yol açabileceğini belirterek uygulamayı geciktirdi. Herodes Agrippa da imparatoru kararından vazgeçirmeye çalıştı. Caligula'nın ölümüne kadar heykel tapınağa yerleştirilmedi.

Caligula Hakkındaki İddialar

Caligula'nın yaşamı hakkında günümüze ulaşan anlatıların önemli bir bölümü, ölümünden yıllar sonra yazılmıştır. Suetonius, Cassius Dio ve Flavius Josephus gibi antik yazarlar, hükümdarlığı sırasında yaşandığı söylenen olayları aktarmıştır. İskenderiyeli Philon ise Caligula döneminde yaşamış ve imparatorla görüşen bir heyette yer almıştır.

Suetonius, Caligula'nın kız kardeşleri Genç Agrippina, Julia Drusilla ve Julia Livilla ile cinsel ilişki yaşadığını iddia eder. Ancak bu suçlamalar bağımsız kanıtlarla doğrulanamamıştır. Roma siyasi yaşamında cinsel ahlaksızlık suçlamalarının siyasi rakipleri itibarsızlaştırmak amacıyla kullanıldığı bilinmektedir.

Caligula'nın en fazla anlatılan davranışlarından biri, Incitatus adlı yarış atını konsül yapmayı düşündüğü iddiasıdır. Suetonius, imparatorun atı için mermer ahırlar ve değerli eşyalar hazırlattığını, onu konsül yapmayı planladığını yazar. Ancak Incitatus'un gerçekten konsül olarak atandığını gösteren herhangi bir kayıt yoktur. Bu sözlerin Senato üyelerini küçümsemek amacıyla söylenmiş olması mümkündür.

Caligula'nın gladyatör oyunlarında seyircileri vahşi hayvanların önüne attırdığı, yemek sırasında infazları izlediği ve çevresindeki kişilere keyfî cezalar verdiği de antik kaynaklarda anlatılır. Bu olayların bir bölümü başka kaynaklarla doğrulanamadığından tarihsel gerçeklikleri tartışmalıdır.

Caligula döneminde yaşayan filozof Seneca, imparatorun sert tutumuyla karşılaşan kişiler arasındaydı. Cassius Dio'nun anlatımına göre Caligula, senato'da yaptığı başarılı ve etkili konuşmalarla tanınan hatip Seneca'nın bu hatabet yeteneğini ve popülerliğini kıskanarak onun idam edilmesini emretmişti. Ancak saraydaki yakınlarından bir kadının, "Seneca zaten ağır verem hastası, yakında kendiliğinden ölecek, onu öldürüp kahraman yapmaya gerek yok" demesi üzerine Caligula bu kararından vazgeçmişti. Seneca, Caligula'nın ölümünden sonra da yaşamını sürdürdü ve İmparator Neron'nun eğitiminde görev aldı.

MS 38 yılında kız kardeşi Julia Drusilla'nın ölümünün ardından Caligula, onun tanrılaştırılmasını sağladı. Drusilla'nın anısına çeşitli dinî törenler düzenlendi. Antik yazarların bu kardeşlik ilişkisine dair aktardıkları özel hayat suçlamaları ise kesinleşmiş tarihsel bilgiler olarak kabul edilemez.

Evlilikleri ve Çocukları

Caligula'nın bilinen dört evliliği vardır. İlk eşi Junia Claudilla ile MS 33 yılında evlendi. Claudilla kısa süre sonra öldü. MS 37 veya 38 yılında Livia Orestilla ile evlendi ancak bu evlilik kısa sürdü.

Üçüncü eşi Lollia Paulina ile MS 38 yılında evlendi. Bu evlilik de boşanmayla sona erdi. Son eşi Milonia Caesonia ile birlikteliğinden Julia Drusilla (Caligula'nın kızı) adlı kızı dünyaya geldi.

Caligula'nın kızı, adını imparatorun ölen kız kardeşi Julia Drusilla'dan aldı. Son eşi Caesonia ve kızı küçük Julia Drusilla, Caligula'nın öldürüldüğü günün ardından suikastçılar tarafından öldürüldü.

Suikast ve Ölümü

Caligula'nın Senato üyeleri ve askerî komutanlarla yaşadığı anlaşmazlıklar, hükümdarlığının son döneminde çeşitli suikast girişimlerine neden oldu. Sonunda Praetorian Muhafızları subaylarından Cassius Chaerea öncülüğünde bir grup, imparatoru öldürmek için plan hazırladı.

Caligula'nın ölümü

24 Ocak 41 tarihinde Caligula, Roma'daki Palatinus Tepesi'nde düzenlenen oyunlar sırasında saray kompleksinin bir geçidinde saldırıya uğradı. Cassius, Chaerea ve diğer suikastçılar tarafından bıçaklanarak öldürüldü. Öldüğünde 28 yaşındaydı.

Suikastın ardından Caligula'nın eşi Caesonia ile küçük kızı Julia Drusilla da öldürüldü. İmparatorun ölümünden sonra Senato içinde cumhuriyet yönetiminin yeniden kurulması ihtimali tartışıldı. Ancak Praetorian Muhafızları, Caligula'nın amcası Claudius'u imparator ilan etti.

Claudius'un tahta çıkmasıyla Julius-Claudius Hanedanı'nın yönetimi devam etti. Yeni imparator, Cassius Chaerea ve suikasta katılan bazı kişilerin idam edilmesini emretti.

Caligula'nın naaşı başlangıçta aceleyle gömüldü. Daha sonra kız kardeşlerinin girişimiyle kalıntıları Augustus Mozolesi'ne taşınarak defnedildi.

Tarihsel Kaynaklarda Caligula

Caligula'nın hükümdarlığına ilişkin en ayrıntılı anlatılardan biri, antik tarihçi Suetonius'un On İki Caesar'ın Yaşamı adlı eserindeki Gaius Caligula biyografisidir. Suetonius, imparatorun özel hayatı ve yönetim uygulamaları hakkında çok sayıda olay aktarır. Ancak eser, Caligula'nın ölümünden yaklaşık seksen yıl sonra yazılmıştır.

Cassius Dio'nun Roma Tarihi adlı eseri de Caligula dönemini anlatır. Dio, imparatorun ölümünden çok sonra yaşamıştır. Buna karşılık İskenderiyeli Philon'un Legatio ad Gaium adlı eseri, Caligula'nın Yahudi topluluklarıyla yaşadığı anlaşmazlıklara ilişkin döneme yakın bir tanıklıktır.

Flavius Josephus ise Yahudilerin Eski Çağları adlı eserinde Kudüs Tapınağı krizini ve Caligula suikastını anlatır. Bu eserler, olayların farklı yönlerini değerlendirmek için birlikte incelenmektedir.

Caligula hakkında anlatılan olayların önemli bir bölümü, Roma aristokrasisinin siyasi değerleri ve imparatorluk yönetimiyle yaşadığı çatışmalar çerçevesinde kaleme alınmıştır. Bu nedenle modern tarih araştırmalarında, kişisel davranışlarına ilişkin suçlamalar ile belgelenebilen yönetim kararları birbirinden ayrılarak değerlendirilir.

Sinema, Televizyon ve Tiyatroda Caligula

Caligula'nın yaşamı, tiyatro eserlerine, sinema filmlerine ve televizyon yapımlarına konu oldu. Fransız yazar Albert Camus, Caligula adlı tiyatro oyununu 1938 yılında yazdı. İlk kez 1945 yılında sahnelenen oyunda imparatorun kız kardeşi Drusilla'nın ölümünden sonra yaşadığı düşünsel ve siyasi çatışmalar anlatılır.

1976 yılında yayımlanan I, Claudius adlı İngiliz televizyon dizisinde Caligula'yı John Hurt canlandırdı. Dizi, Robert Graves'in aynı adlı romanından uyarlandı.

1979 yapımı Caligula adlı sinema filminde imparatoru Malcolm McDowell canlandırdı. Tinto Brass'ın yönettiği filmin oyuncu kadrosunda Helen Mirren, Peter O Toole ve John Gielgud da yer aldı.

Caligula, farklı dönemlerde hazırlanan tarihî televizyon yapımlarında da canlandırıldı. A.D. adlı 1985 yapımı mini dizide John McEnery, Imperium: Nero adlı 2004 yapımı televizyon filminde ise John Simm bu karakteri oynadı.

Netflix'te yayımlanan Roman Empire adlı tarihî belgesel-dizinin üçüncü sezonu, 2019 yılında Caligula: The Mad Emperor adıyla yayımlandı. Yapım, Caligula'nın tahta çıkışını, hükümdarlığını ve ölümünü konu aldı.

Caligula'nın Canlandırıldığı Bazı Yapımlar

2019 - Roman Empire (Caligula: The Mad Emperor; belgesel-dizi)
2004 - Imperium: Nero (John Simm; televizyon filmi)
1985 - A.D. (John McEnery; mini dizi)
1979 - Caligula (Malcolm McDowell; sinema filmi)
1976 - I, Claudius (John Hurt; televizyon dizisi)
1968 - The Caesars (Ralph Bates; televizyon dizisi)



Kaynak:Biyografiler.com