Rauf Raif Denktaş, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kurucu Cumhurbaşkanı; hukukçu, siyasetçi, yazar ve fotoğrafçı. Kıbrıs Türk toplumunun siyasi temsilcilerinden biri olarak 1950'li yıllardan itibaren görev aldı; Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin ve daha sonra Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin yönetiminde bulundu. KKTC'nin ilanından sonra kurucu Cumhurbaşkanı oldu ve Cumhurbaşkanlığı görevini 2005 yılına kadar sürdürdü.

Çocukluğu ve Eğitimi

Rauf Raif Denktaş, 27 Ocak 1924 tarihinde, o tarihte İngiliz yönetimindeki Kıbrıs'ın Baf kasabasında doğdu. Babası yargıç Mehmet Raif Bey, annesi Emine Hanım'dı. Henüz bir buçuk yaşındayken annesini kaybetti; çocukluğunda anneannesi ve babaannesinin yanında büyüdü.

1930 yılında eğitim amacıyla İstanbul'a gönderildi. Arnavutköy'deki Fevzi Ati Okullarında yatılı öğrenci olarak okudu. Ortaokulun ardından Kıbrıs'a döndü ve 1941 yılında Lefkoşa İngiliz Okulundan mezun oldu. Mezuniyetinden sonra Mağusa'da tercümanlık, mahkemelerde memurluk ve bir süre öğretmenlik yaptı.

1944 yılında British Council bursuyla hukuk eğitimi için İngiltere'ye gitti. Lincoln's Inn'deki eğitimini 1947 yılında tamamladı ve Kıbrıs'a dönerek avukatlığa başladı. 1949'da savcı yardımcılığına geçti, daha sonra savcı olarak görev yaptı.

Kıbrıs Türk Toplumundaki Çalışmaları

Denktaş, öğrencilik yıllarından itibaren basınla da ilgilendi. Fazıl Küçük'ün yayımladığı Halkın Sesi gazetesinde imzalı ve imzasız yazılar kaleme aldı; bazı yazılarında Akın Yılmaz takma adını kullandı. 1948 yılında İngiliz sömürge yönetiminin oluşturduğu Anayasa Konseyi'nde görev aldı ve daha sonra Türk İşleri Komisyonunda çalıştı.

27 Kasım 1948 tarihinde Kıbrıs Türklerinin düzenlediği mitingde Fazıl Küçük ile birlikte konuşma yaptı. Sonraki yıllarda Fazıl Küçük ve Faiz Kaymak ile Kıbrıs Türk toplumunun siyasi örgütlenmesine ilişkin çalışmalarda yer aldı.

1957 yılının sonlarında savcılıktan ayrıldı ve Kıbrıs Türk Kurumları Federasyonu'nun başkanlığına seçildi. Aynı dönemde Kıbrıs'ın Yunanistan'a bağlanmasını amaçlayan enosis düşüncesi ve Rum milliyetçisi silahlı örgüt EOKA'nın faaliyetleri karşısında Kıbrıs Türklerinin örgütlenmesi çalışmalarına katıldı.

Denktaş, Burhan Nalbantoğlu ve Kemal Tanrısevdi ile birlikte Kasım 1957'de Türk Mukavemet Teşkilatı'nın kuruluşunda yer aldı. Teşkilat, 1958 yılında Türkiye'nin desteğiyle yeniden örgütlenerek daha geniş bir yapıya kavuştu. Bu nedenle bazı kaynaklarda TMT'nin kuruluş tarihi Kasım 1957, bazı anlatımlarda ise teşkilatın Türkiye'nin desteğiyle faal yapıya geçtiği 1 Ağustos 1958 olarak verilmektedir.

Kıbrıs Cumhuriyeti Dönemi

1959 yılında yapılan Zürih ve Londra görüşmeleri sırasında Kıbrıs Türk heyetinin çalışmalarına katıldı. Fazıl Küçük ile birlikte Ankara'da dönemin Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ile görüşmeler yaptı. Zürih ve Londra Antlaşmaları ile 1960 yılında kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti'nin anayasal düzeninin hazırlanması sürecinde Türk tarafında görev aldı.

1960 yılında Kıbrıs Türk Cemaat Meclisi Başkanlığına ve İcra Komitesi Başkanlığına seçildi. Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kuruluş antlaşmaları kapsamında oluşturulan 650 kişilik Türk Alayı da 16 Ağustos 1960 tarihinde Mağusa'ya geldi.

1963 sonunda başlayan toplumlar arası çatışmaların ardından Denktaş, Kıbrıs Türklerinin durumunu görüşmek üzere Ankara'ya gitti. 1964 Londra Konferansı'ndan sonra Cumhurbaşkanı III. Makarios yönetimi tarafından Kıbrıs'a dönüşüne izin verilmedi. Aynı yıl gizlice Erenköy'e geçti ve Erenköy'deki çatışmalar sırasında bölgede bulundu.

1967 yılında iki arkadaşıyla gizlice adaya girerken yakalandı. Türkiye'nin girişimlerinin ardından 13 gün sonra Türkiye'ye gönderildi. Adaya giriş yasağının kaldırılması üzerine Nisan 1968'de Kıbrıs'a döndü. Haziran 1968'de Glafkos Klerides ile toplumlar arası görüşmelere başladı ve sonraki yıllarda Kıbrıs sorununa ilişkin müzakerelerde Kıbrıs Türk tarafını temsil etti.

5 Temmuz 1970 tarihinde yapılan seçimlerde yeniden Türk Cemaat Meclisi Başkanı oldu. 16 Şubat 1973 tarihinde Kıbrıs Türk toplumu tarafından başkan seçildi; 28 Şubat 1973'te yemin ederek Kıbrıs Cumhurbaşkanı Muavini ve Kıbrıs Türk Yönetimi Başkanı olarak göreve başladı.

Kıbrıs Türk Federe Devleti Dönemi

15 Temmuz 1974 tarihinde III. Makarios'a karşı gerçekleştirilen ve Nikos Sampson'un yönetimin başına getirildiği darbenin ardından Türkiye, garantörlük hakkına dayanarak 20 Temmuz 1974'te Kıbrıs Harekâtı'nı başlattı. Adadaki siyasi ve fiilî bölünmenin belirginleştiği bu dönemde Denktaş Kıbrıs Türk yönetiminin başında kaldı.

13 Şubat 1975 tarihinde Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edildi. Denktaş, Devlet Başkanı ve Meclis Başkanı görevlerini üstlendi. Federe Devlet Anayasası'nın kabul edilmesinden sonra 20 Haziran 1976 tarihinde yapılan seçimlerde Devlet Başkanlığına seçildi; 1981 yılında ikinci kez bu göreve getirildi.

12 Şubat 1977 tarihinde III. Makarios ile Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin gözetiminde dört maddelik Doruk Anlaşması'nı yaptı. Anlaşmada bağımsız ve iki toplumlu federal bir cumhuriyet hedefi müzakerelerin temellerinden biri olarak belirlendi. 19 Mayıs 1979 tarihinde ise Spiros Kiprianu ile yapılan on maddelik anlaşmayla toplumlar arası görüşmelerin sürdürülmesi konusunda mutabakata varıldı.

KKTC Cumhurbaşkanlığı

15 Kasım 1983 tarihinde Kıbrıs Türk Federe Meclisi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kuruluşunu ilan etti. Rauf Raif Denktaş yeni devletin kurucu Cumhurbaşkanı olarak görev aldı. 1985 yılında yapılan ilk Cumhurbaşkanlığı seçiminde seçildi; 1990, 1995 ve 2000 yıllarındaki seçimlerin ardından görevini sürdürdü.

Cumhurbaşkanlığı yıllarında Kıbrıs sorunuyla ilgili Birleşmiş Milletler gözetimindeki müzakerelerde Kıbrıs Türk tarafını temsil etti. Glafkos Klerides, Yorgos Vasiliu, Spiros Kiprianu ve Tasos Papadopulos gibi Kıbrıs Rum liderleriyle farklı dönemlerde görüşmeler yürüttü.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından hazırlanan ve 2004 yılında referanduma sunulan Annan Planı'na karşı çıktı. Plan, Kıbrıs Türk toplumundaki referandumda kabul edilirken Kıbrıs Rum toplumundaki referandumda reddedildi ve yürürlüğe girmedi.

17 Nisan 2005 tarihinde yapılan Cumhurbaşkanlığı seçiminde aday olmadı. 24 Nisan 2005 tarihinde Cumhurbaşkanlığı görevini Mehmet Ali Talat'a devrederek aktif devlet başkanlığı dönemini tamamladı.

Ailesi ve Özel Hayatı

Rauf Raif Denktaş, 1949 yılında Aydın Denktaş ile evlendi. Çiftin Raif Denktaş, Münir Denktaş, Serdar Denktaş, Dilek Denktaş, Değer Denktaş ve Ender Denktaş adlarında üç oğlu ve üç kızı oldu.

Ailenin üç çocuğu Denktaş hayattayken yaşamını yitirdi. Dilek Denktaş küçük yaşta beyin tümörü nedeniyle, Münir Denktaş yedi yaşında bademcik ameliyatı sırasında öldü. Siyaset ve müzikle de ilgilenen Raif Denktaş ise 1985 yılında geçirdiği trafik kazasının ardından hayatını kaybetti. Oğlu Serdar Denktaş da siyasete girerek milletvekilliği, bakanlık ve parti genel başkanlığı gibi görevlerde bulundu.

İngilizce ve Rumca bilen Denktaş, siyasi çalışmalarının dışında yazarlık ve fotoğrafçılıkla ilgilendi. Fotoğrafları Türkiye, İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, İtalya, Polonya, Fransa ve Avusturya başta olmak üzere çeşitli ülkelerde sergilendi.

Yazarlığı

Denktaş, Kıbrıs sorunu, siyaset, hukuk, anılar, din ve toplumsal konular üzerine Türkçe ve İngilizce çok sayıda kitap, risale ve makale yayımladı. KKTC Cumhurbaşkanlığının biyografisinde 50'nin üzerinde kitap ve risalesinin bulunduğu belirtilmektedir. Kıbrıs'ın yakın siyasi tarihini kendi belgeleri ve notlarıyla anlattığı Rauf Denktaş'ın Hatıraları 1964-74 dizisi 10 cilt olarak yayımlandı. İşgal Altında adlı bir film senaryosu da kaleme aldı.

Kitapları ve Yayımlanmış Çalışmaları

1941 - Saadet Sırları
1944 - Ateşsiz Cehennem
1954 - Criminal Cases
1955 - A Handbook of Criminal Cases
1964 - 12'ye 5 Kala Kıbrıs
1968 - The Cyprus Problem
1972 - Akritas Planı
1972 - A Short Discourse of Cyprus
1981 - Gençlerle Başbaşa
1981 - The Cyprus Triangle
1983 - Cyprus Problem in a Nutshell
1985 - Kadın ve Dünya - Woman and the World
1986 - Kur'an'dan İlhamlar
1986 - UN Speeches on Cyprus
1986 - Seçenekler ve Kıbrıs Türkleri - The Options and the Turkish Cypriots
1987 - Yarınlar İçin
1987 - Cyprus, An Indictment and Defence
1987 - The Cyprus Problem 23rd Year
1988 - My Vision for Cyprus
1988 - Gençlere Öğütler
1989 - İmtihan Dünyası
1989 - Atatürk, Din ve Laiklik
1990 - Gençlerle Sohbet
1990-1991 - A Challenge on Cyprus
1991 - Kıbrıs'ta Bitmeyen Kavga
1991 - Kıbrıs Davamız
1991 - İlk Altı Ay
1991 - What is the Cyprus Problem
1991 - Denktaş as a Photographer, Images From Northern Cyprus
1992 - The Cyprus Problem and the Remedy
1992 - From My Album
1993 - O Günler
1993 - Images From Northern Cyprus
1994 - Vizyon
1995 - Kapılar - The Doors
1996 - Observations on the Cyprus Dispute
1996 - Kıbrıs Meselesinde Son Durum
1996 - Rum-Yunan İkilisi: İstenmeyen Cumhuriyetten Nereye?
1996 - Karkot Deresi
1997 - Kalbimin Sesi
1997 - In Search of Justice
2004 - Kıbrıs Girit Olmasın

Rauf Denktaş'ın Hatıraları 1964-74

1996 - I. Cilt: 1964
1997 - II. Cilt: 1965
1997 - III. Cilt: 1966
1997 - IV. Cilt: 1967
1997 - V. Cilt: 1968
1997 - VI. Cilt: 1969
1997 - VII. Cilt: 1970
1998 - VIII. Cilt: 1971-1972
1999 - IX. Cilt: 1973-1974
2000 - X. Cilt: Kıbrıs: Elli Yılın Hikâyesi

Vefatı

Rauf Raif Denktaş, sağlık sorunları nedeniyle Ocak 2012'de Lefkoşa'daki Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesinde tedavi altına alındı. Çoklu organ yetmezliği gelişmesinin ardından 13 Ocak 2012 tarihinde hayatını kaybetti.

Denktaş için 17 Ocak 2012 tarihinde devlet töreni düzenlendi. Cenazesi, Lefkoşa'daki TMT Anıtı'nın da bulunduğu Cumhuriyet Parkı'na defnedildi.

Kaynak:Biyografiler.com