María Corina Machado Parisca, Venezuela’da otoriter yönetime karşı yürüttüğü kararlı demokratik mücadeleyle uluslararası düzeyde tanınan Venezuelalı siyasetçi ve sivil haklar aktivistidir. Demokratik kurumların yeniden tesisi, sivil özgürlüklerin savunulması ve diktatörlükten barışçıl bir demokratik geçiş için sürdürdüğü uzun soluklu ve şiddet dışı mücadelesi nedeniyle 2025 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmüştür.

María Corina Machado, 7 Ekim 1967 tarihinde Venezuela’nın başkenti Karakas’ta, muhafazakâr ve Katolik bir ailede dünyaya geldi. Tam adı María Corina Machado Parisca'dır. Dört kız kardeşin en büyüğüdür. Annesi Corina Parisca Pérez psikolog, babası Henrique Machado Zuloaga ise çelik sektöründe faaliyet gösteren bir iş insanıydı. Ailesinin geçmişi Venezuela’nın entelektüel ve demokratik tarihine uzanır: büyük-büyük amcası Eduardo Blanco Venezuela Heroica adlı eserin yazarıydı; büyük amcası Armando Zuloaga Blanco ise 1929 yılında diktatör Juan Vicente Gomez’e karşı düzenlenen başarısız bir ayaklanmada öldürülerek demokrasi mücadelesinin simgelerinden biri hâline geldi.

Machado, Andrés Bello Katolik Üniversitesi’nden endüstri mühendisliği diploması aldı; ardından Caracas’taki Instituto de Estudios Superiores de Administración (IESA)’da finans alanında yüksek lisans yaptı. Eğitimini tamamladıktan sonra Valencia’da otomotiv sektöründe çalıştı. 1992 yılında, Caracas’taki öksüz ve suça sürüklenmiş çocuklara destek sağlamak amacıyla Fundación Atenea’yı kurdu. Daha sonra Oportunitas Vakfı’nın başkanlığını yürüttü. 2009 yılında Yale Üniversitesi’nin seçkin Yale World Fellows programına kabul edildi.

Machado’nun siyasal hayata girişi sivil toplum faaliyetleriyle oldu. 2001 yılında, Venezuela’da şeffaf ve adil seçimleri savunmak amacıyla kurulan seçim izleme örgütü Súmate’nin kurucuları arasında yer aldı. Bu girişimi “iç savaş yerine sandık” sözleriyle özetledi. Súmate, 2004 yılında Devlet Başkanı Hugo Chavez’e karşı düzenlenen geri çağırma referandumunda önemli rol oynadı. Referandum Hugo Chavez’in görevde kalmasıyla sonuçlansa da, örgütün faaliyetleri Machado ve diğer üyelerin yabancı fon almakla ve komplo kurmakla suçlanmasına yol açtı. Bu davalar uluslararası insan hakları kuruluşları tarafından sert biçimde eleştirildi ve daha sonra askıya alındı.

2010 yılında Súmate’den istifa eden Machado, milletvekili adayı oldu ve Miranda eyaletini temsilen Venezuela Ulusal Meclisi’ne seçildi. 2011–2014 yasama döneminde, Hugo Chavez ve daha sonra Nicolas Maduro hükümetlerinin en sert muhaliflerinden biri olarak öne çıktı. Ocak 2012’de Hugo Chavez’in Ulusal Meclis’te yaptığı yıllık konuşmayı keserek yolsuzluk, kıtlık ve demokratik gerileme suçlamalarında bulunması, uluslararası basında geniş yankı uyandırdı.

2011 yılında Machado, 2012 başkanlık seçimleri için adaylığını açıkladı. Muhalefet ön seçimlerinde Henrique Capriles’e kaybetmesine rağmen sonucu hemen kabul ederek destek sözü verdi. Milletvekili olarak suç oranları, enflasyon, elektrik kesintileri ve devlet kurumlarının siyasallaşması gibi konulara odaklandı. 2010 seçimlerinde ülke genelinde en yüksek oy oranlarından birini alarak seçilmesini, Venezuelalıların otoriter ve askerileşmiş yönetime verdiği bir yanıt olarak yorumladı.

Machado’nun parlamento görevi Mart 2014’te ani biçimde sona erdi. Panama’nın talebiyle Amerikan Devletleri Örgütü’nde Venezuela’daki insan hakları ihlallerini gündeme getirmesinin ardından, hükümet yanlısı milletvekilleri tarafından Ulusal Meclis’ten çıkarıldı. Machado bu kararı anayasaya aykırı olarak nitelendirdi ve mecliste fiili bir diktatörlük kurulduğunu söyledi.

2014 yılında Nicolas Maduro hükümetine karşı düzenlenen ülke çapındaki protestolarda Maria Corina Machado, muhalefetin öncü isimlerinden biri oldu. Bu süreçte hakkında çok sayıda soruşturma açıldı, tutuklama kararları çıkarıldı ve fiziksel saldırılara maruz kaldı. Yıllar boyunca uğradığı bu şiddet eylemleri, kamuoyunda ona “Demir Leydi” ya da “Çelik Leydi” lakaplarının verilmesine yol açtı.

İlerleyen yıllarda Maria Corina Machado, muhalefetin merkezinde kalmayı sürdürdü. 2019’daki başkanlık krizinde, serbest ve adil seçimler yapılması hâlinde aday olabileceğini açıkladı. 2023 yılında muhalefetin başkanlık ön seçimlerini büyük bir farkla kazanarak 2024 seçimleri için birlik adayı oldu. Ancak Nicolas Maduro yönetimi kısa süre sonra Machado’ya 15 yıllık siyasi yasak getirdi. Bu karar Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve çok sayıda ülke tarafından kınandı.

Adaylıktan men edilmesinin ardından Machado, yerine Corina Yoris’i aday gösterdi; bu girişim de engellenince muhalefetin adayı Edmundo González Urrutia oldu. Machado, 2024 başkanlık seçimlerinde resmen aday olmamasına rağmen muhalefet kampanyasının fiili lideri olarak kaldı. Hükümetin tartışmalı biçimde Nicolas Maduro’nun kazandığını ilan etmesinin ardından, muhalefet kendi oy sayım tutanaklarını yayımladı. Hayatına yönelik tehditler nedeniyle Machado gizlenmek zorunda kaldı ve Ocak 2025’te yeniden tutuklanmaya teşebbüs edildi.

Siyasal çizgisi itibarıyla Machado genellikle liberal muhafazakâr olarak tanımlanır. Sosyalizme ve Chavismo’ya açıkça karşıdır; serbest piyasa ekonomisini, devlet işletmelerinin özelleştirilmesini, hukukun üstünlüğünü ve demokratik kapitalizmi savunur. Toplumsal konularda ise eşcinsel evliliğe destek verdiğini, tıbbi amaçlı esrarın yasallaştırılmasını ve annenin hayatının tehlikede olduğu ya da tecavüz vakalarında kürtaj konusunun ulusal düzeyde tartışılmasını savunduğunu açıklamıştır.

Dış politikada Machado, açık bir antikomünist tutum benimsemiş ve Batılı demokrasilerle, özellikle Amerika Birleşik Devletleri ile yakın ilişkileri savunmuştur. Madrid Şartı’nın imzacılarındandır ve Nicolas Maduro rejimine karşı güçlü uluslararası baskı çağrılarıyla tanınır. Ayrıca İsrail’e verdiği açık destek ve Hugo Chavez döneminde koparılan diplomatik ilişkilerin yeniden kurulması vaadiyle de dikkat çekmiştir.

Machado, kariyeri boyunca çok sayıda uluslararası ödüle layık görüldü. BBC’nin “Dünyanın En Etkili 100 Kadını” listesinde yer aldı; Liberal International Özgürlük Ödülü’nü, Vaclav Havel İnsan Hakları Ödülü’nü ve Andrey Saharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü’nü kazandı. Ekim 2025’te ise “Venezuela halkının demokratik haklarını savunmak ve diktatörlükten demokrasiye adil ve barışçıl bir geçiş sağlamak için yürüttüğü yorulmak bilmez mücadele” gerekçesiyle Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü.

Güvenlik gerekçeleriyle Nobel törenine bizzat katılamayan Machado adına ödülü kızı teslim aldı. Machado, yaptığı açıklamalarda ödülü Venezuela halkına adadığını ve tüm risklerin farkında olarak ülkesine dönme kararlılığını vurguladı. Günümüzde María Corina Machado, çağdaş Latin Amerika siyasetinin en etkili, en tartışmalı ve en sembolik figürlerinden biri olarak görülmektedir.

Venezuela muhalefet lideri Maria Corina Machado, geçen yıl aldığı Nobel Barış Ödülünü 15 Ocak 2026 tarihinde Washington DC’deki görüşmede ABD Başkanı Donald Trump’a verdi. New York Times, Norveçlilerin bir 'yumuşak güç' aracı olarak gördükleri ödülle ilgili şaşkın olduklarını yazdı.

Kaynak:Biyografiler.com