20. yüzyıl klasik müziğinin en güçlü senfoni ustalarından biri

Dmitri Şostakoviç, 25 Eylül 1906 tarihinde Rusya’nın St. Petersburg kentinde Dmitri Boleslavovich Shostakovich ve Sofiya Vasilievna Kokoulina'nın üç çocuğundan ikincisi olarak doğmuştur. Tam adı Dmitri Dmitriyevich Shostakovich olan sanatçı, Sovyet döneminin en önemli bestecilerinden ve 20. yüzyıl klasik müziğinin en etkili isimlerinden biridir. Senfonileri, yaylı çalgılar dörtlüleri, konçertoları, operaları ve film müzikleriyle tanınan Dmitri Şostakoviç, müziğinde trajedi, ironi, korku, baskı, direnç ve insan ruhunun kırılganlığını güçlü biçimde işlemiştir.

Dmitri Şostakoviç, müzikle iç içe bir ailede büyüdü. Annesi Sofiya Kokoulina piyano eğitimi almıştı ve onun erken yaşta müziğe yönelmesinde önemli rol oynadı. Babası Dmitri Boleslavovich Shostakovich ise mühendis olarak çalışıyordu. Dmitri Şostakoviç, çocuk yaşta olağanüstü bir müzik yeteneği gösterdi ve piyano ile beste alanında hızla gelişti.

Dmitri Şostakoviç, Petrograd Konservatuvarı’nda eğitim aldı. Burada Alexander Glazunov gibi önemli müzik insanlarının desteğini gördü. Genç yaşta bestelediği Symphony No. 1 adlı eseri, mezuniyet çalışması olarak büyük ilgi gördü ve onun Sovyet müzik dünyasında dikkat çeken genç bir besteci olarak tanınmasını sağladı.

Dmitri Şostakoviç, 1920’ler ve 1930’larda modernist, deneysel ve keskin anlatımlı eserleriyle öne çıktı. The Nose adlı operası, Nikolay Vasilyeviç Gogol ’ün eserinden uyarlanmış hicivli ve yenilikçi bir sahne yapıtıydı. Ancak Sovyet kültür politikalarının sertleşmesiyle birlikte onun müziği de siyasi baskı ve eleştirilerin hedefi haline geldi.

Dmitri Şostakoviç, 1934 yılında sahnelenen Lady Macbeth of Mtsensk operasıyla büyük başarı kazandı; ancak 1936 yılında Sovyet resmî basınında sert biçimde eleştirildi. Bu olay, sanatçının kariyerinde büyük bir kırılma yarattı. Josef Stalin döneminde sanatçıların politik baskı altında üretim yaptığı bir ortamda, Dmitri Şostakoviç hem hayatta kalmak hem de sanatsal kimliğini korumak zorunda kaldı.

Dmitri Şostakoviç, 1937 yılında bestelediği Symphony No. 5 ile yeniden resmî kabul gördü. Eser, dışarıdan Sovyet ideallerine uygun bir “kahramanlık” anlatısı gibi yorumlanırken, birçok dinleyici ve araştırmacı tarafından baskı, acı ve kişisel trajedinin gizli anlatımı olarak değerlendirilmiştir. Bu ikili anlam dünyası, Dmitri Şostakoviç müziğinin en belirgin özelliklerinden biri haline geldi.

Dmitri Şostakoviç, İkinci Dünya Savaşı sırasında bestelediği Symphony No. 7 ile büyük uluslararası yankı uyandırdı. “Leningrad Senfonisi” olarak bilinen bu eser, kuşatma altındaki Leningrad’ın direnişiyle özdeşleşti. Eser hem Sovyet propagandasında hem de dünya kamuoyunda faşizme karşı kültürel direnişin sembollerinden biri olarak görüldü.

1937 yılında Leningrad Konservatuvarı'nda kompozisyon öğretmeni oldu. 1941 yılında Almanların Leningrad'a saldırması sonucunda o yılın sonlarında kuşatma altındaki Leningrad'da Symphony No. 7 'yi besteledi ve ailesiyle birlikte tahliye edildiği Kuybışev'de (şimdiki Samara) tamamlandı. Eser, hem yarı romantik beste koşulları hem de müzikal kalitesi nedeniyle kısa sürede ünlendi. Dmitri Şostakoviç, 1943 yılında Moskova'ya konservatuvarda kompozisyon öğretmeni olarak yerleşti ve 1945'ten itibaren Leningrad Konservatuvarı'nda da ders verdi.

Dmitri Şostakoviç, savaş sonrası yıllarda da siyasi baskıdan tamamen kurtulamadı. 1948 yılında Sovyet kültür politikaları kapsamında “biçimcilik” suçlamasıyla eleştirilen besteciler arasında yer aldı. Bu dönemde bazı eserleri yasaklandı veya geri plana itildi. Buna rağmen senfoniler, oda müziği eserleri ve film müzikleri üretmeye devam etti.

Dmitri Şostakoviç, özellikle yaylı çalgılar dörtlüleriyle kişisel ve içe dönük anlatımını derinleştirdi. String Quartet No. 8 adlı eseri, savaş, ölüm, korku ve kişisel hafızayla bağlantılı en yoğun yapıtlarından biri olarak kabul edilir. Eserde bestecinin kendi müzikal imzası olarak yorumlanan DSCH motifi önemli bir yer tutar.

Dmitri Şostakoviç, kariyeri boyunca 15 senfoni, 15 yaylı çalgılar dörtlüsü, konçertolar, operalar, baleler, kantatlar ve çok sayıda film müziği besteledi. Müziğinde klasik form disipliniyle modern armoni, grotesk mizah, lirik acı ve politik gerilim bir araya gelir. Bu yönüyle hem Sovyet sanatının merkezinde yer almış hem de bireysel ifade alanını korumaya çalışan karmaşık bir besteci olarak değerlendirilmiştir.

Evlilikleri :
1. eşi: Nina Varzar (e. 1932–1954)
2. eşi: Margarita Kainova (e. 1956–1959)
3. eşi: Irina Antonovna Shostakovich (e. 1962–1975)
Maksim Şostakoviç, Galina Dmitrievna Shostakovich adlarında çocukları vardır.

Dmitri Şostakoviç, 9 Ağustos 1975 tarihinde Sovyetler Birliği’nin Moskova kentinde 69 yaşında hayatını kaybetti. Ölümünden sonra eserleri, 20. yüzyılın politik baskı, savaş ve insanlık krizleriyle yüzleşen en güçlü müzikal tanıklıklarından biri olarak görülmeye devam etti. Bugün Dmitri Şostakoviç, Igor Stravinsky, Sergey Prokofyev ve Bela Bartok ile birlikte modern klasik müziğin en önemli bestecileri arasında anılmaktadır.

Başlıca Eserleri:
1926 – Symphony No. 1 – Senfoni
1928 – The Nose – Opera
1934 – Lady Macbeth of Mtsensk – Opera
1937 – Symphony No. 5 – Senfoni
1941 – Symphony No. 7 “Leningrad” – Senfoni
1943 – Symphony No. 8 – Senfoni
1945 – Symphony No. 9 – Senfoni
1953 – Symphony No. 10 – Senfoni
1957 – Piano Concerto No. 2 – Konçerto
1960 – String Quartet No. 8 – Yaylı Çalgılar Dörtlüsü
1962 – Symphony No. 13 “Babi Yar” – Senfoni
1969 – Symphony No. 14 – Senfoni
1971 – Symphony No. 15 – Senfoni
1975 – Viola Sonata – Oda Müziği Eseri


Kaynak:Biyografiler.com