Atilla Dorsay, Türk mimar, sinema eleştirmeni, yazar ve gazetecidir. 1966 yılında başladığı sinema yazarlığını altmış yılı aşkın süredir sürdüren Dorsay, Türk ve dünya sineması üzerine eleştirileri, kitapları, televizyon ve radyo programlarıyla tanındı. Sinema dışında İstanbul, şehircilik, yemek kültürü, gezi, popüler müzik ve anı türlerinde de eserler verdi.

Atilla Dorsay, 17 Mart 1939 tarihinde İzmir'in Karşıyaka ilçesinde doğdu. Annesi İkbal Rahime Dorsay, babası Hüseyin Avni Dorsay'dır. Babası Yunanistan'ın Yanya kentinde doğdu ve daha sonra ailesiyle Türkiye'ye geldi. Ayla ve Ayşe adlarında iki kız kardeşi vardır.

İlkokul eğitimine İzmir Karşıyaka'da başladı. Babasının kendisini Galatasaray'da okutmak istemesi üzerine ailesi 1949 yılında İstanbul'a taşındı. İlkokulun son yıllarından itibaren Galatasaray'da öğrenim gördü. Çocukluk yıllarında sinemaya ilgi duymaya başladı; izlediği filmlerle ilgili defterler tuttu.

Eğitimi ve Mimarlık Kariyeri

Atilla Dorsay, Galatasaray Lisesi'nden 1957 yılında mezun oldu. Aynı yıl Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nin Yüksek Mimarlık Bölümüne girdi. Öğrencilik yıllarında Fransızca ve İngilizce bilen bir tercüman-rehber olarak çalıştı.

Eğitimi sırasında bir yıl Paris'te yaşadı ve bir mimarlık bürosunda çalıştı. Paris'te bulunduğu dönemde yoğun biçimde sinema izledi. Türkiye'ye döndükten sonra eğitimine devam ederek 1964 yılında Devlet Güzel Sanatlar Akademisi, bugünkü adıyla Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Yüksek Mimarlık Bölümünden mezun oldu.

Askerliğini yedek subay olarak yaptıktan sonra 1966 yılında İstanbul Belediyesi İmar ve Planlama Müdürlüğünde şehirci mimar olarak göreve başladı. Yaklaşık iki buçuk yıl sürdürdüğü bu görev, İstanbul'un şehircilik sorunlarını yakından tanımasını sağladı. Daha sonraki yıllarda İstanbul ve kent kültürü üzerine de çok sayıda yazı ve kitap kaleme aldı.

Sinema Eleştirmenliği ve Gazetecilik

Atilla Dorsay, 1966 yılında Cumhuriyet Gazetesi'nde sinema yazıları yazmaya başladı. Başlangıçta mimarlıkla birlikte sürdürdüğü sinema eleştirmenliğini zamanla temel mesleği haline getirdi.

Cumhuriyet Gazetesi'nde 27 yıl kesintisiz yazdı. 1993 yılında Cumhuriyet'ten ayrıldıktan sonra Milliyet ve Yeni Yüzyıl gazetelerinde çalıştı. Daha sonra uzun süre Sabah'ta sinema ve kültür-sanat yazıları kaleme aldı.

8 Nisan 2013 tarihinde tarihi Emek Sineması'nın yıkılmasıyla ilgili tutumu nedeniyle Sabah'tan ayrıldı. Aynı yıl internet gazeteciliğine yöneldi. 2026 itibarıyla T24'te sinema, kültür, sanat, müzik, şehir yaşamı ve güncel konular üzerine yazmayı sürdürmektedir.

Sinema yazarlığının ilk yıllarında ağırlıklı olarak yabancı filmler üzerine çalışan Dorsay, Yılmaz Güney'in Umut filmiyle birlikte Türk sinemasını da düzenli biçimde değerlendirmeye başladı. 1970'li yıllardaki Türk sineması yazılarını daha sonra Sinemamızın Umut Yılları adlı kitabında topladı.

Televizyon ve Radyo Çalışmaları

Atilla Dorsay, TRT 2'nin yayın hayatına başlamasının ardından kanalda sinema programları hazırlayıp sundu. Sinema 100 Yaşında kuşağında sinema tarihinin önemli klasiklerini izleyiciye tanıttı; daha sonra Sinema Büyüsü programını hazırlayıp sundu.

1980'lerin ikinci yarısından 1990'ların ortalarına kadar TRT Radyo 3'te müzik programları hazırladı. Bir dönem ATV'de yayımlanan Yaşamdan Dakikalar adlı haftalık programda da yer aldı.

SİYAD ve Film Festivalleri

Atilla Dorsay, 1993 yılında kurulan SİYAD - Sinema Yazarları Derneği'nin kurucuları arasında yer aldı ve uzun yıllar dernekte görev yaptı. Daha sonra SİYAD'ın onursal başkanı oldu.

Uzun yıllar FIPRESCI - Uluslararası Sinema Eleştirmenleri Federasyonu'nun Türkiye temsilciliğini yürüttü. İstanbul Kültür Sanat Vakfı Uluslararası İstanbul Film Festivali'nde uzun yıllar danışmanlık yaptı; Türkiye'de ve yurt dışında çok sayıda film festivalinde jüri üyesi olarak görev aldı.

Vatandaş Rıza Tartışması

Cüneyt Arkın'ın yönettiği 1979 yapımı Vatandaş Rıza filminin bazı filmografilerinde Atilla Dorsay'ın adı senaryo yazarları arasında yer aldı. Dorsay ise daha sonraki söyleşilerinde filmi kendisinin yazmadığını açıkladı. Cüneyt Arkın'ın kendisine senaryoyu gönderdiğini, metni inceledikten sonra herhangi bir katkı yapmadan geri verdiğini ve adının daha sonra yanlışlıkla senarist olarak kaynaklara geçtiğini belirtti.

Yazarlığı

Atilla Dorsay, sinema eleştirilerini kitaplaştırmasının yanı sıra sinema tarihi, yönetmenler, oyuncular, Türk sineması, dünya sineması, İstanbul, gezi, yemek kültürü, müzik ve kişisel anıları üzerine çok sayıda kitap yazdı. Yılmaz Güney ve Türkan Şoray üzerine biyografik çalışmalar da hazırladı.

2020'li yıllarda yazarlığını sürdürerek sinema ve anı çalışmalarına yenilerini ekledi. 2022 yılında Tartışmalar, Polemikler, Kavgalar, 2023 yılında Pandemi Günlerine Doğru: Sanat ve Siyaset, 2024 yılında Unutulmaz İnsanlarımızla Konuşmalar ile Benim Sevgili 6 Silahşörler'im, 2025 yılında ise Hayatımızı Değiştiren Filmler 2020-2025 yayımlandı.

Ailesi

Atilla Dorsay, 1973 yılında Leman Karaca Dorsay ile evlendi. Çiftin Gökhan ve Ece adlarında iki çocuğu oldu. Üç torunu vardır.

Sinema Eleştirmenliğine Başlayışı

“Türk sineması da 60'ların sonlarında büyük bir atılım halindeydi. Ömer Lütfi Akad en güzel filmlerini yapıyordu. Yılmaz Güney olayı Seyit Han filmiyle patlak vermişti ve ben de büyük heyecan içindeydim. Ve 1970 yılı gelip çatıp Umut filmi bomba gibi patlayınca, gazete yöneticileriyle konuştum ve ben de Türk sineması hakkında yazmaya başladım. Ve Yılmaz Güney'in filmleriyle birlikte Türk sineması eleştirmenliğine de soyundum ve bu o zamandan beri aksamadan devam etti. Öyle ki, 70'li yıllarda yazdığım yazılar, biraz da Umut filminden yola çıkarak Sinemamızın Umut Yılları adıyla kitaplaştı.”
— Atilla Dorsay

Ödülleri ve Onurlandırmaları

Fransa - Palmes Académiques, Chevalier nişanı
1979 - Türk Dil Kurumu Basın Dil Ödülü - Mitos ve Kuşku
2010 - Altın Koza Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü
2014 - 33. İstanbul Uluslararası Kitap Fuarı - Onur Yazarı
İstanbul Film Festivali - Emek / Onur Ödülü
İzmir Film Festivali - Emek / Onur Ödülü
Antalya Film Festivali - Emek / Onur Ödülü
Adana, Eskişehir, Malatya ve Trabzon'daki çeşitli film festivalleri - Onur ve Emek Ödülleri

Eserlerinden Bazıları

2025 - Hayatımızı Değiştiren Filmler 2020-2025
2024 - Benim Sevgili 6 Silahşörler'im
2024 - Unutulmaz İnsanlarımızla Konuşmalar
2023 - Pandemi Günlerine Doğru: Sanat ve Siyaset
2022 - Tartışmalar, Polemikler, Kavgalar
2019 - Bir Ömürden Seçilmiş Tablolar
2017 - O Güzel Atlara Binip Gidenler
2014 - 100 Yılın 100 Türk Filmi
2013 - Quo Vadis İstanbul?
2012 - Hepsi Senin İçin - Tuhaf Aşk Öyküleri
2009 - Dorsay'ın Penceresinden
2008 - Sinema... ve Unutulmayanlar
2006 - Bir Eleştirmenin Objektifinden - Through the Lens of a Film Critic
2006 - Hayatımızı Değiştiren Filmler 1995-2005
2004 - Sinemamızda Çöküş ve Rönesans Yılları: Türk Sineması 1990-2004
2004 - İşte Büyü Zamanı - Tutkulu Sinema Yazıları
2003 - Ne Şurup-Şeker Şarkılardı Onlar
2003 - Sümbül Sokağın Tutsak Kadını
2002 - Bir Kıtadan Öbürüne Yaşam ve Ölüm Kentleri
2001 - Düşen Yapraklar, Geçen Yıllar
2000 - Sinema ve Kadın
1999 - 100 Yılın 150 Oyuncusu
1998 - Hayatımızı Değiştiren Filmler 1985-1995
1996 - 100 Yılın 100 Filmi
1995 - 100 Yılın 100 Yönetmeni
1995 - 12 Eylül Yılları ve Sinemamız
1994 - Ajda Pekkan'ın Yüzü ya da Değişimler Çağı
1993 - Ağız Tadıyla
1991 - O İsimler, O Yüzler
1991 - Benim Beyoğlum
1990 - Yüreğimin Orta Yeri Sinema
1989 - Sinemamızın Umut Yılları: 1970-80 Arası Türk Sinemasına Bakışlar
1988 - Yılmaz Güney Kitabı
1988 - Yönetmenler, Filmler, Ülkeler 2
1986 - Yönetmenler, Filmler, Ülkeler 1
1986 - Sinemayı Sanat Yapanlar
1986 - Yüzyüze
1986 - Beyaz Perdede Kırmızı Filmler
1985 - Sinema ve Çağımız 2
1984 - Sinema ve Çağımız 1
1977 - Mitos ve Kuşku