Ali Sami Yen, Türk futbolcu, spor yöneticisi ve teknik direktördür. Galatasaray Spor Kulübü'nün kurucusu, 1 numaralı üyesi ve ilk başkanıdır. Türkiye A Millî Futbol Takımı'nın ilk teknik direktörlüğünü yaptı; Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı ile Türkiye Milli Olimpiyat Komitesinin başkanlık görevlerinde bulundu. Türk sporunun kurumsallaşmasının öncü isimlerinden biri olarak tanındı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Ali Sami Yen, 20 Mayıs 1886 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası dil bilimci, sözlükçü ve yazar Şemsettin Sami, annesi Emine Fraşeri'dir. Ailenin ikinci oğluydu. Doğduğunda Ali Sami adını taşıyordu; “Yen” soyadını Soyadı Kanunu'nun ardından 1934 yılında aldı.

İlk eğitimini babasından aldı. 1902 yılında 889 okul numarasıyla Mekteb-i Sultani'ye, bugünkü adıyla Galatasaray Lisesi'ne girdi. Burada öğrenim görürken futbolla ilgilendi. 1906 yılında okuldan mezun oldu.

Galatasaray Spor Kulübü'nün Kuruluşu

1905 yılında Mekteb-i Sultani'de öğrenim gören Ali Sami Yen ve arkadaşları bir futbol takımı kurmak amacıyla bir araya geldi. Ali Sami Yen'in daha sonra aktardığına göre kulübün kurulması düşüncesi, okulun beşinci sınıfında edebiyat öğretmeni Mehmet Ata Bey'in dersi sırasında arkadaşları arasında yapılan konuşmalarla şekillendi.

Galatasaray'ın ilk kayıtlarında kurucular arasında Ali Sami Yen, Asım Tevfik Sonumut, Emin Bülend Serdaroğlu, Celal İbrahim, Boris Nikolof, Milo Bakiç, Pol Bakiç, Bekir Sıtkı Bircan, Tahsin Nahit, Reşat Şirvanizade, Hüseyin Hüsnü, Refik Cevdet Kalpakçıoğlu ve Abidin Daver yer aldı.

Ali Sami Yen, Galatasaray'ın kuruluş amacını yıllar sonra “İngilizler gibi toplu bir halde oynamak, bir renge ve bir isme malik olmak ve Türk olmayan takımları yenmek” sözleriyle anlattı.

Kulübün 1 numaralı üyesi ve ilk başkanı olan Ali Sami Yen, aynı zamanda takımın ilk futbolcuları arasında yer aldı. Galatasaray'ın ilk maçında College de Jules Faure takımına karşı sağ bek olarak oynadı. Orta sahada da görev yapan Yen'in aktif futbolculuk dönemi, 1907 yılının sonlarında Kadıköy takımına karşı oynanan bir karşılaşmada ayağının kırılmasının ardından büyük ölçüde sona erdi.

Osmanlı Devleti'nde kulüplerin kuruluşunu düzenleyen yasal şartların bulunmaması nedeniyle Galatasaray başlangıçta resmî olarak tescil edilemedi. Cemiyetler Kanunu'nun yürürlüğe girmesinin ardından kulüp, Ali Sami Yen'in başkanlığı sırasında 14 Ağustos 1913 tarihinde resmen tescil edildi.

Galatasaray Başkanlığı

Ali Sami Yen, 1905'ten 1919 yılına kadar Galatasaray'ın başkanlığını yürüttü. Başkanlığı döneminde kulübün örgütlenmesi, futbol takımının gelişmesi ve farklı spor dallarına yönelmesi için çalıştı.

1919 yılında başkanlığı Refik Cevdet Kalpakçıoğlu'na bıraktı. 1925 yılında yeniden Galatasaray Başkanlığına seçilerek bir dönem daha görev yaptı.

İlk Türk Futbol Hakemlerinden

Ali Sami Yen, futbolculuk ve yöneticiliğin yanı sıra hakemlik de yaptı. 1905 yılında Moda ile Kadıköy takımları arasında oynanan bir karşılaşmayı yönetti. Galatasaray'ın resmî tarihçesinde bu karşılaşma nedeniyle kendisine “ilk Türk hakemi” unvanı verilmektedir.

Galatasaray Müzesi

Ali Sami Yen, 1911 yılında Kalamış'taki kulüp lokalinde Galatasaray Müzesi'ni kurdu. Kulübün kazandığı kupa ve diğer spor hatıralarının korunması amacıyla oluşturulan müze, daha sonra Galatasaray Lisesi'ne taşındı. Galatasaray Müzesi, Türkiye'nin ilk spor müzesi olarak kabul edilmektedir.

Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı

Ali Sami Yen, Türk spor kulüplerini ortak bir örgüt altında toplama çalışmalarında da etkin rol aldı. Burhan Felek, Yusuf Ziya Öniş, Selim Sırrı Tarcan ve dönemin diğer spor yöneticileriyle birlikte Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı'nın kuruluş çalışmalarına katıldı.

Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı 1922 yılında tüzel kişilik kazandı. Aynı yıl gerçekleştirilen teşkilatlanmanın ardından Ali Sami Yen ittifakın ilk başkanı oldu. TİCİ çatısı altında futbol, atletizm ve güreş başta olmak üzere spor federasyonlarının örgütlenmesine yönelik çalışmalar yürütüldü.

Türkiye Millî Futbol Takımı'nın İlk Teknik Direktörü

Ali Sami Yen, Türkiye A Millî Futbol Takımı'nın ilk teknik direktörüdür. Türkiye'nin ilk resmî millî futbol karşılaşması olan 26 Ekim 1923 tarihindeki Türkiye-Romanya maçında millî takımın başında görev yaptı.

İstanbul'daki Taksim Stadı'nda oynanan karşılaşma 2-2 beraberlikle sonuçlandı. Türkiye'nin iki golünü de Zeki Rıza Sporel attı. Böylece Ali Sami Yen, Türkiye A Millî Futbol Takımı tarihinin ilk teknik direktörü olarak kayıtlara geçti.

Olimpiyat ve Spor Yöneticiliği

Ali Sami Yen, Türkiye'nin 1924 Paris Olimpiyatları'na katılan spor kafilesinin başkanlığını yaptı. Türkiye'nin uluslararası spor organizasyonlarında temsil edilmesi ve spor federasyonlarının geliştirilmesi için çalışmalar yürüttü.

1920'li yılların ikinci yarısında Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi Başkanlığı görevini üstlendi ve bu görevi 1931 yılına kadar sürdürdü. 1928 Amsterdam Olimpiyat Oyunları'na da spor yöneticisi olarak katıldı.

Futbolun Kitabı

Ali Sami Yen, futbolun yalnızca sahada değil, kuralları ve tekniğiyle öğrenilmesi için de çalışmalar yaptı. Yazdığı Futbolun Kitabı 29 Haziran 1927 tarihinde yayımlandı. Eserde futbolun oyun kuralları, teknik özellikleri ve uygulanış biçimleri ayrıntılı biçimde ele alındı. Kitap, Türkiye'de futbolu teknik ve bilimsel yönleriyle ele alan öncü eserlerden biri oldu.

Ailesi ve Özel Hayatı

Ali Sami Yen, 1930 yılında Fahriye Yen ile evlendi. Çiftin çocuğu olmadı.

Ölümü

Ali Sami Yen, 29 Temmuz 1951 tarihinde İstanbul'da geçirdiği kalp krizi sonucu 65 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi Feriköy Mezarlığı'na defnedildi.

Adının Yaşatılması

Türk futboluna ve Galatasaray'a yaptığı hizmetler nedeniyle Ali Sami Yen'in adı, Galatasaray'ın Mecidiyeköy'deki stadına verildi. Ali Sami Yen Stadı 20 Aralık 1964 tarihinde Türkiye ile Bulgaristan millî takımları arasında oynanan karşılaşmayla açıldı.

Galatasaray'ın Mecidiyeköy'deki stadyumdan ayrılmasının ardından 2011 yılında hizmete giren Seyrantepe'deki yeni spor kompleksine de Ali Sami Yen Spor Kompleksi adı verildi. Böylece Ali Sami Yen'in adı, kurucusu olduğu kulübün stadyumunda yaşatılmaya devam etti.

Başlıca Görevleri

1905-1919 - Galatasaray Spor Kulübü Başkanı
1922 - Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı Başkanı
1923 - Türkiye A Millî Futbol Takımı Teknik Direktörü
1924 - Paris Olimpiyatları Türkiye Kafilesi Başkanı
1925 - Galatasaray Spor Kulübü Başkanı
1920'lerin ikinci yarısı-1931 - Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi Başkanı