Prometheus, Yunan mitolojisinin en ünlü Titanlarından biridir.

Prometheus, Yunan Mitolojisi’nin en ünlü Titanlarından biridir ve insanlığın yaratıcısı ile koruyucusu olarak bilinir. Antik yunan şairi Hesiodos’a göre İapetos ile Klymene’nin (bazı anlatımlarda Asya) oğludur ve Atlas, Epimetheus ile Menoetius’un kardeşidir. Kardeşlerinden farklı olarak Prometheus, tanrısal düzene karşı gelmiş ancak bunu yalnızca başkaldırı için değil, insanlığı yaratıp ona ateşi vererek dünyayı değiştirmek amacıyla yapmıştır.

Prometheus ismi, Hint-Avrupa kökenli “pro” (önce) ve “metheus” (düşünmek, öğrenmek) sözcüklerinden türemiştir ve “önceden düşünen” anlamına gelir. Bu yönüyle kehanet gücüne sahip, bilge bir varlık olarak görülür. Bazı yorumlarda Hindu Mitolojisi’ndeki ateş tanrısı Agni ile benzerlik gösterir.

Titanlar ile Olimpos tanrıları arasında geçen ve Titanomachy olarak bilinen savaşta Prometheus, Titan soyundan gelmesine rağmen Zeus’un tarafını tutarak Olimposluların zafer kazanmasına yardımcı olmuştur. Bu sayede Zeus’un güvenini kazanmış ve ölümsüzler arasına kabul edilmiştir. Ancak içten içe Zeus’a karşı bir kin beslemeye devam etmiştir. İnsanların zayıflığını gören Prometheus, onları çamurdan yaratmış ve daha sonra Hephaistos’un ateşinden bir kıvılcım çalarak insanlara armağan etmiştir.

Bu eylem Zeus’u öfkelendirmiştir çünkü ateş, insanları tanrılara bağımlı olmaktan kurtaran bir güçtür. Ceza olarak Prometheus, Kafkas Dağları’nda bir kayaya zincirlenmiştir. Her gün bir kartal gelip onun karaciğerini yer, gece ise karaciğeri yeniden oluşur ve bu işkence sonsuza kadar sürer. Bu sahne, Aeskhylos’un Zincire Vurulmuş Prometheus adlı eserinde ölümsüzleşmiştir.

Sonunda Zeus'un oğlu, gücün ve kuvvetin sembolü Herakles (Herkül), kartalı öldürerek Prometheus’u kurtarır ve zincirlerini kırar. Bu olay, insanlık ile tanrılar arasındaki dengenin yeniden kurulmasını simgeler. Bazı anlatımlarda Zeus daha sonra Prometheus’u affeder ve onu tekrar tanrılar arasına kabul eder.

Prometheus ile olan mücadelesinin bir parçası olarak Zeus, Hephaistos’a ilk kadını, yani Pandora (mitoloji)’yı yaratmasını emretmiştir. Zeus, Pandora’yı Prometheus’un kardeşi Epimetheus’a eş olarak gönderir. Prometheus’un “tanrılardan hediye kabul etme” uyarısına rağmen Epimetheus, Pandora’nın güzelliğine kapılır ve onunla evlenir. Zeus, Pandora’ya düğün hediyesi olarak büyük bir kap (sonradan yanlış çeviriyle “kutu” olarak anılmıştır) verir ve bu kabın kesinlikle açılmamasını tembihler. Pandora’nın Kutusu ile birlikte dünyaya gönderilen Pandora aracılığıyla tüm kötülükler insanlığa yayılmıştır.

Ateşi insanlara vermekle kalmayan Prometheus, aynı zamanda onlara zanaat, bilgi ve metal işçiliği gibi beceriler de öğretmiştir. Bu nedenle bilim, uygarlık ve ilerlemenin sembolü haline gelmiştir.

Prometheus’un hikayesi günümüzde hâlâ insanlığın bilgiye ulaşma çabası, özgürlük arayışı ve otoriteye karşı direnişinin güçlü bir simgesi olarak varlığını sürdürmektedir.