Orhan Boran (30 Haziran 1928, İstanbul – 26 Mayıs 2012, İstanbul), radyo ve televizyon sunucusu, gazeteci, yazar ve oyuncudur. Radyoda yarattığı Yuki karakteri, “Ayaküstü Gırgır” adını verdiği sahne anlatıları ve uzun yıllar sunduğu radyo ve televizyon programlarıyla tanındı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Orhan Boran, 30 Haziran 1928 tarihinde İstanbul’da doğdu. Babası, 1919 yılındaki Sivas Kongresi’ne Askerî Tıbbiye öğrencilerinin temsilcisi olarak katılan ve manda fikrine karşı yaptığı konuşmayla tanınan askerî doktor Hikmet Boran’dı. Balıkesir’in Savaştepe ilçesinde doğan Hikmet Boran, Sarıkamış’taki görevi sırasında yakalandığı verem nedeniyle 1945 yılında hayatını kaybetti.

Edremit Cumhuriyet İlkokulu’nu bitiren Orhan Boran, 1938 yılında yatılı olarak Galatasaray Lisesi’ne girdi. İlk sahne deneyimini lise yıllarında yaşadı. İstanbul Şehir Tiyatroları sanatçılarından ve okul temsillerinin yönetmenlerinden Necdet Mahfî Ayral, onu Moliere’in bir oyununda oynaması için seçti.

1946 yılında Galatasaray Lisesi’nden mezun olduktan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türkoloji Bölümü’ne girdi. Necdet Mahfî Ayral aracılığıyla Muhsin Ertuğrul ile tanıştı ve İstanbul Şehir Tiyatroları’nda çalışmaya başladı. Burada Vasfi Rıza Zobu başta olmak üzere dönemin tiyatro sanatçılarıyla çeşitli oyunlarda rol aldı.

Radyo ve Sahne Kariyeri

Bir Fransız topluluğuna tercümanlık yaptıktan sonra aldığı davet üzerine Paris’e gitti ve Théâtre des Mathurins’de yaklaşık bir yıl stajyer olarak çalıştı. 1949 yılında Türkiye’ye döndü. Aynı yıl İstanbul Radyosu’nun yayına başlamasıyla Ekrem Reşit Rey’in asistanı oldu ve temsil yayınlarında rejisörlük yaptı. Üniversite öğrenimini üçüncü sınıfta bıraktı.

1950 yılında İstanbul Elmadağ’daki Kervansaray gece kulübünde sanatçıların sahne sırasını düzenlemek ve anonsları yapmak üzere ek iş aldı. Radyo yönetiminin bu işi uygun bulmaması üzerine İstanbul Radyosu’ndaki görevinden ayrıldı. Kervansaray’daki anonslarına kısa esprili konuşmalar eklemeye başlayan Boran, daha sonra bu anlatım biçimini “Ayaküstü Gırgır” olarak adlandırdı. Bu gösteriler, Türkiye’de stand-up gösterilerinin erken örnekleri arasında kabul edildi. Aynı dönemde reklamla bilgi yarışmasını birleştiren “11 Soru Bilgi Yarışması” gibi programlar da hazırladı.

Londra Yılları ve Gazetecilik

1956 yılında BBC’nin İstanbul’daki İngiliz Konsolosluğu aracılığıyla düzenlediği sınavı birincilikle kazanarak Londra’ya gitti. BBC Türkçe Servisi’nde program hazırladı ve haber okudu; aynı zamanda Dünya gazetesinin Londra muhabirliğini yaptı.

17 Şubat 1959 tarihinde, Başbakan Adnan Menderes’in de bulunduğu uçağın Gatwick Havaalanı yakınlarında düşmesini Londra’dan haberleştirdi. Türkiye’ye döndükten sonra da gazeteciliğini sürdürdü; Hürriyet ve Milliyet’in de aralarında bulunduğu yayınlarda yaklaşık 25 yıl yazılar kaleme aldı.

Yuki

Orhan Boran, 1959 yılının Nisan ayında İstanbul Radyosu’ndaki bir programında Yuki adlı hayalî karakteri dinleyicilerle tanıştırdı. Yuki’nin sesi, konuşma kaydının hızlı oynatılmasıyla elde edilen ince ve hızlı bir sesti. Boran karakteri “tavşan kulaklı, sincap kuyruklu, kazma dişli” hayalî bir yaratık olarak tasvir ediyordu ve Yuki’yi kendisi seslendiriyordu.

Yuki yaklaşık 14 yıl boyunca radyo yayınlarında yer aldı. Karakter daha sonra karikatürist Altan Erbulak tarafından çizgi romana uyarlandı. 1960’lı yıllarda Safa Kılıçlıoğlu’nun yayımladığı Pazar dergisinde “Orhan Boran ve Yuki” başlıklı sayfalarda, 1977’den itibaren ise Milliyet Çocuk’ta “Yuki’nin Şen Serüvenleri” adıyla yayımlandı. Boran’ın radyo anlatılarında Yuki dışında, sık sık sözünü ettiği hayalî “Kayınbirader” gibi başka tiplemeler de bulunuyordu.

Televizyon Kariyeri

Televizyon yayınlarının yaygınlaşmasıyla radyo çalışmalarının yanı sıra ekran programları da hazırladı ve sundu. TRT’de “Panel”, “Selam Dostlar” ve “Orhan Boran ile Pazar Geceleri” gibi programlarda görev aldı. Özel televizyonların başlamasının ardından Magic Box’ta “Orhan Boran’lı Dakikalar”, Kanal D’de “Kim Haklı” ve atv’de “atv’de Pazar” programlarını sundu.

Sahne çalışmalarını 1980’e kadar sürdürdü. Şan Tiyatrosu’nda sahnelenen “Müzikal Kahkaha” adlı gösterinin ardından düzenli sahne çalışmalarını bırakarak gazeteciliğe ağırlık verdi. Reklam filmlerinde de rol aldı.

Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde diksiyon ve radyo-televizyon jenerikleri üzerine dersler verdi. Türkçeyi kullanımı nedeniyle Kültür Bakanlığı ve Türk Dil Kurumu tarafından ödüllendirildi. İngilizce, Fransızca ve İspanyolca biliyordu.

10 Haziran 2005 tarihinde Beşiktaş Kültür Merkezi tarafından Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu’nda düzenlenen “Orhan Boran Show” adlı jübileyle son kez sahneye çıktı ve yaklaşık 59 yıllık meslek yaşamına veda etti.

Yazarlığı

Gazetelerde yayımlanan anı ve yazılarının bir bölümünü 1978 yılında yayımlanan Leyleğin Ömrü adlı kitabında topladı.

Kitapları

1978 - Leyleğin Ömrü (anı ve mizah yazıları, Milliyet Yayınları)

Ailesi ve Özel Hayatı

Orhan Boran üç kez evlendi. İlk evliliğini Uğur Başaran ile yaptı. Bu evlilikten 1954 yılında Arzu adlı kızı dünyaya geldi. İkinci evliliğini Elizabeth adlı İngiliz bir kadınla yaptı.

21 Eylül 1973 tarihinde TRT’de tanıştığı Güler Alış ile evlendi. Bu evlilikten Burak ve Ahu adlı çocukları dünyaya geldi. Oğlu Burak Boran beyin cerrahı oldu.

Sağlığı ve Ölümü

Orhan Boran, 2002 yılında kolon kanseri nedeniyle iki ameliyat geçirdi. Yaşamının son döneminde yaklaşık iki buçuk yıl kemik iliği hastalığıyla mücadele etti.

26 Mayıs 2012 tarihinde İstanbul’daki evinde 83 yaşında hayatını kaybetti. Erenköy Galip Paşa Camii’nde düzenlenen cenaze töreninin ardından Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.

Filmleri

1949 - Kanlı Döşek (oyuncu)
1952 - Söz Müdafaanındır (oyuncu)
1952 - Yıldırım Beyazıt ve Timurlenk (Yıldırım Bayezıt)
1953 - Kaldırım Çiçeği (oyuncu)
1953 - Balıkçı Güzeli / 1002. Gece (oyuncu)
1961 - İçimizden Biri / Ölüm Çemberi (Çete Elemanı Orhan)
1984 - Yaşadıkça (oyuncu)


Kaynak:Biyografiler.com