CK Hutchison Holdings ve CK Asset Holdings kurucusu; Li Ka Shing Vakfı Başkanı

Li Ka-shing, Hong Kong merkezli iş insanı, yatırımcı ve hayırseverdir. Yerel medya, yatırım sezgisi ve iş zekâsı nedeniyle ona “Süpermen” lakabını yakıştırmıştır. Limanlar ve altyapıdan perakendeye, mobil şebekelerden enerji ve kamu hizmetlerine, gayrimenkulden teknoloji yatırımlarına uzanan geniş bir iş portföyü kurarak Asya’nın en etkili girişimcilerinden biri olarak anılmıştır.

Li Ka-shing, 29 Temmuz 1928 tarihinde Chao’an (Chaozhou), Guangdong, Çin'de doğmuştur.

Li Ka-shing, Hong Kong merkezli bir altyapı holdingi olan CK Hutchison Holdings ile varlık yönetimi ve gayrimenkul hizmetleri sağlayıcısı CK Asset Holdings’in kurucusudur. CK Hutchison, 2024 yılında 476,7 milyar HK$ (61,4 milyar ABD doları) gelir elde etmiştir. Li Ka-shing’in büyük oğlu Victor Li, Mayıs 2018’de her iki şirketin de başkanlığını devralmış; Li Ka-shing ise üst yönetimden çekilerek grupta kıdemli danışman olarak görev yapmayı sürdürmüştür.

Li Ka-shing’in servetinin büyük bölümü; gayrimenkul geliştirme şirketi CK Asset, holding CK Hutchison Holdings ve enerji alanında Kanadalı üretici Cenovus Energy dâhil olmak üzere halka açık şirketlerdeki hisselerinden oluşmaktadır. 2015 yılında şirketlerini yeniden yapılandırarak, birbirlerinde hissesi bulunan karmaşık işletme ağını dağıtmış; gayrimenkul varlıklarını CK Asset çatısı altında, limanlar/perakende/mobil ağlar gibi operasyonel varlıkları ise CK Hutchison çatısı altında konumlandırmıştır.

Li Ka-shing’in CK Hutchison’ın yaklaşık %30’una ve gayrimenkul varlıklarını taşıyan CK Asset’in yaklaşık %38’ine sahip olduğu; ayrıca Hutchison Telecom Hong Kong ve CK Infrastructure gibi halka açık başka hisselerinin bulunduğu aktarılmıştır. Hong Kong borsasına yapılan bildirimlere göre bu hisseler; Hong Kong, Britanya Virjin Adaları, Cayman Adaları ve Panama’da kayıtlı çeşitli holding şirketleri ve tröstler üzerinden tutulmaktadır. Ayrıca, kurucu statüsünü yansıtmak üzere, oğlu Victor Li’nin sahip olduğu hisselere ilişkin bir paya da sahip olduğunun belirtildiği ifade edilmiştir.

Şubat 2023 tarihli bir bildirimde Li Ka-shing’in Zoom Video Communications’da %6,7 hisseye sahip olduğu bilgisi yer almıştır. 2020 yılında Zoom hissesinin %1,6’sını, küçük oğlu Richard Li dâhil başkalarına devrettiği ve bu devredilen kısmın bazı net servet hesaplamalarından çıkarıldığı belirtilmiştir. Nakit yatırımlarının değeri ise temettüler, içeriden yapılan işlemler, vergiler, piyasa performansı, hayır bağışları ve oğlu Richard Li’ye sağlanan fonlar gibi unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmiştir.

Li Ka-shing, 2006 yılında servetinin üçte birini “üçüncü oğlu” olarak adlandırdığı hayır kurumuna bağışlayacağına dair söz vermiştir. Bu taahhüdü yansıtmak amacıyla bazı analizlerde temettü gelirlerinin üçte bir oranında iskonto edildiği ifade edilmiştir. CK Hutchison Holdings sözcüsü Hans Leung, Li Ka-shing’in halka açık hisselerini doğrulamış ancak net servet hakkında daha fazla yorum yapmaktan kaçınmıştır.

Li Ka-shing’in ailesi, Japon işgalinden kaçmak için 1940 yılında Çin’den Hong Kong’a sığınmıştır. Bu yıllarda babasının ölümü üzerine genç yaşta okulu bırakmak zorunda kalmış, ailesini geçindirebilmek için bir fabrikada çırak olarak çalışmıştır. 1950 yılında plastik çiçek üreten bir şirket kurmuş, ardından kazancını gayrimenkule yönlendirerek büyüme sürecine girmiştir.

1967 yılında Kültür Devrimi’nin kışkırttığı ayaklanmaların fiyatları düşürdüğü dönemde Hong Kong’da mülk satın almış; benzer bir yaklaşımı 1989 Tiananmen Meydanı protestoları olaylarından sonra da uyguladığı aktarılmıştır. On iki yıl sonra Hong Kong’daki her yedi özel konuttan birinin, amiral gemisi şirketi Cheung Kong tarafından geliştirilmiş olduğu belirtilmiştir.

1979’da Li Ka-shing, Hongkong and Shanghai Bank ile görüşerek İngiliz ticaret şirketi Hutchison Whampoa’nın %22 hissesini defter değerinin yarısından daha düşük bir fiyata satın almış ve kontrolü ele geçirmiştir. O dönemde Hutchison’ın Hong Kong ve Guangdong’da rıhtımları, tersaneleri, gayrimenkulleri ve perakende mağazaları bulunuyordu. Li Ka-shing, sonraki on yılı Hutchison’ın temel iş kollarını Hong Kong dışına genişletmeye ayırmış; Hutchison’ı dünyanın en büyük iki özel liman işletmecisinden biri hâline getirdiği ifade edilmiştir. Perakende tarafında, dünya çapında bir düzine zincire yayılmış 12.000’den fazla mağaza işletildiği; mobil ağ hizmetlerinin de dünya genelinde yaklaşık 90 milyon müşteriye ulaştığı belirtilmiştir.

Enerji alanında ise Li Ka-shing, 1987’de petrol fiyatlarının varil başına 10 doların altına düştüğü bir dönemde faaliyetlerini azaltan küçük bir Kanadalı petrol ve doğalgaz şirketi Husky Energy’nin çoğunluk hissesini satın almıştır. Şirketin 2020 yılında Cenovus Energy Inc. tarafından satın alındığı bilgisi verilmiştir.

Yatırım zamanlamasıyla öne çıktığı için “Süpermen” lakabıyla anılan Li Ka-shing’in, 2007 yılında Çin’deki borsa balonunun patlayacağını doğru tahmin ettiği; 2009 başlarında ise Hong Kong’daki konut fiyatlarında bir yükselişin başlayacağını öngördüğü aktarılmıştır. Değerlerin Haziran 2011’e kadar %70 arttığı belirtilmiştir. Mayıs 2012’de, en büyük oğlu Victor Li’nin Cheung Kong ve Hutchison Whampoa’nın başkanlığını devralacağını; küçük oğlu Richard Li’nin ise yeni işletmeler satın alması için Li Ka-shing’in tam desteğini alacağını açıkladığı ifade edilmiştir.

2015 yılında Li Ka-shing, kurumsal imparatorluğunun en büyük yeniden yapılanmasını tamamlayarak gayrimenkul varlıklarını elinde bulundurmak üzere Cheung Kong Property Holdings’i (bugünkü adıyla CK Asset Holdings) ve limanlar, perakendeciler ile mobil telefon şebekelerine sahip CK Hutchison Holdings’i kurmuştur. Eylül 2015’te yayımlanan bir basın açıklamasında, varlıklarının üçte birini Li Ka Shing Vakfı’na devrettiği belirtilmiştir.

Li Ka-shing, 89 yaşındayken Mayıs 2018’de iş imparatorluğunun başındaki görevinden ayrılmış ve sorumlulukları en büyük oğlu Victor Li’ye devretmiştir. Buna karşın, şirketler grubunda kıdemli danışman olarak görev yapmaya devam ettiği aktarılmıştır. Grubun 50’den fazla ülkede faaliyet gösterdiği ve 300.000’den fazla çalışanı bulunduğu ifade edilmiştir.

“Dönüm Noktaları” bölümünde; 1928’de Guangdong’un Chaozhou kentinde doğduğu, ailenin 1940’ta Çin-Japon Savaşı döneminde Hong Kong’a kaçtığı, 1950’de 22 yaşındayken Cheung Kong Plastics’i kurduğu, 1972’de Cheung Kong Holdings’in halka arz edildiği, 1979’da Hutchison Whampoa’nın kontrolünü aldığı, 1987’de Husky Energy’nin %43’ünü satın aldığı, 1996’da kaçırılan oğlu Victor Li için fidye ödediği, 2014’te “Occupy” protestoları başlamadan önce Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüştüğü, 2015’te büyük yeniden yapılanmayı tamamladığı ve 2017’de Sydney merkezli Duet Group’u 5,5 milyar dolara satın aldığı gibi başlıklar yer almaktadır.

Li Ka-shing1962 yılında ilk kuzeni Chong Yuet-ming ile evlendi ve eşi 1 Ocak 1990’da hayatını kaybeti. Victor Li ve Richard Li adlarında oğlu vardır ve ikisi de Kanada vatandaşıdır; Victor Li CK Hutchison ve CK Asset’in başkanı, Richard Li ise PCCW’nin başkanıdır.

1996 yılında oğlu Victor Li’nin gangster Cheung Tze-keung tarafından kaçırıldığı; Li Ka-shing’in evine gelen kaçırana doğrudan 1 milyar HK$ fidye ödediği, Hong Kong polisine rapor verilmediği ve davanın anakara yetkilileri tarafından takip edildiği ifade edilmiştir. Bu sürecin, kaçıranın 1998’de idam edilmesiyle sonuçlandığı; bunun da Li Ka-shing ile anakara arasında anlaşma olduğuna dair söylentilere yol açtığı aktarılmıştır.

Hayırseverlik faaliyetlerinde; Li Ka Shing Vakfı’nın 1980’de kurulduğu, eğitim, sağlık hizmetleri ve araştırma girişimlerine odaklandığı; bugüne kadar 30 milyar HK$’dan fazla yatırım yapıldığı ve projelerin yaklaşık %80’inin Çin anakarası ile Hong Kong’da gerçekleştiği aktarılmıştır. Shantou Üniversitesi ve tıp fakültesinin kurulması ve geliştirilmesi, Cambridge’deki Li Ka Shing Centre, Oxford Üniversitesi Büyük Veri Enstitüsü, Hong Kong’daki tıp destek programları, afet yardımları ve çok sayıda uluslararası üniversite/hastane bağışı gibi kapsamlı örnekler sıralanmıştır. 2024’ün ikinci yarısında Hong Kong’daki iki tıp fakültesinin histotripsi sistemleri aldığı ve Vakfın farklı sosyal programlara katkı sunduğu bilgileri de verilmiştir.