Alman-Amerikalı teorik fizikçi. Nükleer fizik, astrofizik ve kuantum elektrodinamiği alanlarında çalıştı. Yıldızlarda enerji üretimini açıklayan nükleer tepkimeler üzerine araştırmaları nedeniyle 1967 Nobel Fizik Ödülü'nü aldı. İkinci Dünya Savaşı sırasında Manhattan Projesi'nde Los Alamos Teorik Bölümü'nün başkanlığını yaptı.

Hans Bethe, 2 Temmuz 1906 tarihinde o dönemde Almanya sınırları içinde bulunan Strazburg'da doğdu. Tam adı Hans Albrecht Bethe'dir. Babası fizyolog Albrecht Bethe, annesi Anna Kuhn'du. Babasının akademik görevleri nedeniyle çocukluğu Kiel ve Frankfurt'ta geçti.

1915'ten 1924'e kadar Frankfurt'taki Gymnasium'da eğitim gördü. Daha sonra iki yıl Frankfurt Üniversitesi'nde ve iki buçuk yıl Münih Üniversitesi'ne eğitim aldı. Burada teorik fizikçi Arnold Sommerfeld'in öğrencisi oldu ve 1928 yılında doktorasını tamamladı. Kuantum mekaniğinin gelişmekte olduğu bu dönemde atom fiziği, katı hâl fiziği ve elektronların davranışları üzerine çalıştı.

Akademik Kariyeri

Hans Bethe, doktorasının ardından Frankfurt ve Stuttgart'ta akademik çalışmalar yaptı. 1930 yılında İngiltere'de Cambridge'e giderek Ralph Fowler ile çalıştı. Daha sonra 1931 ve 1932 bahar dönemlerinde Roma'da Enrico Fermi'nin araştırma grubunda bulundu. 1932 yılında Tübingen Üniversitesi'nde görev aldı.

1933 yılında Nazi yönetiminin ırkçı kamu görevlileri yasaları nedeniyle, annesinin Yahudi kökenli olması gerekçe gösterilerek Tübingen'deki görevinden çıkarıldı. Almanya'dan ayrılarak önce İngiltere'ye gitti; Manchester Üniversitesi'nde çalıştı. 1935 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ne taşındı ve Cornell Üniversitesi'nin fizik bölümüne katıldı. Akademik kariyerinin büyük bölümünü Cornell'de sürdürdü.

Yıldızlarda Enerji Üretimi Üzerine Çalışmaları

1930'ların sonunda yıldızların enerjilerini hangi fiziksel süreçlerle ürettiği problemi üzerinde çalışmaya başladı. 1937 yazında profesörlüğe yükseltildi. 1938 ve 1939 yıllarında yayımladığı araştırmalarında hidrojenin helyuma dönüşmesini sağlayan nükleer tepkimeleri inceledi. Özellikle karbon, azot ve oksijen çekirdeklerinin aracılık ettiği karbon-azot-oksijen döngüsünün yıldızlardaki enerji üretimindeki rolünü hesapladı.

1939 yılında yayımlanan Energy Production in Stars adlı makalesi, yıldızlardaki termonükleer enerji üretiminin açıklanmasına yönelik temel çalışmalarından biri oldu. Hans Bethe, bu araştırmaları nedeniyle 1967 Nobel Fizik Ödülü'nü, Nobel komitesinin ifadesiyle nükleer tepkimeler teorisine yaptığı katkılar ve özellikle yıldızlardaki enerji üretimine ilişkin keşifleri nedeniyle aldı.

Manhattan Projesi

İkinci Dünya Savaşı sırasında askerî araştırmalara katıldı. 1941 yılında Amerika Birleşik Devletleri vatandaşı olduktan sonra Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ndeki radar çalışmalarında görev yaptı. Daha sonra Robert Oppenheimer'ın davetiyle atom bombasının geliştirilmesini amaçlayan Manhattan Projesi'ne katıldı.

1943 yılında New Mexico'daki Los Alamos laboratuvarında Teorik Bölüm'ün başına getirildi. Bölüm, atom bombasının tasarımı için gerekli fiziksel hesaplamaları yürütüyordu. Hans Bethe'nin yönettiği grupta Richard Feynman ve Edward Teller gibi fizikçiler de çalıştı. 1945 yılında gerçekleştirilen Trinity nükleer denemesine giden süreçte bombanın fiziksel özellikleri ve patlamanın sonuçlarına ilişkin teorik hesaplamalarda görev aldı.

Savaş Sonrası Bilimsel Çalışmaları

Savaşın ardından Cornell Üniversitesi'ne döndü. Los Alamos'ta birlikte çalıştığı Richard Feynman ve Philip Morrison gibi fizikçilerin Cornell'e gelmesinde rol oynadı.

1947 yılında hidrojen atomunun enerji düzeylerindeki Lamb kaymasına ilişkin hesaplaması, kuantum elektrodinamiğinin gelişiminde kullanılan çalışmalardan biri oldu. Araştırmaları nükleer fizik, atom fiziği, katı hâl fiziği, parçacık fiziği ve astrofiziği kapsadı. Daha sonraki yıllarda süpernovalar, nötron yıldızları ve Güneş'ten gelen nötrinolar üzerinde çalıştı.

1975 yılında Cornell'deki aktif öğretim görevinden emekliye ayrıldı ancak araştırmalarını sürdürdü. İleri yaşlarında fizikçi Gerald E. Brown ile süpernovalar, yoğun nükleer madde ve nötrino süreçleri üzerine makaleler yayımladı. Bilimsel yayınları 1920'lerden 2000'li yıllara kadar uzanan bir döneme yayıldı.

Nükleer Silahlar ve Silahların Kontrolü

Atom bombasının geliştirilmesinde görev almasının ardından nükleer silahların denetlenmesi ve silahlanmanın sınırlandırılması çalışmalarına katıldı. 1950'lerde hidrojen bombasının geliştirilmesine ilişkin çalışmalarda da yer aldı; daha sonraki yıllarda nükleer silahlanmanın yayılmasına karşı kamuoyu önünde görüş bildirdi.

ABD hükümetine bilimsel danışmanlık yaptı ve Başkan Dwight David Eisenhower döneminde oluşturulan President's Science Advisory Committee'de görev aldı. Başkan Dwight David Eisenhower, John F. Kennedy ve Lyndon B. Johnson'a danışmanlık yaptı. Atmosferde gerçekleştirilen nükleer denemelerin sınırlandırılmasını destekledi. 1963 tarihli Kısmi Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması'nı ve daha sonraki silah kontrolü girişimlerini savundu. 1980'lerde Başkan Ronald Reagan yönetiminin Stratejik Savunma Girişimi'ne karşı çıktı.

Ailesi ve Özel Hayatı

Hans Bethe, 1939 yılında fizikçi Paul Peter Ewald'ın kızı Rose Ewald ile evlendi. Çiftin Henry ve Monica adlarında iki çocuğu oldu.

Dağ yürüyüşleri ve pul koleksiyonculuğuyla ilgilenen Hans Bethe, özellikle İsviçre Alpleri ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Rocky Dağları'nda yürüyüşler yaptı.

Ölümü

Hans Bethe, 6 Mart 2005 tarihinde New York eyaletinin Ithaca kentindeki evinde 98 yaşında öldü. Ölümüne kadar Cornell Üniversitesi'nde Emeritus Profesör fizik profesörü unvanını taşıdı.

Süpernova enerjilerinde kullanılan Bethe birimi Hans Bethe'nin adından türetilmiştir.

Ödülleri

1947 - Henry Draper Madalyası - National Academy of Sciences
1955 - Max Planck Madalyası - Alman Fizik Derneği
1959 - Benjamin Franklin Madalyası
1961 - Eddington Madalyası - Royal Astronomical Society
1961 - Enrico Fermi Ödülü - U.S. Atomic Energy Commission
1963 - Rumford Ödülü
1967 - Nobel Fizik Ödülü - Nükleer tepkimeler teorisine yaptığı katkılar ve yıldızlardaki enerji üretimine ilişkin keşifleri nedeniyle
1975 - National Medal of Science - Atom çekirdeğinin anlaşılmasına ve Güneş'in enerji kaynağının açıklanmasına yönelik çalışmaları nedeniyle
1981 - Leo Szilard Lectureship Award - American Physical Society
1989 - Lomonosov Altın Madalyası - Rusya Bilimler Akademisi
1993 - Oersted Madalyası - American Association of Physics Teachers
2001 - Bruce Madalyası - Astronomical Society of the Pacific

Seçme Eserleri ve Bilimsel Çalışmaları

1933 - Quantenmechanik der Ein- und Zwei-Elektronenprobleme - Kuantum mekaniği üzerine çalışma
1933 - Elektronentheorie der Metalle - Arnold Sommerfeld ile; metallerin elektron teorisi üzerine çalışma
1939 - Energy Production in Stars - Yıldızlarda nükleer enerji üretimi üzerine makale
1956 - Nuclear Many-Body Problem - Nükleer çok-cisim problemi üzerine çalışma
1991 - The Road from Los Alamos - Bilim, nükleer silahlar ve silah kontrolü üzerine yazılar
1997 - Selected Works of Hans A. Bethe - Seçilmiş bilimsel çalışmalar