Dünyanın çevresini dolaşan ilk İngiliz denizci. 1577-1580 yıllarında dünyanın çevresini dolaşan, 1588'de İspanyol Armadası'na karşı savaşan İngiliz deniz komutanı.

Francis Drake, İngiliz denizci, kâşif, korsan ve deniz komutanıdır. 1577-1580 yılları arasında gerçekleştirdiği seferle dünyanın çevresini dolaşan ilk İngiliz denizci oldu. 1588 yılında İspanyol Armadası'na karşı savaşan İngiliz donanmasının komutanları arasında yer aldı. İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth tarafından 1581 yılında şövalye ilan edildi.

Francis Drake, yaklaşık 1540 yılında İngiltere'nin Devon bölgesindeki Tavistock yakınlarında doğdu. Babası Edmund Drake, annesi Mary Mylwaye idi. On iki çocuklu bir ailenin en büyük oğluydu. Babası Protestan inancına bağlıydı. Ailesi, İngiltere'deki dinî ve siyasi karışıklıklar sırasında Kent bölgesine taşındı.

Çocukluğu ve Denizciliğe Başlaması

Francis Drake, çocukluk yıllarında denizcilikle tanıştı. Kent'te Thames Nehri çevresinde faaliyet gösteren küçük bir ticaret gemisinde çalışmaya başladı. Genç yaşta gemicilik öğrendi ve kaptanlık yapabilecek deneyimi kazandı. Çalıştığı geminin sahibi öldüğünde gemiyi kendisine bıraktığı aktarılır.

1560'lı yıllarda akrabası olan denizci John Hawkins'in düzenlediği Atlantik seferlerine katıldı. John Hawkins, Batı Afrika'dan zorla götürülen Afrikalıların İspanyol Amerikası'nda köleleştirilerek satıldığı ticaretle uğraşıyordu. Drake de bu seferlere katılarak Atlantik köle ticaretinde yer aldı.

1567 yılında John Hawkins'in komutasındaki seferde görev aldı. 1568 yılında bugünkü Meksika kıyılarındaki San Juan de Ulúa'da İngiliz gemileri İspanyol kuvvetlerinin saldırısına uğradı. İngiliz filosu ağır kayıplar verdi. Francis Drake, komuta ettiği Judith adlı gemiyle İngiltere'ye dönebildi.

İspanyol Gemilerine ve Sömürgelerine Düzenlediği Seferler

1570'li yıllarda Karayipler ve Orta Amerika kıyılarına seferler düzenledi. Bu dönemde İngiltere ile İspanya arasında sömürge ticareti ve deniz hâkimiyeti konusunda ciddi anlaşmazlıklar yaşanıyordu. Francis Drake, İspanyol ticaret gemilerine ve limanlarına saldırarak değerli madenler ve ticaret malları ele geçirdi.

1572 yılında iki gemiyle İngiltere'den ayrılarak Panama kıyılarına ulaştı. İspanyolların Amerika kıtasından taşıdığı altın ve gümüşün sevkiyat yollarını hedef aldı. Nombre de Dios limanına saldırdı ancak yaralanması nedeniyle geri çekilmek zorunda kaldı.

1573 yılında Panama Kıstağı'nda gerçekleştirdiği sefer sırasında Pasifik Okyanusu'nu karadan gördü. Aynı yıl İspanyol hazinelerini taşıyan bir katır kervanına saldırarak büyük miktarda altın ve gümüş ele geçirdi. Bu operasyonlarda bölgedeki İspanyol yönetimine karşı mücadele eden Cimarrón topluluklarıyla iş birliği yaptı.

Dünya Çevresindeki Yolculuğu (1577-1580)

1577 yılında Kraliçe I. Elizabeth'in desteğiyle yeni bir deniz seferine çıktı. Seferin amaçları arasında Pasifik Okyanusu'ndaki İspanyol ticaret yollarına ulaşmak ve İngiltere'nin denizaşırı çıkarlarını genişletmek bulunuyordu.

13 Aralık 1577 tarihinde Plymouth'tan beş gemilik bir filoyla hareket etti. Atlantik Okyanusu'nu geçerek Güney Amerika kıyılarına ulaştı. Yolculuk sırasında fırtınalar, hastalıklar ve gemiler arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle filosu küçüldü.

1578 yılında Güney Amerika'nın güney ucundaki Macellan Boğazı'ndan geçerek Pasifik Okyanusu'na ulaştı. Sefer sırasında Pelican adıyla yola çıkan amiral gemisinin adını Golden Hind olarak değiştirdi.

Pasifik kıyıları boyunca kuzeye ilerlerken İspanyol limanlarına ve ticaret gemilerine saldırdı. 1579 yılında Nuestra Señora de la Concepción adlı İspanyol hazine gemisini ele geçirerek büyük miktarda altın, gümüş ve değerli eşya elde etti.

Aynı yıl Kuzey Amerika'nın batı kıyılarına ulaştı. Bugünkü Kaliforniya kıyılarında karaya çıkarak bölgeyi İngiltere adına Nova Albion olarak adlandırdı. Karaya çıktığı yerin kesin konumu tarihçiler arasında tartışmalıdır.

Francis Drake, Pasifik Okyanusu'nu batıya doğru geçerek bugünkü Endonezya takımadalarına ulaştı. Ardından Hint Okyanusu'nu ve Ümit Burnu'nu geçerek Atlantik'e döndü.

26 Eylül 1580 tarihinde Golden Hind gemisiyle Plymouth limanına ulaştı. Yaklaşık üç yıl süren yolculuk sonunda dünyanın çevresini dolaşmayı tamamladı. Bu başarıyı gerçekleştiren ilk İngiliz, Ferdinand Macellan'ın başlattığı ve Juan Sebastián Elcano'nun tamamladığı seferden sonra dünyanın çevresini dolaşan ikinci deniz seferinin komutanı oldu.

Şövalyelik Unvanı ve Siyasi Görevleri

Dünya çevresindeki seferinden döndükten sonra İngiltere'de kraliyet tarafından ödüllendirildi. 4 Nisan 1581 tarihinde Kraliçe I. Elizabeth'in emriyle Golden Hind gemisinde şövalye ilan edildi. Şövalyelik törenini kraliçe adına Fransız elçisi Monsieur de Marchaumont gerçekleştirdi.

1581 yılında Plymouth Belediye Başkanı olarak görev yaptı. Aynı yıl Parlamento'ya seçildi. Sonraki yıllarda da İngiliz Parlamentosunda görev aldı. Denizcilik faaliyetlerinin yanı sıra Plymouth limanının geliştirilmesi ve kentin su ihtiyacının karşılanmasıyla ilgili çalışmalar yürüttü.

İspanya'ya Karşı Askerî Seferleri

1585 yılında İngiltere ile İspanya arasında savaşın başlamasının ardından Karayipler'e düzenlenen büyük bir İngiliz deniz seferini yönetti. Filosuyla Santo Domingo ve Cartagena gibi İspanyol sömürge merkezlerine saldırdı. Sefer sırasında yerleşimler yağmalandı, bazı kentlerden fidye alındı.

1586 yılında İngiltere'ye dönerken Kuzey Amerika'daki Roanoke yerleşimine uğradı. Buradaki İngiliz yerleşimcilerden bir bölümü Drake'in gemileriyle İngiltere'ye döndü.

1587 yılında İspanya'nın Cádiz limanına saldırarak limandaki çok sayıda gemiyi tahrip etti veya ele geçirdi. Bu saldırı, İspanya'nın İngiltere'ye karşı hazırladığı deniz harekâtının gecikmesine katkıda bulundu.

İspanyol Armadası ile Savaş (1588)

1588 yılında İspanya Kralı II. Felipe, İngiltere'yi işgal etmek amacıyla büyük bir donanma gönderdi. İspanyol Armadası olarak bilinen bu filonun amacı, Manş Denizi üzerinden İngiltere'ye çıkarma yapılmasını sağlamaktı.

İngiliz donanmasının başkomutanı Lord Charles Howard idi. Francis Drake, donanmada koramiral olarak görev yaptı. John Hawkins ve Martin Frobisher da İngiliz deniz kuvvetlerinin komutanları arasındaydı.

İngiliz ve İspanyol filoları Manş Denizi boyunca çeşitli çatışmalara girdi. İngilizler, Calais yakınlarında demirleyen İspanyol filosuna ateş gemileri göndererek gemilerin düzenini bozdu. Ardından Gravelines açıklarında gerçekleşen deniz savaşında İspanyol donanması ağır kayıplar verdi.

İspanyol Armadası, İngiltere'ye çıkarma yapamadan kuzeye çekilmek zorunda kaldı. İspanyol gemilerinin bir bölümü İskoçya ve İrlanda çevresinden ülkelerine dönmeye çalışırken fırtınalarda battı. Francis Drake, İngiliz donanmasının bu harekâtında görev alan komutanlardan biriydi.

Son Seferleri

1589 yılında John Norreys ile birlikte İspanya ve Portekiz kıyılarına yönelik bir İngiliz seferine katıldı. İngiliz Armadası olarak da bilinen harekâtın hedefleri arasında İspanyol deniz gücüne zarar vermek ve Portekiz'de İspanya yönetimine karşı bir ayaklanmayı desteklemek bulunuyordu. Sefer beklenen sonuçları vermedi ve İngiliz kuvvetleri ağır kayıplarla geri döndü.

1595 yılında John Hawkins ile birlikte Batı Hint Adaları'na yeni bir sefer düzenledi. Hedefleri arasında İspanyol sömürge merkezlerine saldırmak ve Panama üzerinden taşınan değerli madenleri ele geçirmek vardı.

Sefer sırasında İngiliz kuvvetleri; İspanyol savunması, hastalıklar ve ikmal sorunlarıyla karşılaştı. John Hawkins, Kasım 1595'te hayatını kaybetti. Francis Drake ise Panama kıyılarındaki başarısız harekâtın ardından hastalandı.

Ölümü

Francis Drake, 28 Ocak 1596 tarihinde, yaklaşık 55 yaşındayken bugünkü Panama kıyılarındaki Portobelo açıklarında dizanteri nedeniyle hayatını kaybetti.

Cenazesi kurşun kaplı bir tabuta konularak askerî törenle denize bırakıldı. Mezarı deniz altında kaldı ve kesin konumu belirlenemedi.

Ailesi ve Özel Hayatı

Francis Drake, 1569 yılında Mary Newman ile evlendi. Mary Newman 1583 yılında öldü. Drake, 1585 yılında ikinci evliliğini Elizabeth Sydenham ile yaptı. Her iki evliliğinden de bilinen bir çocuğu olmadı.

Tarihsel Değerlendirmeler

Francis Drake, İngiliz tarih yazımında dünya çevresindeki seferi ve İspanyol Armadası'na karşı yürütülen savaşta üstlendiği görevlerle anılır. İngiltere'de şövalyelik unvanı almasına karşın İspanyol yönetimi onu ticaret gemilerine ve sömürgelere saldıran bir korsan olarak görüyordu.

Drake'in deniz seferleri, Atlantik köle ticareti ve İspanyol Amerika'sındaki yağma faaliyetleriyle de bağlantılıydı. Bu nedenle yaşamı, denizcilik keşiflerinin yanı sıra sömürgecilik, köle ticareti ve İngiltere ile İspanya arasındaki güç mücadelesi çerçevesinde incelenmektedir.