Ertuğrul Oğuz Fırat, besteci, hukukçu, ressam, şair, öykücü ve yazardı. Çağdaş çoksesli müzik alanında beste yaparken şiir, öykü, deneme ve müzik yazıları kaleme aldı; resim sergileri açtı. Meslek yaşamında avukatlık ve yargıçlık yaptı. Müzik için “küğ”, şiir için “yır” gibi Türkçe karşılıkları kullanmasıyla da biliniyordu.

Çocukluğu ve Eğitimi

Ertuğrul Oğuz Fırat, 1 Şubat 1923 tarihinde Malatya’da doğdu. Annesi Hatice Fırat, babası Sait Fırat’tır. Lise öğrenimini Malatya’da tamamladı. 1940 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü’ne girdi; ertesi yıl bu bölümden ayrılarak aynı üniversitenin Hukuk Fakültesi’ne geçti. Hukuk öğrenimini 1949 yılında tamamladı.

Bestecilik çalışmalarına 1943 yılında, annesinin aldığı ikinci el bir piyanoyla başladı. Müzik alanında düzenli bir konservatuvar eğitimi görmedi. 1944 yılında yakın arkadaşı Adnan Benk aracılığıyla, Aliye Berger’in eşi ve keman öğretmeni Karl Berger ile tanıştı. Berger’den birkaç ay armoni dersi aldı. Daha sonra çalışmalarını büyük ölçüde kendi başına sürdürdü; klasik ve çağdaş bestecilerin yapıtlarını inceleyerek sesleri ve müzik yapılarını piyano üzerinde çalıştı.

İlk öykü ve şiirlerini de 1943 yılında yazmaya başladı. Aynı dönemde Turan Güneş, Turan Feyzioğlu, Necati Erkurt, Adnan Benk, Ercüment Berker, Berna Moran, Ali Yavuz Bayhan ve Bülent Arel’in de aralarında bulunduğu arkadaş çevresiyle İklim adlı dergiyi çıkardı. Dergi üç sayı yayımlanabildi. Fırat’ın yayımlanan ilk şiiri “Meyvemizin Tohumu” da İklim’de yer aldı.

Bülent Arel, Ankara Devlet Konservatuvarı’ndaki arkadaşı İlhan Usmanbaş ile Fırat’ı 1947 yazında tanıştırdı. Bu tanışma uzun yıllar süren bir dostluğa dönüştü. Fırat ile İlhan Usmanbaş, mektuplaşarak müzik, edebiyat, resim ve sanat anlayışları üzerine görüş alışverişinde bulundu.

Hukuk Kariyeri

Hukuk Fakültesi’nden mezun olduktan sonra Malatya’ya dönen Fırat, avukatlık stajına başladı. 1950-1951 yıllarında yedek subaylığını Ankara’da yaptı. Askerlik görevinin ardından Malatya’ya dönerek avukatlık yaptı.

1959 yılında Adalet Bakanlığı’na başvurarak yargıçlığa geçti. İlk olarak Reyhanlı Sorgu Yargıçlığı’na atandı. Daha sonra sırasıyla Alanya Ceza Yargıçlığı, Denizli Yargıçlığı ve Adana Ceza Yargıçlığı görevlerinde bulundu. Yargıçlık mesleğini 1979 yılında kendi isteğiyle emekli oluncaya kadar sürdürdü.

Müzik Kariyeri

Fırat, ilk bestesi üzerinde 1945 yılından 1951’e kadar çalıştı. Yaylı çalgılar dörtlüsü için yazdığı ve “Dördül Fa” adını verdiği bu yapıt daha sonra Op. 1 olarak kataloglandı. 1950-1951 yıllarında İlhan Usmanbaş’ın da teşvikiyle dizisel yazı yöntemini kullandığı Üçül, Op. 2’yi besteledi. Klarnet, keman ve piyano için 1953-1954 yıllarında yazdığı Üçlü Sonat, Op. 3 ise erken dönemindeki arayışlarının ardından kendi bestecilik dilini belirginleştirdiği yapıtlarından biri oldu.

Orkestra, koro, oda müziği toplulukları, piyano ve çeşitli solo çalgılar için çok sayıda yapıt besteledi. Kendi terminolojisinde çoksesli müzik için “küğ” sözcüğünü kullandı. Besteleri yaşamı boyunca farklı dönemlerde seslendirildi; piyano yapıtlarından bazıları İdil Biret tarafından da kayda alındı.

1979 yılında emekli olduktan sonra Ankara’ya yerleşti. Evinde çağdaş müzikle ilgilenen dinleyici ve müzisyenlerle düzenli toplantılar yaptı; müzik koleksiyonundaki çağdaş besteci ve yorumcuların kayıtlarını bu toplantılarda dinletti ve yapıtlar üzerine tartışmalar yürüttü. Bu buluşmaları sağlık sorunlarının çalışmalarını kısıtladığı yıllarda da sürdürdü.

Ressamlığı

Ertuğrul Oğuz Fırat, annesi Hatice Fırat’ın 1960 yılında ölümünün ardından resim yapmaya başladı. İlk yıllarda resimlerini sergilemedi. 1970 yılında 15 yapıtı Almanya’nın Wuppertal kentindeki Galerie Palette’de sergilendi. Bu serginin ardından Türkiye’de de sergiler açmaya başladı.

1999 yılına kadar yaklaşık 380 resim yaptığı, bunların yaklaşık 250’sinin özel koleksiyonlara girdiği kaydedildi. Yapıtlarının bir bölümü Türkiye’nin yanı sıra Almanya ve başka Avrupa ülkeleri ile Amerika Birleşik Devletleri’ndeki koleksiyonlara girdi.

Yazarlığı ve Yayıncılığı

Fırat’ın şiirleri, öyküleri, eleştiri ve incelemeleri Küçük Dergi, Pazar Postası, Türk Dili, Yücel, Opus, Forum, Küğ, Eflatun, Güney, Flarmoni, Ankara Sanat ve Oluşum gibi dergilerde yayımlandı. Şiir ve sanat yazılarında olduğu kadar yargıç olarak kaleme aldığı kararlarda kullandığı dil de dikkate alınarak 1964 yılında Türk Dil Kurumu üyeliğine kabul edildi.

İlk kitabı Karmakarışık Öyküler Kitabı 1995 yılında yayımlandı. Şiirlerini bir araya getiren Seviçıra 1997’de çıktı. Dergilerde yayımlanan sanat ve müzik yazılarından oluşan Umursanmamış ile Çağdaş Küğ Tarihi İçin İmler adlı çalışmasının birinci cildi 1999 yılında yayımlandı. Fırat, Çağdaş Küğ Tarihi İçin İmler’in sonraki ciltleri üzerindeki çalışmalarını yardımcısı Zühal Selçuk’un desteğiyle sürdürdü.

Son Yılları ve Ölümü

İleri yaşlarında makula dejenerasyonu nedeniyle görme yetisinin büyük ölçüde azalması, yazı ve resim çalışmalarını sürdürmesini güçleştirdi. Buna rağmen Ankara’daki evinde düzenlediği çağdaş müzik toplantılarına devam etti.

2007 ile 2013 yılları arasında AK Müzik tarafından bestelerinin ses kayıtlarını içeren altı albüm yayımlandı. 2012 yılında adını taşıyan Ertuğrul Oğuz Fırat Korosu kuruldu. Öncü Sanatı Koruma Derneği’nin kurucusu olan Fırat’a 2013 yılında Sevda-Cenap And Müzik Vakfı tarafından Onur Ödülü Altın Madalyası verildi.

Ertuğrul Oğuz Fırat, 16 Ekim 2014 tarihinde Ankara’da 91 yaşında öldü.

Besteleri

Oratoryolar

Op. 64 - Atatürk, Biçim I / Senfoni No. 3 (1970-1981)
Op. 71 - Atatürk, Biçim II (1983-1984)

Bale ve Sahne Müziği

Op. 7 - Cambot Ardışı (1956)
Op. 41 - Anadolu’da Çırakman Ateşleri I (1970-1975)
Op. 47 - Anadolu’da Çırakman Ateşleri II (1979)
Op. 53 - Gerçek-Simge-Oyun (1977-1978)

Şan, Koro ve Çalgılar İçin

Op. 5 - Şangırtı, Senfoni No. 1; soprano, tenor, karma koro ve orkestra için (1955; 1978’de gözden geçirildi)
Op. 6 - Zamanın Örümceği; soprano ve orkestra için (1955; 1978’de gözden geçirildi)
Op. 13 - Şan ve Çalgıcılar İçin Müzik / Ir ve Çalgılar İçin Küğ (1957; 1961’de gözden geçirildi)
Op. 14 - Irsal Dördül; ses ve yaylı dördül için (1957; 1961’de gözden geçirildi)
Op. 18 - Bağımsız Şarkılar; bas ve piyano için (1963)
Op. 23 - İneğe Övgü; ses ve küçük çalgı topluluğu için (1965)
Op. 25 - Umursanmamış; alto, keman, klarnet ve piyano için (1966; 1977’de gözden geçirildi)
Op. 43 - Irsal Senfoni, Senfoni No. 2; eşliksiz koro için (1970; 1978’de gözden geçirildi)
Op. 55 - Ölümlerde Çöl-Çığlık; iki ses ve orkestra için (1979)
Op. 61 - Dranas’ın Yırı Üzerine Şarkı; bariton ve çalgı topluluğu için (1980)
Op. 67 - Türkiye II; koro ve çalgı topluluğu için (1982)
Op. 81 - Germencik Çığırgıları; çocuk ya da gençlik korosu için (1989)

Orkestra İçin

Op. 16 - Orkestra Konçertosu No. 1 (1962-1963)
Op. 19 - Anısal Kaynaklar I, büyük konçerto (1964)
Op. 20 - Üç Dans (1947-1965)
Op. 21 - Karpuz Yiyen Eşek, tek bölümlü öykü müziği (1965; 1976’da gözden geçirildi)
Op. 40 - Ve Sana Işığı Sorarlar (1969)
Op. 45 - Büyülü ve Susuz Arayışlar, Orkestra Konçertosu No. 2, Biçim I (1968-1973)
Op. 49 - Atatürk Savaşta ve Barışta (1973)
Op. 51 - Türkiye I (1976-1977)
Op. 52 - Küğ; çembalo ya da piyano ve yaylı çalgılar için (1945-1977)
Op. 57 - Büyülü ve Susuz Arayışlar, Orkestra Konçertosu No. 2’nin yeni biçimi (1979-1980)
Op. 69 - Anısal Kaynaklar II (1982)

Konçertant Orkestra Yapıtları

Op. 8 - Diriliş; viyolonsel ve orkestra için (1956; 1979’da gözden geçirildi)
Op. 27 - Ölümsüz Olana Ağıt; keman konçertolu kantat / Keman Konçertosu No. 1 (1965-1967; 1997’de gözden geçirildi)
Op. 28 - Kaynak Sonunu Bekliyordu, Viyola Konçertosu No. 1 (1967; 1975’te gözden geçirildi)
Op. 34 - Çoğul Yalnızlık, Keman Konçertosu No. 2 (1968; 1983’te gözden geçirildi)
Op. 35 - Kanıtsız Günlerin Oldusu, Viyola Konçertosu No. 2 (1968)
Op. 39 - Uygar Çığlıklarla; fagot ve orkestra için (1968)
Op. 46 - Yitmiş Işık Çizgisi Ardından, Uyanış; Atatürk’ün anısına Piyano Konçertosu No. 1 (1969-1972)
Op. 54 - Bir Sevinin Devingen Dirim Düzeni; org ve orkestra için (1971-1978)
Op. 56 - Korkaklığa, Sessizliğe, Ölüme Karşı Yanıttır, Piyano Konçertosu No. 2 (1979)
Op. 58 - Yivcil Morun Seslenişi II; klarnet ve orkestra için (1980)
Op. 59 - Uzak ve Yakın Çağrılar I; trompet ve orkestra için (1980)
Op. 62 - Dönüşümler; obua, klarnet, fagot ve orkestra için (1980)
Op. 72 - Anadolu Mayası II (1984)
Op. 73 - 1+2+3+4… Sonsuz, Keman Konçertosu No. 3 (1984; 1998’de gözden geçirildi)
Op. 80 - Anadolu Mayası III (1988)
Op. 82 - Sevi Çığlıklarıyla Geçiyor; çembalo ve orkestra için (1991-1992)

Oda Müziği

Op. 1 - Dördül Fa / Yaylı Dördül No. 1 (1945-1951)
Op. 2 - Üçül; keman, viyolonsel ve piyano için (1950-1951)
Op. 3 - Üçlü Sonat; klarnet, keman ve piyano için (1953-1954; 1977’de gözden geçirildi)
Op. 9 - Dördül No. 2, Kepenek Dansları (1948-1957)
Op. 10 - Dördül No. 3 (1954-1957)
Op. 15 - Devrimci Ortamda Sazların Cumhuriyeti (1961; 1977’de gözden geçirildi)
Op. 42 - Dördül No. 5 (1971-1977)
Op. 44 - 1+2+3+4… Sonsuz, Dördül No. 6 (1971-1978)
Op. 60 - Tohum ve Kıvılcımlar; üflemeli beşli için (1980)
Op. 63 - Uyumsuzluğun Uyum Odakları; flüt, obua, klarnet ve fagot için (1981)
Op. 65 - Süreklilik ve Orantı (1981)
Op. 66 - Tükenmezlik Ardında (1981)
Op. 75 - Bağımsız Çığırgılar Ardışı, Üçül No. 5; klarnet, viyola ve piyano için (1985)
Op. 76 - Göm Alkışlarını Geçmişin, Üçül No. 6 (1985)
Op. 78 - Ağıtsal Dördül, Dördül No. 7 (1986)
Op. 85 - Azalan Işıkta, Karmakarışık, Dördül No. 8 (1995)

Keman ve Piyano İçin

Op. 29 - Yokluk Evreninde Dönüşüm (1966-1968)
Op. 32 - Ezgiler (1954-1968)
Op. 33 - Acı Gölgelerin Rastlantısında (1968; 1983’te gözden geçirildi)
Op. 74 - Yivcil Morun Seslenişi III; flüt ya da keman ve piyano için (1984)

Viyola ve Piyano İçin

Op. 11 - Sonatçık (1957-1958)
Op. 12 - Küçük Parçalar (1956-1958)

Viyolonsel ve Piyano İçin

Op. 26 - Güneş Yaprakları (1967)
Op. 31 - Usançsız Tasarlama (1968)

Kontrbas ve Piyano İçin

Op. 68 - Nice Seslerden Sonra (1982)

Flüt, Keman ve Klavyeli Çalgılar İçin

Op. 83 - Kalabalık Beyin Sormakla Çoğalmış; flüt ya da keman ile piyano veya org için (1991-1992; 1996’da gözden geçirildi)

Obua ve Piyano İçin

Op. 48 - Anadolu Güneşleri (1963-1973)

Klarnet ve Piyano İçin

Op. 4 - Eğlenceler (1954-1955)
Op. 17 - Anadolu Mayası I (1963; 1981’de gözden geçirildi)
Op. 24 - Yivcil Morun Seslenişi I (1966)

İki Piyano İçin

Op. 22 - İki Piyano İçin Küğ (1965)

Solo Piyano İçin

Op. 30 - Atatürk Savaşta ve Barışta (1961-1968)
Op. 36 - Yerel Ezgiler Üzerine İmgesel Danslar (1964-1969; 1983’te gözden geçirildi)
Op. 37 - Bölünmüş Uzantı (1968-1969)
Op. 38 - Bağımsızlık Tutkusuna Sonat (1969)
Op. 50 - Piyano İçin Üç Parça (1970-1978)
Op. 77 - Ferenc Liszt’i Anış / Öngörülü Ama Erinçsiz Bir İnsan İçin Yakarış (1986)
Op. 79 - Cehennemde Bir Mevsim Çalınmalıdır / Piyano İçin Dikbaş-Özlemsel Dört Parça (1986)
Op. 84 - Karanlığın İçyüzüne Dört Bakış (1994)
Op. 86 - Piyano İçin Altı Bölüm (1996-1997)

Org İçin

Op. 70 - Değişmeye Artık Zaman Kalmadı (1982)

Kitapları

1995 - Karmakarışık Öyküler Kitabı (öykü; Metis Yayınları)
1997 - Seviçıra: Şiirler / Yırlar (şiir; Doruk Yayınları)
1999 - Umursanmamış: 1951-1999 Yazılar (sanat ve müzik yazıları; Pan Yayıncılık)
1999 - Çağdaş Küğ Tarihi İçin İmler I (müzik tarihi ve inceleme; Yapı Kredi Yayınları)

Albümleri

2007 - Gerçek, Simge, Oyun
2008 - Acı Gölgelerin Rastlantısında
2009 - Anadolu Mayası
2010 - Umursanmamış
2012 - Anadolu Güneşleri
2013 - Çağ Dışı Bağıran

Ödülleri

2013 - Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Onur Ödülü Altın Madalyası