Türk toplumbilimci, akademisyen, yazar ve televizyon programcısıdır. Akademik çalışmalarının yanı sıra Kültür Bakanlığı Müsteşarlığı yaptı; Cumhuriyet gazetesinde köşe yazarlığı ve çeşitli televizyon kanallarında yorum programları yürüttü.

Reşit Emre Kongar, 13 Ekim 1941 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası İhsan Kongar, Pertevniyal Lisesi ile Şişli Terakki Lisesi'nde; annesi Mesude Kongar ise Zapyon Kız Lisesi ile Şişli Terakki Lisesi'nde felsefe öğretmenliği yaptı. İlk, orta ve lise öğrenimini Şişli Terakki Lisesi'nde tamamladı.

EÄŸitimi ve Akademik Kariyeri

1959 yılında Şişli Terakki Lisesi'nden mezun olan Kongar, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Maliye ve İktisat Bölümü'ne girdi ve 1963 yılında mezun oldu. 1964 yılında Birleşmiş Milletler bursuyla Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. 1966 yılında Michigan Üniversitesi Sosyal Çalışma Yüksekokulu'ndan yüksek lisans derecesini aldı.

Aynı yıl Türkiye'ye dönerek Hacettepe Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladı. 1968 yılında üniversite bünyesinde Sosyal Çalışma Yüksekokulu'nun kuruluşunda görev aldı ve okulun müdürlüğüne getirildi.

1969 yılında "İzmir'de Kentsel Aile" başlıklı teziyle doktorasını tamamladı. 1976 yılında "Toplumsal Değişme Kuramları" adlı çalışmasıyla doçent oldu. Temmuz 1981'de "Atatürk ve Devrim Kuramları" başlıklı takdim teziyle profesörlüğe yükseltildi.

1976-1979 yılları arasında Turizm ve Tanıtma Bakanlığı Turizm Planlaması Genel Müdürlüğü'nde danışmanlık yaptı. Bu dönemde Milli Eğitim Bakanlığı'nda danışmanlık görevinde bulundu, Gençlik ve Spor Bakanlığı için "Toplumsal Kalkınmada Gençlik" projesini hazırladı ve Kültür Bakanlığı Kültür Yüksek Kurulu üyeliği yaptı. 1978-1981 yılları arasında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü'nde sanat sosyolojisi dersleri verdi.

15 Şubat 1983 tarihinde, askeri yönetimin üniversitelere ilişkin uygulamalarını protesto ederek Hacettepe Üniversitesi'ndeki görevinden istifa etti. 1983-1987 yılları arasında Hürriyet gazetesinde danışman olarak çalıştı.

1987 yılında KAMAR Kamuoyu Araştırma Şirketi'ni kurdu ve 1991 yılına kadar yönetti. 24 Nisan 1996 tarihinde Hacettepe Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'ne profesör olarak döndü. 1997 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'ne geçti. 1997-2000 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde de ders verdi. 2000 yılında emekliye ayrıldı.

Kültür Bakanlığı Müsteşarlığı

Nisan 1992 tarihinde Kültür Bakanlığı Müsteşarlığına atandı. Bu görevi Kasım 1995'e kadar sürdürdü.

Müsteşarlık dönemindeki kültürel işbirliği çalışmaları nedeniyle 1996 yılında Almanya Federal Cumhuriyeti tarafından Büyük Liyakat Haçı, İtalya tarafından Commendatore nişanı ve Polonya tarafından Commandor nişanı ile ödüllendirildi.

Yazarlığı ve Medya Çalışmaları

Akademik çalışmalarının yanı sıra gazetelerde ve televizyon kanallarında da görev aldı. 2001 yılında Cumhuriyet gazetesinin Yayın Kurulu danışmanı oldu. Uzun yıllardır Cumhuriyet'te "Aydınlanma" başlıklı köşesinde yazılar kaleme almaktadır. Eylül 2026 itibarıyla Cumhuriyet'teki yazıları yayımlanmaya devam etmektedir.

Televizyonda TRT, NTV, CNN Türk ve TELE1 gibi kanallarda programlara katıldı veya program hazırlayıp sundu. NTV'de Mehmet Barlas ile birlikte "Yorum Farkı" programını sundu. 2012 yılında CNN Türk'te yayımlanan "Dört Bir Taraf" programının yorumcuları arasında yer aldı.

TELE1'de Merdan Yanardağ ile birlikte "18 Dakika" adlı programı sekiz yıl boyunca hazırlayıp sundu. Program 27 Haziran 2025 tarihinde yayımlanan son bölümüyle sona erdi.

Yazarlığı

Kongar'ın toplumbilim, Türkiye'nin toplumsal yapısı, kültür, demokrasi, tarih ve siyaset üzerine kırktan fazla kitabı yayımlandı. Ayrıca bilimsel makaleler, denemeler ve gazete yazıları kaleme aldı.

1990 yılında yayımlanan Hocaefendi'nin Sandukası adlı romanı da eserleri arasındadır. Kültür Bakanlığı Müsteşarlığı dönemindeki anılarını Ben Müsteşarken adıyla kitaplaştırdı.

Zülâl Kalkandelen ile birlikte hazırladığı üç ciltlik Devrimin ve Karşı Devrimin Yüz Yılı çalışmasının ilk cildi 2022'de yayımlandı. Dizinin sonraki ciltleri 1971-2002 ve 2002-2019 dönemlerini ele aldı.

2025 yılında Hayat Yaşadığına Değsin: Hayat, Aşk, Başarı ve Mutluluk Üzerine Kongarizmalar adlı kitabı yayımlandı.

Ailesi

Emre Kongar evlidir ve üç çocuk babasıdır.

Ödülleri

1977 - Türk Dil Kurumu Bilim Ödülü - Türkiye'nin Toplumsal Yapısı
1979 - Sedat Simavi Vakfı Sosyal Bilim Ödülü - Toplumsal Değişme Kuramları ve Türkiye Gerçeği
1996 - Almanya Federal Cumhuriyeti Büyük Liyakat Haçı
1996 - İtalya Commendatore Nişanı
1996 - Polonya Commandor Nişanı
1998 - Aydın Doğan Sosyal ve Beşeri Bilimler Ödülü - 21. Yüzyılda Türkiye
1998 - Nokta Dergisi Doruktakiler Ödülü - Sosyal Bilimler
1998 - İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Yılın İletişimcisi Ödülü
2001 - Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Zirvedekiler Ödülü - En Beğenilen Kitap, Kızlarıma Mektuplar
2003 - Yıldız Teknik Üniversitesi öğrencileri tarafından Yılın En Beğenilen Yazarı - Babam, Oğlum, Torunum
2003 - İstanbul Teknik Üniversitesi öğrencileri tarafından Yılın En Beğenilen Yazarı - Babam, Oğlum, Torunum
2021 - Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği Çağdaş Yaşam Cumhuriyet Ödülü
2025 - Atatürkçü Düşünce Derneği Yılın Atatürkçüsü Ödülü

Bazı Kitapları

Türkiye'nin Toplumsal Yapısı
Toplumsal Değişme Kuramları ve Türkiye Gerçeği
Türk Toplumbilimcileri
Devrim Tarihi ve Toplumbilim Açısından Atatürk
12 Eylül Kültürü
Hocaefendi'nin Sandukası
Ben Müsteşarken
21. Yüzyılda Türkiye
Kızlarıma Mektuplar
Babam, OÄŸlum, Torunum
Tarihimizle Yüzleşmek
Demokrasimizle Yüzleşmek
ABD'nin Siyasal İslam'la Dansı
Atatürk Üzerine
Yazarlar, Eleştiriler, Anılar
Emre Kongar Seçkisiyle NUTUK
2022-2024 - Devrimin ve Karşı Devrimin Yüz Yılı - Zülâl Kalkandelen ile, üç cilt
2025 - Hayat Yaşadığına Değsin: Hayat, Aşk, Başarı ve Mutluluk Üzerine Kongarizmalar