İranlı yönetmen, senarist, fotoğrafçı, şair ve ressam. Abbas Kiyarüstemi, İran Yeni Dalgası'nın uluslararası alanda tanınan yönetmenlerinden biri oldu. Gerçek ile kurmaca arasındaki sınırları bulanıklaştıran anlatımı, amatör oyuncularla çalışması, çocukların dünyasına odaklanan hikâyeleri ve şiirsel görsel dili sinemasının belirgin özellikleri arasındadır. Kirazın Tadı filmiyle 1997 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye kazandı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Abbas Kiyarüstemi, 22 Haziran 1940 tarihinde Tahran, İran'da doğdu. Küçük yaşlardan itibaren resimle ilgilendi. Tahran Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde resim ve grafik tasarım eğitimi gördü. Öğrenim yıllarında geçimini sağlamak için çeşitli işlerde çalıştı.

1960'lı yıllarda grafik tasarım, reklam ve film jenerikleri alanında çalışmaya başladı. İran televizyonu için reklam filmleri hazırladı, çocuk kitapları resimledi ve sinema filmlerinin jenerik tasarımlarında görev aldı. Masoud Kimiai'nin Gheysar filminin jenerik tasarımını da gerçekleştirdi.

Sinema Kariyerinin Başlangıcı

1969 yılında Çocukların ve Gençlerin Zihinsel Gelişimi Enstitüsü'nün (Kanoon) sinema bölümünün kuruluşunda görev alan Abbas Kiyarüstemi, ilk kısa filmi The Bread and Alley'i 1970 yılında çekti. Bir çocuğun ekmekle eve dönerken karşılaştığı bir köpeği konu alan film, yönetmenin sonraki çalışmalarında sıkça görülecek çocuk karakterler ve gündelik yaşam temalarının erken örneklerinden biri oldu.

1972 yılında Breaktime, 1974 yılında ise ilk uzun metrajlı filmlerinden The Traveler'ı yönetti. Kanoon bünyesinde Two Solutions for One Problem, Colors, A Wedding Suit, First Case, Second Case, Toothache, Orderly or Disorderly ve The Chorus gibi çok sayıda kısa ve orta metrajlı yapım gerçekleştirdi.

Koker Üçlemesi

Abbas Kiyarüstemi'nin uluslararası alanda tanınmasında 1987 yapımı Arkadaşımın Evi Nerede? önemli bir yer tuttu. Film, yanlışlıkla arkadaşının defterini alan küçük bir çocuğun defteri geri vermek için arkadaşının evini aramasını konu aldı. İran'ın kuzeyindeki Koker çevresinde çekilen film, yönetmenin daha sonra aynı bölgede gerçekleştirdiği iki yapımla birlikte "Koker Üçlemesi" olarak anıldı.

1990 yılında bölgede meydana gelen yıkıcı depremin ardından Kiyarüstemi yeniden Koker'e gitti ve Ve Yaşam Sürüyor filmini çekti. 1992 yılında gösterilen filmde, bir yönetmen ile oğlunun deprem sonrasında Arkadaşımın Evi Nerede? filminde oynayan çocukları aramak üzere bölgeye yaptığı yolculuk anlatıldı. Kiyarüstemi bu yapımla Cannes Film Festivali'nde Roberto Rossellini Ödülü'nü aldı.

Üçlemenin son filmi Zeytin Ağaçları Altında 1994 yılında çekildi. Önceki filmin çekim sürecini başka bir kurmaca katmanının içine yerleştiren yapım, Kiyarüstemi'nin gerçek hayat, kurmaca ve sinema arasındaki sınırları sorgulayan anlatımının önemli örneklerinden biri oldu. Arkadaşımın Evi Nerede?, Ve Yaşam Sürüyor ve Zeytin Ağaçları Altında daha sonra Koker Üçlemesi adı altında birlikte değerlendirildi.

Yakın Plan

1990 yılında çektiği Yakın Plan, Abbas Kiyarüstemi'nin uluslararası alanda en çok tanınan yapıtlarından biri oldu. Film, kendisini yönetmen Mohsen Makhmalbaf olarak tanıtarak bir aileyle ilişki kuran Hüseyin Sabzian'ın gerçek öyküsünden hareketle hazırlandı.

Kiyarüstemi olayın gerçek kişilerini filmde kendilerini canlandırmaları için kamera karşısına geçirdi. Gerçek mahkeme görüntüleriyle yeniden canlandırılmış sahneleri bir arada kullanan Yakın Plan, yönetmenin belgesel ile kurmaca arasındaki ilişkiye yönelik yaklaşımının belirgin örneklerinden biri oldu.

Kirazın Tadı ve Altın Palmiye

Abbas Kiyarüstemi, 1997 yılında Kirazın Tadı filmini yönetti. Film, yaşamına son vermeyi planlayan Bay Badii'nin, ölümünün ardından kendisini gömmeyi kabul edecek birini bulmak amacıyla Tahran çevresinde yaptığı yolculuğu konu aldı.

Kirazın Tadı, 1997 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye'ye değer görüldü. Ödül, Shohei Imamura'nın The Eel filmiyle paylaşıldı. Aynı yıl UNESCO, Kiyarüstemi'ye Federico Fellini Madalyası verdi.

Rüzgâr Bizi Sürükleyecek

1999 yılında Rüzgâr Bizi Sürükleyecek filmini yönetti. İran'ın Kürt bölgesindeki bir köyde geçen film, Venedik Film Festivali'nde Jüri Büyük Ödülü'nü kazandı.

Kiyarüstemi 2001 yılında ABC Africa adlı belgeseli çekti. 2002 yapımı Ten filminde ise Tahran sokaklarında otomobil kullanan bir kadın ile aracına binen kişiler arasındaki konuşmaları dijital kameralar aracılığıyla kaydetti. Film, Cannes Film Festivali'nin ana yarışmasında gösterildi.

2004 yılında Five Dedicated to Ozu ve 10 on Ten çalışmalarını gerçekleştirdi. 2007 yılında Cannes Film Festivali'nin 60. yılı için hazırlanan ortak yapım To Each His Own Cinema'ya kısa bir bölümle katıldı. Aynı yıl Shirin üzerinde çalışmaya başladı; film 2008 yılında gösterildi.

İran Dışında Çektiği Filmler

Abbas Kiyarüstemi, kariyerinin son döneminde İran dışında da uzun metrajlı filmler çekti. 2010 yapımı Aslı Gibidir İtalya'nın Toskana bölgesinde çekildi. Başrollerini Juliette Binoche ve William Shimell'in paylaştığı film, sanat eserlerinde özgünlük ile kopya arasındaki ilişkiyi bir kadın ve erkeğin değişken ilişkisi üzerinden ele aldı. Juliette Binoche, filmdeki performansıyla Cannes Film Festivali'nde En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'nü kazandı.

2012 yılında Japonya'da çektiği Like Someone in Love'ı yönetti. Tokyo'da geçen filmde genç bir üniversite öğrencisi ile yaşlı bir adam arasında gelişen ilişkiyi anlattı. Film 2012 Cannes Film Festivali'nin ana yarışmasına seçildi.

Fotoğraf, Resim ve Şiir Çalışmaları

Abbas Kiyarüstemi, sinemanın yanı sıra fotoğraf, resim, grafik tasarım, video sanatı ve şiirle de ilgilendi. Özellikle İran'ın kırsal bölgelerinde çektiği manzara fotoğrafları farklı ülkelerde sergilendi. Fotoğraf çalışmalarında yollar, ağaçlar, karla kaplı doğa ve geniş kırsal alanlar sık kullandığı görsel unsurlar arasında yer aldı.

Şiirlerini kitaplaştıran Kiyarüstemi, klasik ve çağdaş İran şiiri üzerine de çalışmalar yaptı. Sinemasında fotoğraf ve şiirden gelen yalınlık, kadraj ve ritim anlayışını kullandı.

Son Filmi: 24 Frames

Kiyarüstemi yaşamının son döneminde fotoğraf ile hareketli görüntü arasındaki ilişkiyi araştırdığı 24 Frames adlı deneysel proje üzerinde çalıştı. Sabit fotoğraflar ve resimlerden hareketle oluşturulan 24 kısa bölümden meydana gelen film, yönetmenin ölümünün ardından tamamlandı ve 2017 Cannes Film Festivali'nde özel gösterim kapsamında izleyiciyle buluştu.

Ailesi

Abbas Kiyarüstemi, 1969 yılında Parvin Amir-Gholi ile evlendi. Bu evlilikten Ahmad Kiyarüstemi ve Bahman Kiyarüstemi adlarında iki oğlu oldu. Çift daha sonra boşandı. Oğlu Bahman Kiyarüstemi de yönetmenlik ve belgesel sinema alanında çalıştı.

Ölümü

Abbas Kiyarüstemi, sağlık sorunları nedeniyle 2016 yılında İran'da tedavi gördü. Tedavisinin devamı için Fransa'ya gitti. 4 Temmuz 2016 tarihinde Paris'te 76 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi İran'a götürülerek Tahran yakınlarındaki Lavasan'da toprağa verildi.

Başlıca Ödülleri

1999 - Venedik Film Festivali - Jüri Büyük Ödülü - Rüzgâr Bizi Sürükleyecek
1997 - Cannes Film Festivali - Altın Palmiye - Kirazın Tadı (paylaşılan ödül)
1997 - UNESCO - Federico Fellini Madalyası
1992 - Cannes Film Festivali - Roberto Rossellini Ödülü

Filmleri

2017 - 24 Frames
2012 - Like Someone in Love
2010 - Aslı Gibidir (Certified Copy / Copie conforme)
2008 - Shirin
2007 - Where Is My Romeo? (kısa film; To Each His Own Cinema projesi)
2005 - Tickets - Ermanno Olmi ve Ken Loach ile ortak film
2004 - 10 on Ten
2003 - Five Dedicated to Ozu
2002 - Ten
2001 - ABC Africa
1999 - Rüzgâr Bizi Sürükleyecek
1997 - Kirazın Tadı
1995 - Lumière and Company (bölüm yönetmeni)
1994 - Zeytin Ağaçları Altında
1992 - Ve Yaşam Sürüyor
1990 - Yakın Plan
1989 - Homework
1987 - Arkadaşımın Evi Nerede?
1984 - First Graders
1983 - Fellow Citizen
1982 - The Chorus
1981 - Orderly or Disorderly
1980 - Toothache
1979 - First Case, Second Case
1977 - The Report
1977 - Tribute to the Teachers
1976 - A Wedding Suit
1975 - Two Solutions for One Problem
1975 - So Can I
1975 - Colors
1974 - The Traveler
1973 - The Experience
1972 - Breaktime
1970 - The Bread and Alley


Kaynak:Biyografiler.com