Federasyon

Federasyon, birden fazla siyasi birimin, eyaletin veya devletin; iç işlerinde kısmen özerk kalıp dış politika ve savunma gibi ortak konularda üst bir merkeze bağlı olarak oluşturduğu siyasi bir birliktir.

Bu terim bağlama göre farklı alanlarda şu anlamlara da gelir:

1. Siyasi ve Hukuki Anlamda Federasyon (Federal Devlet)

• Özerklik: Federe devletlerin (eyaletlerin) kendi anayasaları, yasama, yürütme ve yargı organları bulunur.
• Merkezi Yetki: Savunma, dış politika, ulusal güvenlik ve para politikası gibi temel konular üst federal devlete aittir.
• Örnekler: ABD, Almanya, Kanada, Brezilya ve Rusya.


Federasyon veya federal devlet, coğrafi yapılarına göre oluşmuş birden fazla devletin kendi istekleriyle bir araya gelerek dışarıya karşı tek bir siyasal güç olarak görülmeleri ve bu amaçla kurdukları örgütün, kendisini oluşturan devletlerin üzerinde olması; iç işlerinde ise, yine aralarındaki anlaşmaya göre geniş veya dar ölçüde özerk olmaları ile oluşan topluluk.

Federal devlet; bu anlamda iç yapıları itibarıyla özerk olan devletlerin (federe devlet) oluşturduğu siyasi bir birliktir. Federe devletlerin her biri kendi anayasasına sahip iken diğer devletlerle olan ilişkilerin düzenlenmesinde yetki federal devlete aittir. Bununla birlikte federe devletlerin içinde kendi yasama, yürütme ve yargı organları da vardır. Fakat yasalar üst devlet (federal devlet) kimliğine ait anayasaya aykırı olmama koşulu taşır. Federe devletler iç güvenliklerini sağlamak amacı ile kendi polis teşkilatını kurabilir ve farklı yargılama hususları belirleyebilir. Bir federe devlet için suç teşkil eden bir yasa diğer devlet için suç teşkil etmeyebilir. Farklı federe devlet yasalarının uygulanmasında çoğunlukla bulunulan yer göz önüne alınır fakat uygulamada kişilerin hangi federe yapıya bağlı bulunduğu hususuna göre de hareket edildiği görülmektedir. Bu durum ülkeden ülkeye ve özerklik genişliğine göre farklılık taşımaktadır. Yine uygulamada görülen başka bir durumda dolaşım esnasında olan vatandaşın çelişen yasalara muhatap kalması durumunda üst anayasa kanunlarının geçerli olabileceğidir.

Kuruluş biçimleri
Birleşme yoluyla federalizm
Birbirlerinden bağımsız olan üniter devletler, bir araya gelerek federal devlet oluştururlar. Bu geçiş aşamasında devletler, ilk önce konfederasyon meydana getirirler. Oluşturulan konfederasyon daha sonra federasyona dönüşür. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri ve İsviçre Federal Devletleri birleşme yoluyla kurulmuştur.

Ayrılma yoluyla federalizm
Üniter nitelikte olan bir devletin il gibi birimleri ayrılmak isteyebilir. Ayrılmak isteyen birimler bağımsız devletler kurmak yerine, federe devlet haline gelmeyi tercih ederler. Bunun sonucunda federe devlet haline gelirler. Örneğin, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun 1918 tarihinde dağılmasından sonra Avusturya, federal devlet haline gelmiştir. Rusya 1924 tarihinde Sovyetler Birliğine dönüşmüştür.

Dünyada federal sistemle yönetilen başlıca ülkeler şunlardır:

Amerika Birleşik Devletleri (ABD)

Almanya

Rusya

Brezilya

Kanada

Avustralya

Hindistan

Arjantin

Meksika

İsviçre (Konfederal özellikler taşımakla birlikte federal yapıdadır)

Belçika

Avusturya

Nijerya

Pakistan

Venezuela

Malezya

Irak

Bosna-Hersek

Nepal

Etiyopya

Mikronezya Federal Devletleri

Birleşik Arap Emirlikleri