Bilgisayar Bilimcisi, Yapay Zekâ Araştırmacısı

Yann LeCun, 1960 yılında Paris yakınlarında doğmuş olup, yapay zeka ve özellikle derin öğrenme alanının önde gelen isimlerinden biridir. 2018 yılında Yoshua Bengio ve Geoffrey Hinton ile birlikte derin öğrenme alanındaki öncü çalışmaları nedeniyle Association for Computing Machinery tarafından verilen Turing Ödülü’ne layık görülmüştür.

Yann LeCun, 8 Temmuz 1960 tarihinde Fransa’nın Val-d'Oise eyaletindeki Soisy-sous-Montmorency kentinde doğmuştur. Fransız-Amerikalı bir bilgisayar bilimcisi olan Yann LeCun, özellikle yapay zeka, makine öğrenimi, bilgisayar görüşü, robotik ve görüntü sıkıştırma alanlarındaki çalışmalarıyla tanınmaktadır. Derin öğrenme ve yapay sinir ağlarının gelişimine yaptığı katkılar sayesinde modern yapay zeka araştırmalarının en önemli figürlerinden biri olarak kabul edilir.

Yann LeCun, mühendis bir babanın çocuğu olarak büyüdü ve küçük yaşlardan itibaren elektronik ve mekanik sistemlere ilgi duymaya başladı. Çocukluk yıllarında bilimsel deneyler yapmak, elektronik cihazlar kurmak ve müzikle ilgilenmek başlıca uğraşları arasındaydı. Yapay zekaya olan ilgisinin, çocukken izlediği yönetmenliğini Stanley Kubrick'in yaptığı 2001: A Space Odyssey filmindeki HAL 9000 bilgisayar karakterinden etkilendiği söylenmektedir. Lisans eğitimi sırasında makine öğrenimi üzerine bağımsız çalışmalar yapmaya başladı.

1983 yılında mezun olarak ESIEE Paris mühendislik okulundan mühendislik diploması aldı. Daha sonra Sorbonne Üniversitesi bünyesindeki Pierre and Marie Curie Üniversitesi’nde bilgisayar bilimi alanında doktora yaptı ve 1987 yılında doktorasını tamamladı. Doktora çalışması sırasında sinir ağlarının eğitiminde kullanılan geri yayılım (backpropagation) algoritmasının erken bir biçimini önerdi. Doktorasının ardından Toronto Üniversitesi’nde Geoffrey Hinton’ın gözetiminde doktora sonrası araştırmacı olarak çalıştı.

1988 yılında AT&T Bell Labs’in Uyarlanabilir Sistemler Araştırma Departmanına katıldı. Burada biyolojik sinir sistemlerinden ilham alan ve görüntü tanıma problemlerinde kullanılan evrişimsel sinir ağları (CNN) mimarisinin geliştirilmesine öncülük etti. Ayrıca “Optimal Brain Damage” adı verilen düzenleme yöntemini geliştirdi ve el yazısı tanıma ile optik karakter tanıma (OCR) sistemlerinde kullanılan grafik dönüştürücü ağları üzerinde çalıştı. Bu çalışmalar sonucunda geliştirilen sistemler, bankacılık sektöründe çek üzerindeki rakamların otomatik olarak okunmasını sağladı ve 1990’ların sonlarına doğru Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çeklerin %10’undan fazlasını okuyabilecek kapasiteye ulaştı.

1996 yılında AT&T Labs'te görüntü işleme araştırma departmanının başına geçti. Bu dönemde Léon Bottou ve Patrick Haffner ile birlikte DjVu görüntü sıkıştırma teknolojisinin geliştirilmesinde önemli rol oynadı. Bu teknoloji özellikle büyük belgelerin internet üzerinden daha hızlı aktarılmasını sağladı ve Internet Archive gibi platformlar tarafından yaygın şekilde kullanıldı.

2003 yılında akademiye dönerek New York Üniversitesi’nde bulunan Courant Matematik Bilimleri Enstitüsü’nde bilgisayar bilimi profesörü olarak görev almaya başladı. Burada bilgisayar görüşü, enerji tabanlı öğrenme modelleri, robotik ve nesne tanıma sistemleri üzerine çalışmalar yürüttü. 2012 yılında üniversitede NYU Center for Data Science adlı veri bilimi merkezini kurarak merkezinin ilk direktörü oldu.

2013 yılında Yoshua Bengio ile birlikte makine öğrenimi alanında önemli bir akademik etkinlik olan International Conference on Learning Representations (ICLR) konferansını kurdu. Aynı yıl Meta Platforms tarafından işe alınarak şirketin yapay zeka araştırma laboratuvarı olan FAIR’in (Facebook AI Research) başına geçti ve şirketin Baş Yapay Zeka Bilimcisi olarak görev yaptı.

Yann LeCun’un araştırmaları özellikle evrişimsel sinir ağları (CNN) alanında çığır açıcı kabul edilir. Bu mimari günümüzde görüntü tanıma, yüz tanıma, otonom araçlar, robotik ve birçok yapay zeka uygulamasının temelini oluşturmaktadır. Ayrıca Léon Bottou ile birlikte Lush adlı programlama dilinin geliştirilmesine katkıda bulunmuştur.

2018 yılında Yoshua Bengio ve Geoffrey Hinton ile birlikte derin öğrenme alanındaki öncü çalışmaları nedeniyle Association for Computing Machinery tarafından verilen Turing Ödülü’ne layık görülmüştür. Bu üçlü sıklıkla “Derin Öğrenmenin Babaları” olarak anılmaktadır. Ayrıca Jürgen Schmidhuber ile birlikte bazı kaynaklarda “Yapay Zekanın Babaları” arasında gösterilmektedir.

Bilimsel kariyeri boyunca birçok ödül ve onur kazanan Yann LeCun; National Academy of Sciences ve French Academy of Sciences üyeliklerinin yanı sıra birçok üniversiteden fahri doktora unvanı almıştır. 2022 yılında Yoshua Bengio, Geoffrey Hinton ve Demis Hassabis ile birlikte Princess of Asturias Award for Technical and Scientific Research ödülünü kazanmıştır. 2024 yılında Jensen Huang ve Fei-Fei Li ile birlikte VinFuture Prize’ın büyük ödülüne layık görülmüş, 2025 yılında ise Queen Elizabeth Prize for Engineering ödülünü almıştır.

Yann LeCun uzun yıllar akademi ve teknoloji sektörü arasında çalışmalarını sürdürmüştür. Yapay zekanın geleceği konusunda iyimser bir bakış açısına sahip olan bilim insanı, makinelerin insan benzeri zekaya ulaşmasının mümkün olduğunu savunurken felaket senaryolarına karşı temkinli yaklaşmaktadır.

2025 yılında Meta Platforms’tan ayrıldığını ve insan benzeri yapay zekaya odaklanan yeni bir girişim başlatacağını açıklamıştır. Kurduğu Advanced Machine Intelligence Laboratories (AMI Labs) adlı şirketin yönetim kurulu başkanı olarak görev yapmaktadır.

Yann LeCun, Ida Feriancic ile evlidir ve üç oğlu bulunmaktadır ve Amerikan vatandaşlığı da kazanmıştır. Akademik çalışmalarının yanında robotlar, elektronik müzik enstrümanları ve uçak modelleri geliştirmek gibi teknik hobilerle ilgilenmektedir.