Suna Kan, Türk keman virtüözü ve Devlet Sanatçısıdır. Küçük yaşta başladığı keman eğitimini, İdil Biret ile birlikte adına çıkarılan 5245 sayılı özel kanun sayesinde yurt dışında sürdürdü. Uzun yıllar Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nda solist ve başkemancı olarak görev yaptı; Avrupa, Asya, Afrika ve Amerika kıtalarında konserler verdi.

Çocukluğu ve Eğitimi

Suna Kan, 21 Ekim 1936 tarihinde Adana’da doğdu. Babası, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nda viyola sanatçısı olan Nuri Kan’dı. Beş yaşında babasından keman dersleri almaya başladı; daha sonra aile dostları Hulusi Karsel ile çalıştı. Ankara Devlet Konservatuvarı’nda Walter Gerhardt, İzzet Nezih Albayrak, Gilbert Back ve Lico Amar’dan eğitim aldı.

18 Nisan 1946 tarihinde, dokuz yaşındayken Ankara Devlet Konservatuvarı Konser Salonu’nda Hasan Ferit Alnar yönetimindeki Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası eşliğinde ilk orkestra konserini verdi. Bu konserde Wolfgang Amadeus Mozart’ın 5. Keman Konçertosu ile Giovanni Battista Viotti’nin La minör Keman Konçertosu’nu seslendirdi. Bu konserin ardından “Harika Çocuk” olarak tanınmaya başladı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 7 Temmuz 1948 tarihinde “İdil Biret ve Suna Kan'ın yabancı memleketlere müzik tahsiline gönderilmesine dair Kanun” başlıklı 5245 sayılı yasayı kabul etti. Böylece Suna Kan ile İdil Biret’in devlet desteğiyle yurt dışında eğitim görmelerinin yolu açıldı. Suna Kan ailesiyle önce Roma’ya gitti; birlikte çalışması planlanan eğitimcinin ölümü üzerine eğitimini Paris’te sürdürdü.

Paris Konservatuvarı’nda Gabriel Bouillon’un öğrencisi oldu ve 1952 yılında Keman Yüksek Bölümü’nü birincilik ödülüyle bitirdi. Mezuniyetinden sonra da Gabriel Bouillon ile repertuvar çalışmalarını sürdürdü.

Uluslararası Yarışmalar ve Kariyeri

Suna Kan, 1954 yılında Cenevre Uluslararası Müzik Yarışması’nda birincilik kazandı. 1955 yılında İtalya’nın Vercelli kentinde düzenlenen Viotti Uluslararası Keman Yarışması’nın ilk keman yarışmasını kazandı. 1956 yılında Münih Uluslararası Müzik Yarışması’nda ikincilik aldı. 1957 yılında Marguerite Long-Jacques Thibaud Uluslararası Yarışması’nda “Paris Şehri Ödülü”ne değer görüldü.

1957 yılında Türkiye’ye dönen Suna Kan, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’na solist sanatçı olarak atandı. Orkestrada uzun yıllar solist ve başkemancı olarak görev yaptı. Türkiye’nin farklı kentlerinde orkestra konserleri ve resitaller verdi.

1960’lı yıllarda piyanist Ferhunde Erkin ile keman-piyano ikilisi olarak Türkiye’de ve yurt dışında konserler verdi. Daha sonra piyanist Gülay Uğurata ile çalışmaya başladı; ikilinin müzikal birlikteliği 29 yıl sürdü.

1970’li yılların başında eşi Faruk Güvenç ve orkestra şefi Gürer Aykal ile Ankara Oda Orkestrası’nın kuruluş çalışmalarında yer aldı. Topluluk daha sonra TRT Ankara Oda Orkestrası adıyla da konserler verdi. Suna Kan, 1977-1986 yılları arasında orkestranın başkemancısı ve solistlerinden biri olarak görev yaptı.

Uluslararası kariyeri boyunca Londra Senfoni Orkestrası, Los Angeles Filarmoni Orkestrası, Bamberg Senfoni Orkestrası, Moskova Senfoni Orkestrası ve Fransa Ulusal Radyo Orkestrası gibi topluluklarla konserler verdi. Zubin Mehta, Hans Rosbaud, Michel Plasson, Walter Susskind ve Gotthold Ephraim Lessing gibi şeflerle; Yehudi Menuhin, Pierre Fournier ve André Navarra gibi solistlerle aynı konserlerde yer aldı.

Suna Kan, Türk bestecilerinin keman repertuvarına da programlarında geniş yer verdi. Necil Kazım Akses’in Keman Konçertosu’nun ilk seslendirilişini 5 Mayıs 1972’de Ankara’da gerçekleştirdi. Ulvi Cemal Erkin ve Ahmed Adnan Saygun’un keman konçertolarını birçok kez seslendirdi. Repertuvarında Ludwig van Beethoven ve Johannes Brahms’ın keman sonatlarının tamamı da yer aldı.

Keman eğitimi alanında da çalışan Suna Kan, Bilkent Üniversitesi Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi bünyesindeki çalışmalar ve uluslararası yaz okulları kapsamında genç kemancılarla çalıştı; yüksek lisans ve sanatta yeterlik düzeyinde öğrenciler yetiştirdi.

1971 Itrî Konseri Tartışması

Suna Kan, 1971 yılında Türkiye’nin ilk Kültür Bakanı Talat Sait Halman’ın 22 ve 23 Aralık tarihlerinde Devlet Konser Salonu’nda düzenlemeyi planladığı Buhurizade Mustafa Itri konserine karşı çıktı. 26 Kasım 1971 tarihli Milliyet gazetesinde “Talât Halman’a Açık Mektup” başlıklı bir yazı yayımladı. Mektubunda, Türk makam müziğinin bu salonda icra edilmesini dönemin kültür politikası açısından eleştiriyor ve konserin gerçekleştirilmesi hâlinde Devlet Sanatçısı unvanını iade edeceğini bildiriyordu.

Suna Kan, ertesi gün Başbakan Nihat Erim’e de bir mektup gönderdi. Eşi Faruk Güvenç de 18 Kasım 1971 tarihli bir mektupla Nihat Erim’e Talat Sait Halman’ın kültür politikalarına ilişkin eleştirilerini iletmişti. Planlanan Itrî konseri Aralık 1971’de gerçekleştirilmedi.

Bu tartışma sonraki yıllarda Talat Sait Halman’ın Kültür Bakanlığı görevinden ayrılmasıyla doğrudan ilişkilendirildi. Ancak resmî hükümet kayıtlarına göre Halman’ın görevi, I. Nihat Erim Hükûmeti’nin sona erdiği 11 Aralık 1971 tarihinde bitti. Halman da 2012 yılında yaptığı açıklamada bakanlıktan ayrılmasının nedenini Itrî konseri tartışmasından ziyade, tutuklu bazı aydınların serbest bırakılması için yaptığı girişimlere askerî çevrelerin gösterdiği tepkiyle ilişkilendirdi. Bu nedenle Suna Kan’ın mektuplarının Halman’ın görevden ayrılmasına doğrudan neden olduğu kesin bir bilgi olarak kabul edilemez.

1971’de gerçekleştirilemeyen programdan 41 yıl sonra, 11 Haziran 2012 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Konser Salonu’nda Itrî ve Nâbî’nin eserlerinin seslendirildiği bir konser düzenlendi.

Ailesi ve Özel Hayatı

Suna Kan, 1960 yılında müzisyen ve müzik eleştirmeni Faruk Güvenç ile evlendi. Evlilikleri Faruk Güvenç’in 1982 yılındaki ölümüne kadar sürdü.

1988 yılında diplomat Halit Güvener ile evlendi. Halit Güvener’in Budapeşte Büyükelçisi olarak görev yaptığı dönemde bir süre Macaristan’da yaşadı. Çift 1992 yılında boşandı.

Ödülleri ve Unvanları

1954 - Cenevre Uluslararası Müzik Yarışması, birincilik
1955 - Viotti Uluslararası Keman Yarışması, birincilik
1956 - Münih Uluslararası Müzik Yarışması, ikincilik
1957 - Marguerite Long-Jacques Thibaud Uluslararası Yarışması, Paris Şehri Ödülü
1971 - Devlet Sanatçısı unvanı
1976 - Fransa Ulusal Liyakat Nişanı, Şövalye derecesi
1996 - Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Onur Ödülü Altın Madalyası
2018 - Süleyman Demirel Üniversitesi Fahri Doktora payesi

Son Yılları ve Ölümü

Sağlık sorunları nedeniyle son yıllarında konserlerinden uzak kalan Suna Kan, Mayıs 2017’de artık keman çalmayı sürdürmeyeceğini açıkladı.

Suna Kan, 11 Haziran 2023 tarihinde Ankara’da, bir süredir nefes darlığı nedeniyle tedavi gördüğü özel hastanede 86 yaşında öldü. Ertesi gün Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Tarihi Salonu’nda düzenlenen törenin ardından Kocatepe Camisi’nde cenaze namazı kılındı ve Ankara Karşıyaka Mezarlığı’na defnedildi.