Semih Balcıoğlu, Türk karikatürist, grafik sanatçısı, gazeteci ve yazardır. Türkiye'de üç boyutlu karikatürü gerçekleştiren ilk sanatçı olarak kabul edilir. 1940'lı yıllardan ölümüne kadar sürdürdüğü sanat yaşamında gazete ve dergilerde yayımlanan karikatürlerinin yanı sıra seramik ve üç boyutlu çalışmalarıyla da tanındı. Eserleri Türkiye'nin yanı sıra çeşitli ülkelerdeki karikatür müzeleri ve koleksiyonlarına girdi.

Semih Balcıoğlu, 1928 yılında İstanbul'da doğdu. Ortaöğrenimini Özel Işık Lisesinde tamamladı. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Grafik Bölümünde eğitim gördü ve 1951 yılında mezun oldu.

Karikatür Kariyeri

Semih Balcıoğlu'nun ilk karikatürü 1943 yılında, henüz 15 yaşındayken Akbaba mizah dergisinin “Genç Fırçalar” sayfasında yayımlandı. Bu tarihten sonra karikatür çalışmalarını aralıksız sürdürdü.

Akbaba, Karikatür, Taş, Taş-Karikatür, Özgür İnsan, Yankı, Çarşaf ve Çivi gibi dergilerde; Akşam, Vatan, Dünya, Hürriyet, Tercüman, Politika ve Yeni Yüzyıl gibi gazetelerde çizdi. İlhan Selçuk ile birlikte Taş ve Taş-Karikatür dergilerinin yayımlanmasında yer aldı; Çarşaf ve Çivi dergilerini yönetti.

Çizgilerinde toplumsal ve siyasal olayların yanı sıra kent yaşamı, çevre sorunları ve özellikle İstanbul'un değişimi önemli yer tuttu. Karikatürlerini yalnızca kâğıt üzerinde bırakmayarak farklı malzemelerle üç boyutlu çalışmalar gerçekleştirdi. Türkiye'de üç boyutlu karikatürü gerçekleştiren ilk sanatçı olarak tanındı. Seramikten yaptığı karikatürlerini 1964, 1965 ve 1966 yıllarında İstanbul ve Ankara'da sergiledi.

Sergileri ve Uluslararası Çalışmaları

Semih Balcıoğlu, Türkiye'de ve yurt dışında çok sayıda kişisel sergi açtı. Yurt dışındaki sergileri arasında 1972 Üsküp, 1975 Paris, 1978 Newcastle, 1981 Frankfurt ile 1994 Melbourne, Sidney ve Canberra sergileri yer aldı.

Eserleri İtalya'nın Tolentino, Bulgaristan'ın Gabrovo, İsviçre'nin Basel ve Polonya'nın Varşova kentlerindeki karikatür koleksiyonlarında yer aldı. Çalışmaları Almanya'daki Wilhelm Busch Karikatür Müzesi'nde de sergilendi.

Bulgaristan'daki Gabrovo Mizah Evi tarafından gerçekleştirilen bir değerlendirmede dünyanın 106 çizerinden biri olarak gösterildi.

Karikatürcüler Derneği ve Meslek Örgütleri

Semih Balcıoğlu, 1969 yılında Turhan Selçuk ve Ferit Öngören ile birlikte Karikatürcüler Derneği'nin kuruluşunda yer aldı. Derneğin 1970-1972, 1975-1976 ve 1978-1979 dönemlerinde başkanlığını yaptı. 1996 yılında Karikatürcüler Derneği'nin onursal başkanı oldu.

1973-1979 yılları arasında Türkiye Gazeteciler Sendikası Genel Başkanı olarak görev yaptı. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin çalışmalarında da yer alan Balcıoğlu, Basın Şeref Kartı sahibiydi ve Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Onur Kurulu Başkanlığı yaptı.

Ödülleri

Semih Balcıoğlu, uzun sanat yaşamı boyunca Türkiye'de ve yurt dışında çok sayıda ödüle değer görüldü. Üsküp'te Gümüş Güvercin, Pescara'da Altın Madalya, Bordighera'da Altın Palmiye ve Gümüş Hurma ödüllerini aldı. Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü, Abdi İpekçi Barış ve Kardeşlik Ödülü, TÜYAP Onur Ödülü ve Karikatür Vakfı Onur Ödülü de aldığı ödüller arasındadır.

Güle Güle İstanbul adlı kitabı, İtalya'nın Pescara kentinde düzenlenen uluslararası karikatür kitapları yarışmasında birincilik kazandı. İstanbul'un değişimini ve tarihî dokusunun kaybolmasını çizgileriyle ele aldığı eser, sanatçının kent ve çevre konusundaki çalışmalarının önemli örneklerinden biri oldu.

1999 yılında Türkiye Gazeteciler Cemiyeti tarafından Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü'ne değer görüldü.

Kapadokya adlı karikatür albümü nedeniyle adı Ürgüp'teki bir parka verildi. Ürgüp'te gerçekleştirilen karikatür etkinliklerinin ve yarışmalarının gelişmesine katkıda bulundu.

Devlet Sanatçılığı ve Onursal Doktora

Semih Balcıoğlu, 1998 yılında Kültür Bakanlığı tarafından Devlet Sanatçısı unvanına değer görüldü. 15 Ocak 2002 tarihinde ise Mimar Sinan Üniversitesi tarafından kendisine onursal doktora unvanı verildi.

Özel Hayatı ve Ölümü

Semih Balcıoğlu evli ve bir kız çocuk babasıydı.

Semih Balcıoğlu, 27 Ekim 2006 tarihinde İstanbul'da geçirdiği kalp krizi sonucu 78 yaşında hayatını kaybetti.

Başlıca Sergileri

1964-1966 - Seramik karikatür sergileri, İstanbul ve Ankara
1972 - Üsküp
1975 - Paris
1978 - Newcastle
1981 - Frankfurt
1994 - Melbourne
1994 - Sidney
1994 - Canberra

Başlıca Ödülleri

1973 - Bordighera Altın Palmiye Ödülü, İtalya
1973 - Gabrovo Üçüncülük Ödülü, Bulgaristan
1973 - Tolentino Özel Ödülü, İtalya
1973 - Üsküp İkincilik Ödülü, Yugoslavya
Gümüş Güvercin Ödülü, Üsküp
Altın Madalya, Pescara
Gümüş Hurma Ödülü, Bordighera
Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü
Abdi İpekçi Barış ve Kardeşlik Ödülü
TÜYAP Onur Ödülü
Karikatür Vakfı Onur Ödülü
1999 - Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü

Kitapları

1952 - Semih Balcıoğlu Karikatür Albümü
1972 - Yazısız Çizgiler
1973 - 50 Yılın Türk Mizah ve Karikatürü (Ferit Öngören ile)
1973 - 12 Mart'tan Seçime
1978 - I. MC
1979 - Güle Güle İstanbul
1983 - Cumhuriyet Dönemi Türk Karikatürü
1985 - Gözüm Görmesin
1990 - Karikaturgut
1993 - Galeri Çiller
1996 - Hacı-Bacı
2000 - Kapadokya