Muz İmparatorluğunun (Chiquita muz) Kurucusu

Minor Cooper Keith, demiryolu, ticari tarım ve deniz taşımacılığı alanlarında faaliyet göstererek Orta Amerika ülkelerinin ekonomilerini derinden etkileyen Amerikalı bir iş adamıydı. Muz ticaretinin öncülerinden biri olarak kabul edilir ve Andrew Preston (işadamı) ile birlikte United Fruit Company’nin (Chiquita muz) kurucu ortaklarından biri olarak tanınır.

Minor Cooper Keith, 19 Ocak 1848 tarihinde ABD'de Brooklyn, New York’ta kereste tüccarı Minor Hubbell Keith ve Emily Meiggs’in çocuğu olarak dünyaya geldi. Amcası Henry Meiggs’in demiryolu projeleri sayesinde büyük ölçekli altyapı yatırımlarıyla erken yaşta tanıştı. Genç yaşta iş hayatına atıldı; önce bir mağazada katip olarak çalıştı, ardından kereste işine yöneldi ve bir süre Texas’ta sığır çiftliği işletti.

1871 yılında 23 yaşındayken Kosta Rika’ya giderek başkent San José ile Karayip limanı Limón’u birbirine bağlayacak demiryolu projesinde görev aldı. Amcasının 1877’deki ölümünden sonra projenin kontrolünü devraldı. Yoğun ormanlar, sarp araziler, şiddetli yağışlar ve sıtma ile sarı humma gibi hastalıklar nedeniyle proje son derece zorlu geçti. Jamaika, Çin ve İtalya’dan getirilen işçiler dahil binlerce kişi bu süreçte hayatını kaybetti.

Mali zorluklara rağmen Minor Cooper Keith, Londra bankalarından ve yatırımcılardan fon bulmayı başardı. Kosta Rika hükümeti, demiryolunu tamamlaması karşılığında ona yaklaşık 800.000 dönüm vergi muafiyetli arazi ve 99 yıllık işletme hakkı verdi. Demiryolu 1890 yılında tamamlandı ve ülkenin ihracat altyapısını kökten değiştirdi.

Demiryolu inşası sırasında işçilere gıda sağlamak amacıyla muz ağaçları dikmeye başlayan Minor Cooper Keith, bu ürünün ticari potansiyelini fark ederek muz yetiştiriciliğine yöneldi. Limón (Kosta Rika'nın bir şehiri) ile New Orleans arasında bir buharlı gemi hattı kurarak muz ihracatını başlattı ve Tropical Trading and Transport Company’yi kurdu. Kısa sürede muz, kahveden daha kârlı bir ihracat ürünü haline geldi.

Faaliyetlerini Panama ve Kolombiya’ya kadar genişleten Minor Cooper Keith, Orta Amerika’daki muz ticaretinin büyük bölümünü kontrol altına aldı. 1899 yılında Andrew Preston (işadamı)’ın Boston Fruit Company’si ile birleşerek United Fruit Company’yi kurdu ve şirketin başkan yardımcısı oldu. Bu şirket, bölgede demiryolları, limanlar ve plantasyonları kontrol eden güçlü bir ekonomik yapı haline geldi.

Minor Cooper Keith ayrıca Kosta Rika’da altın madenciliği yaptı, International Railways of Central America’yı kurarak geniş bir demiryolu ağı inşa etti ve ABD’de özellikle Florida’da gayrimenkul yatırımları gerçekleştirdi. Panama City çevresinde büyük arazi alımları ve turistik tesisler inşa ederek bölgenin gelişimine katkı sağladı.

Eski Kosta Rika Devlet Başkanı José María Castro Madriz’in kızı Cristina Castro Fernández ile evlenerek ülkenin siyasi elitleriyle güçlü bağlar kurdu. Bu ilişkiler, iş faaliyetlerini genişletmesinde önemli rol oynadı.

Ancak Keith’in mirası tartışmalıdır. Geniş arazi imtiyazları, düşük ücretli iş gücü ve hükümetler üzerindeki etkisi nedeniyle “muz cumhuriyeti” olarak adlandırılan ekonomik yapının oluşumuna katkıda bulunduğu eleştirileri yapılmıştır. Buna karşılık, destekçileri onun bölgeye modern altyapı kazandırdığını ve ekonomiyi küresel ticarete entegre ettiğini savunur.

Minor Cooper Keith, hayatının son yıllarını New York’ta geçirdi ve 14 Haziran 1929’da bronşiyal zatürre nedeniyle hayatını kaybetti.