Flaman matematikçi, astronom, astrolog ve tarihçidir.

Johannes Stadius, Flaman matematikçi, astronom, astrolog ve tarihçidir. Asıl adı Jan Van Ostaeyen'dir. Latince eserlerinde Johannes Stadius, Joannes Stadius ve Johannes Stadius Leonnouthesius adlarını kullandı. Özellikle gezegenlerin konumlarını hesaplamak için hazırladığı efemerisler ve Nicolaus Copernicus'un astronomi sisteminden yararlanan tablolarıyla tanındı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Johannes Stadius, yaklaşık 1 Mayıs 1527 tarihinde Brabant Dükalığı'ndaki Loenhout'ta, günümüzde Belçika sınırları içinde doğdu. Doğum tarihi konusunda kaynaklarda farklı kayıtlar bulunmakla birlikte, 17 Haziran 1579 tarihli ölüm kaydı ve mezar yazıtında belirtilen yaşı esas alan kaynaklar 1 Mayıs 1527 tarihini verir.

İlk öğreniminin ardından Brecht'teki Latin okulunda eğitim gördü. Daha sonra Leuven Üniversitesi'nde matematik, coğrafya ve tarih öğrenimi gördü. Burada dönemin matematikçi, hekim ve astronomlarından Gemma Frisius'un öğrencisi oldu. Frisius'un öğrencileri arasında haritacı Gerardus Mercator ve matematikçi-astronom John Dee gibi isimler de bulunuyordu.

Bilimsel Kariyeri

Johannes Stadius, Leuven'deki öğreniminin ardından matematik alanında çalıştı. 1554 yılında Torino'ya giderek Savoy Dükü Emmanuel Philibert'in himayesine girdi. Daha sonraki yıllarda Liège, Brüksel, Köln ve Paris'te bulundu. 1560 tarihli Tabulae Bergenses adlı eserinin başlığında kendisini İspanya Kralı II. Felipe'nin ve Savoy Dükü'nün matematikçisi olarak tanımladı. Eserin adı, Liège Prens-Piskoposu Robert de Berghes'e gönderme yapıyordu.

Leuven ve Paris Yılları

Stadius, 1565 yılında Leuven Üniversitesinde matematik ve antik tarih profesörü olarak görev yapmaya başladı. Bu görevi yaklaşık dört yıl sürdürdü. Aynı dönemde üniversitede tıp eğitimiyle de ilgilendi.

1556 yılında Liège Prens-Piskoposu Robert de Berghes'in çevresine katıldı. Liège'de sürdürdüğü astronomi çalışmaları sırasında gözlemler yaptı ve daha sonra Tabulae Bergenses adıyla yayımlanacak astronomik tablolar üzerinde çalıştı.

Johannes Stadius'un çalışmalarının merkezinde astronomik hesaplamalar bulunuyordu. Efemeris adı verilen tablolar; Güneş, Ay ve gezegenlerin belirli tarihlerde gökyüzündeki hesaplanmış konumlarını gösteriyordu. Bu tür tablolar dönemin astronomi ve astroloji çalışmalarında kullanılıyordu.

Efemerisleri ve Kopernik Sistemi

Johannes Stadius'un temel çalışmalarından Ephemerides novae et auctae, 1554 yılında yayımlanmaya başladı. Eserin sonraki baskıları Köln'de Arnold Birckmann ve mirasçıları tarafından basıldı. 1556 tarihli Ephemerides novae et exactae, 1554-1570 yılları için astronomik hesaplamalar içeriyordu; daha sonraki baskılarda tabloların kapsadığı dönem genişletildi.

Eski hocası Gemma Frisius, Johannes Stadius'u efemerislerini yayımlaması konusunda destekledi. Frisius'un eserin baskılarında yer alan mektubunda, Nicolaus Copernicus'un geliştirdiği sistemin gezegenlerin uzaklıklarını ve geri hareketlerinin açıklanmasını daha anlaşılır hâle getirdiğini savundu.

Johannes Stadius hesaplamalarında Kopernik astronomisinden ve Erasmus Reinhold tarafından hazırlanan Prutenik Tablolar'dan yararlandı. Bununla birlikte tablolarının bazı gezegen konumlarında hatalar içerdiği daha sonraki gözlemlerle anlaşıldı. Tycho Brahe, Johannes Stadius'un efemerislerini kullanan ve hesaplarını gözlemlerle karşılaştıran astronomlardan biriydi.

Tabulae Bergenses

Johannes Stadius, 1560 yılında Tabulae Bergenses aequabilis et apparentis motus orbium coelestium adlı astronomi eserini yayımladı. Liège Prens-Piskoposu Robert de Berghes'e ithaf edilen eser, gezegenlerin ve yıldızların konumlarının hesaplanmasına yönelik tablolar ve bunların kullanımına ilişkin açıklamalar içeriyordu.

Tabulae Bergenses'te Nicolaus Copernicus'un astronomi çalışmalarına açık biçimde yer verdi. Johannes Stadius, gezegen hareketlerini açıklarken Güneş'i sistemin merkezine yerleştiren Kopernikçi düzeni kullandı. Bu nedenle çalışmaları, Kopernik astronomisinin 16. yüzyılın ikinci yarısında astronomik hesaplamalarda kullanılmasının örnekleri arasında yer aldı.

Daha sonraki yıllarda farklı Avrupa şehirlerinde çalışmalarını sürdüren Stadius, 1576 yılında Paris'e gitti. Fransa Kralı III. Henri döneminde Paris'teki Collège Royal'de, daha sonra Collège de France adını alan kurumda matematik dersleri verdi. Buradaki profesörlüğü ölümüne kadar sürdü.

Tarih Çalışmaları

Johannes Stadius astronomi ve matematiğin yanında tarih alanında da çalıştı. Romalı tarihçi Lucius Annaeus Florus'un Roma tarihi üzerine eserini inceleyerek açıklamalar ve metin düzeltmeleri hazırladı. Bu çalışma ölümünden sonra Commentarius I. Stadii in L. Iulii Flori De Gestis Romanorum, Historiarum Libros IIII adıyla 1583 yılında Köln'de yayımlandı.

Ölümü

Johannes Stadius, 17 Haziran 1579 tarihinde Paris'te öldü. Paris'e gömüldü. Mezar yazıtında yaklaşık 52 yıl iki ay yaşadığı belirtilmesi, doğum tarihinin yaklaşık 1 Mayıs 1527 olarak hesaplanmasının dayanaklarından biridir.

Eserleri

1554 - Ephemerides novae et auctae - astronomik efemerisler
1556 - Ephemerides novae et exactae ab anno 1554 ad annum 1570 - astronomik efemerisler
1560 - Tabulae Bergenses aequabilis et apparentis motus orbium coelestium - astronomik tablolar
1583 - Commentarius I. Stadii in L. Iulii Flori De Gestis Romanorum, Historiarum Libros IIII - Lucius Annaeus Florus'un Roma tarihi üzerine yorum ve açıklamalar; ölümünden sonra yayımlandı

Ay yüzeyindeki Stadius krateri onun adını taşımaktadır.