Bernardo Bertolucci (16 Mart 1941 – 26 Kasım 2018), İtalyan film yönetmeni ve senaristtir. Before the Revolution (Devrimden Önce, 1964), The Conformist (Konformist, 1970), Last Tango in Paris (Paris'te Son Tango, 1972), 1900 (1976) ve The Last Emperor (Son İmparator, 1987) filmlerini yönetti. Yapımlarında siyasi ideolojiler, aile ilişkileri, cinsellik ve bireysel kimlik gibi konuları ele aldı. The Last Emperor filmi, 1988 yılında En İyi Film ve En İyi Yönetmen dâhil dokuz Oscar kazandı. Yönetmenliğini yaptığı Last Tango in Paris ise hem hukuki süreçlere hem de oyuncu Maria Schneider'in çekimler sırasında yaşadıkları nedeniyle sonraki yıllarda tartışmalara konu oldu.
Çocukluğu ve Eğitimi
Bernardo Bertolucci, 16 Mart 1941 tarihinde İtalya'nın Parma kentinde doğdu. Babası Attilio Bertolucci, şair, edebiyat eleştirmeni ve sanat tarihçisiydi. Annesi Ninetta Giovanardi ise öğretmendi. 1947 yılında doğan kardeşi Giuseppe Bertolucci de ilerleyen yıllarda sinema yönetmeni ve senarist oldu.
Çocukluğunun önemli bir bölümünü Parma yakınlarındaki kırsal bölgede, baba tarafından dedesinin çiftliğinde geçirdi. Edebiyat ve sanatla ilgilenen bir ailede büyüdü ve küçük yaşlarda şiir yazmaya başladı.
Ailesi 1954 yılında Roma'ya taşındı. Bertolucci burada eğitimine devam etti. Daha sonra Roma Sapienza Üniversitesi'nin Modern Edebiyat Bölümüne girdi.
1956 yılında ödünç aldığı 16 mm kamerayla The Cable ve The Death of a Pig adlı iki amatör kısa film çekti. Bunlar sinema alanındaki ilk yönetmenlik denemeleriydi.
1962 yılında yayımladığı In Search of Mystery (In cerca del mistero) adlı şiir kitabıyla ilk eser kategorisinde Viareggio Ödülü'nü kazandı. Ancak bu dönemde üniversite eğitimini tamamlamak yerine sinemaya yönelmeye karar vermişti.
Pier Paolo Pasolini ve Yönetmenliğe Başlaması
Bertolucci ailesi Roma'ya taşındıktan sonra, Attilio Bertolucci'nin arkadaşı olan yazar ve yönetmen Pier Paolo Pasolini ile aynı çevrede yaşamaya başladı.
Bernardo Bertolucci, 1961 yılında Pasolini'nin ilk uzun metrajlı filmi Accattone (Dilenci)'nin çekimlerinde yönetmen asistanı olarak çalıştı. Bu deneyim sırasında profesyonel sinema yapım süreciyle tanıştı.
1962 yılında Pasolini'nin geliştirdiği bir hikâyeden hareketle The Grim Reaper (La commare secca) adlı ilk uzun metrajlı filmini yönetti. Film, bir cinayet soruşturması sırasında farklı kişilerin olaylara ilişkin anlatımlarını konu alıyordu.
İkinci uzun metrajlı filmi Before the Revolution (Prima della rivoluzione / Devrimden Önce), 1964 yılında gösterime girdi. Parma'da geçen film, siyasi düşünceleriyle aile ilişkileri ve kişisel hayatı arasında çelişkiler yaşayan genç bir adamı anlatıyordu.
Filmin siyasi konuları ve anlatım teknikleri, dönemin Avrupa sinemasından, özellikle Fransız Yeni Dalga akımından ve Jean-Luc Godard'ın çalışmalarından etkiler taşıyordu.
Siyasi Sinema ve Konformist
Bernardo Bertolucci, 1960'ların ikinci yarısında farklı sinema anlatımları üzerinde çalışmaya devam etti. Oil Route (La via del petrolio) adlı televizyon belgeselini ve Fyodor Dostoyevski'nin The Double adlı romanından esinlenen Partner (1968) filmini yönetti.
1968 yapımı Western filmi Once Upon a Time in the West (Bir Zamanlar Batı'da)'in hikâyesinin hazırlanmasında Sergio Leone ve Dario Argento ile birlikte çalıştı.
1970 yılında Jorge Luis Borges'in bir öyküsünden uyarladığı The Spider's Stratagem (Örümceğin Stratejisi) ile Alberto Moravia'nın romanından uyarlanan The Conformist (Konformist) filmlerini yönetti.
The Conformist filminde Jean-Louis Trintignant, İtalya'daki faşist siyasi polis tarafından verilen bir görevi kabul eden Marcello Clerici karakterini canlandırdı. Film, karakterin geçmişini ve faşist düzene uyum sağlama isteğini konu alıyordu.
Görüntü yönetmenliğini Vittorio Storaro üstlendi. Bertolucci, bu filmle En İyi Uyarlama Senaryo dalında Oscar'a aday gösterildi.
Paris'te Son Tango
Bernardo Bertolucci, 1972 yılında Marlon Brando ve Maria Schneider'in başrollerini paylaştığı Last Tango in Paris (Paris'te Son Tango) filmini yönetti.
Film, Paris'te yaşayan Amerikalı dul bir adamla genç bir Fransız kadının cinsel ilişki yaşamaya başlamasını anlatıyordu.
Cinsellik içeren sahneleri nedeniyle film çeşitli ülkelerde sansüre ve hukuki süreçlere konu oldu. İtalya'da yasaklandı. Bertolucci, hakkında verilen mahkeme kararı sonucunda beş yıl boyunca bazı yurttaşlık haklarından mahrum bırakıldı. Kendisine ertelenmiş hapis cezası da verildi.
Film, 1974 yılında düzenlenen Oscar töreninde Bertolucci'ye En İyi Yönetmen, Marlon Brando'ya ise En İyi Erkek Oyuncu adaylığı getirdi.
Maria Schneider ile İlgili Tartışmalar
Last Tango in Paris filminin gösteriminden uzun yıllar sonra, Bernardo Bertolucci'nin çekimler sırasında Maria Schneider'e yönelik tutumu yeniden tartışma konusu oldu.
Schneider, röportajlarında Marlon Brando ile oynadığı cinsel saldırı sahnesindeki bazı ayrıntıların kendisine önceden bildirilmediğini, çekimler sırasında kendisini aşağılanmış ve istismara uğramış hissettiğini anlattı. Bertolucci ve Brando'nun davranışlarını eleştirdi.
Bertolucci, 2013 yılında verdiği bir röportajda Brando ile birlikte sahnede tereyağı kullanılmasına karar verdiklerini, ancak Schneider'in beklenmedik bir duygusal tepki vermesini istedikleri için bunu oyuncuya önceden söylemediklerini kabul etti.
Röportajın 2016 yılında yeniden gündeme gelmesinin ardından Bertolucci bir açıklama yaptı. Cinsel saldırının canlandırıldığı sahnenin senaryoda bulunduğunu, Schneider'e önceden bildirilmeyen ayrıntının ise tereyağı kullanılması olduğunu savundu.
Yaşananlar, sinema çekimlerinde oyuncuların bilgilendirilmiş rızası, çalışma koşulları ve mahrem sahnelerde yönetmenlerin sorumlulukları hakkında tartışmalara yol açtı.
1900 ve Sonraki İtalyan Filmleri
Bernardo Bertolucci, 1976 yılında 1900 (Novecento) adlı tarihî dram filmini yönetti. Film, İtalya'nın kırsal kesiminde aynı gün doğan ancak farklı toplumsal sınıflardan gelen iki erkeğin hikâyesini anlatıyordu.
Başrolleri Robert De Niro ve Gerard Depardieu paylaştı. Oyuncu kadrosunda Burt Lancaster, Dominique Sanda, Donald Sutherland ve Stefania Sandrelli de bulunuyordu.
Özgün versiyonu yaklaşık beş saat süren film, 20. yüzyılın ilk yarısında İtalya'daki siyasi ve toplumsal gelişmeleri, faşizmin yükselişini, toprak sahipleriyle tarım işçileri arasındaki çatışmaları konu alıyordu.
Bertolucci, 1979 yılında Jill Clayburgh'ün başrolünü oynadığı Luna (Ay) filmini, 1981 yılında ise Ugo Tognazzi ve Anouk Aimée'nin rol aldığı Tragedy of a Ridiculous Man (La tragedia di un uomo ridicolo) filmini yönetti.
Son İmparator ve Oscar Ödülleri
Bernardo Bertolucci, 1987 yılında Çin'in son imparatoru Puyi'nin hayatını konu alan The Last Emperor (Son İmparator) filmini yönetti.
Jeremy Thomas tarafından yapımcılığı üstlenilen filmde John Lone, Joan Chen ve Peter O'Toole başrollerde oynadı. Çin makamlarının izniyle başkent Pekin'deki Yasak Şehir dâhil çeşitli tarihî mekânlarda çekimler yapıldı.
Filmin senaryosu, Puyi'nin otobiyografisi ve tarihî kaynaklardan yararlanılarak Bertolucci ile Mark Peploe tarafından yazıldı.
11 Nisan 1988 tarihinde düzenlenen 60. Oscar Ödülleri'nde The Last Emperor, aday gösterildiği dokuz kategorinin tamamında ödül kazandı. Bunlar arasında En İyi Film, En İyi Yönetmen ve En İyi Uyarlama Senaryo bulunuyordu.
Bertolucci, En İyi Yönetmen ve Mark Peploe ile birlikte En İyi Uyarlama Senaryo Oscar'larını aldı. En İyi Film Ödülü ise yapımcı Jeremy Thomas'a verildi.
Film ayrıca görüntü yönetimi, kurgu, kostüm tasarımı, sanat yönetimi, özgün müzik ve ses dallarında da Oscar kazandı.
Uluslararası Yapımları
Bernardo Bertolucci, The Last Emperor filminden sonra farklı ülkelerde geçen hikâyeler üzerinde çalıştı.
The Sheltering Sky (Çölde Çay, 1990), Paul Bowles'un romanından uyarlandı. Debra Winger ve John Malkovich'in başrollerini paylaştığı film, Kuzey Afrika'da yolculuk yapan Amerikalı bir çiftin hikâyesini anlatıyordu.
1993 yılında Keanu Reeves, Bridget Fonda ve Chris Isaak'ın oynadığı Little Buddha (Küçük Buda) filmini yönetti. Filmde Tibetli bir Budist öğretmenin yeniden doğmuş bir lama arayışıyla Siddhartha Gautama'nın hayatından bölümler bir arada ele alındı.
1996 yılında Liv Tyler, Jeremy Irons ve Rachel Weisz'in rol aldığı Stealing Beauty (Çalınmış Güzellik) filmini çekerek İtalya'da geçen bir hikâyeye yöneldi.
1998 yapımı Besieged (Teslimiyet) filminde ise Thandiwe Newton ve David Thewlis başrollerde yer aldı. Film, Roma'da yaşayan Afrikalı bir kadınla İngiliz bir piyanist arasındaki ilişkiyi anlatıyordu.
The Dreamers ve Son Filmleri
Bernardo Bertolucci, 2003 yılında Michael Pitt, Eva Green ve Louis Garrel'in başrollerini paylaştığı The Dreamers (Düşler, Tutkular ve Suçlar) filmini yönetti.
1968 yılındaki Paris öğrenci hareketleri sırasında geçen film, Amerikalı bir öğrenciyle Fransız ikiz kardeşler arasındaki ilişkiyi konu alıyordu. Sinema tarihine yapılan göndermeler ve açık cinsellik içeren sahneleriyle tartışıldı.
Sağlık sorunlarının ardından 2012 yılında Me and You (Io e te / Ben ve Sen) filmini yönetti. Niccolò Ammaniti'nin romanından uyarlanan filmde Jacopo Olmo Antinori ve Tea Falco başrollerde oynadı.
Bir apartmanın bodrum katında birkaç gün birlikte kalan iki gencin hikâyesini anlatan Me and You, Bertolucci'nin yönettiği son uzun metrajlı film oldu.
Film Festivallerindeki Görevleri ve Ödülleri
Bernardo Bertolucci, 1983 ve 2013 yıllarında Venedik Film Festivali'nin uluslararası yarışma jürisine başkanlık yaptı. 1990 yılında ise Cannes Film Festivali'nin ana yarışma jürisi başkanı oldu.
2007 yılında Venedik Film Festivali'nin 75. yılı dolayısıyla verilen özel Altın Aslan Ödülü'nü aldı.
2011 yılında Cannes Film Festivali'nde sinema kariyeri nedeniyle Onursal Altın Palmiye ile ödüllendirildi.
The Last Emperor ve diğer yapımlarıyla BAFTA, César ve Altın Küre ödül organizasyonlarında da ödüller ve adaylıklar elde etti.
Evlilikleri ve Sağlık Sorunları
Bernardo Bertolucci, 1967 yılında Maria Paola Maino ile evlendi. Çift 1972 yılında boşandı.
22 Aralık 1978 tarihinde İngiliz yönetmen ve senarist Clare Peploe ile evlendi. Evlilikleri Bertolucci'nin ölümüne kadar sürdü. Çiftin çocuğu olmadı.
2003 yılında geçirdiği omurga ameliyatının ardından gelişen komplikasyonlar nedeniyle tekerlekli sandalye kullanmaya başladı. Hareket kısıtlılığına rağmen sinema çalışmalarını ve kültürel etkinliklere katılımını sürdürdü.
Roma'nın tarihî Trastevere semtindeki düzensiz taş döşemelerin tekerlekli sandalye kullanıcıları için yarattığı erişim sorunlarını kamuoyunda gündeme getirdi.
Ölümü
Bernardo Bertolucci, 26 Kasım 2018 tarihinde İtalya'nın başkenti Roma'da akciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybetti. 77 yaşındaydı.
Filmleri
Yönetmenliğini Yaptığı Uzun Metrajlı Filmler
2012 – Me and You (Ben ve Sen)
2003 – The Dreamers (Düşler, Tutkular ve Suçlar)
1998 – Besieged (Teslimiyet)
1996 – Stealing Beauty (Çalınmış Güzellik)
1993 – Little Buddha (Küçük Buda)
1990 – The Sheltering Sky (Çölde Çay)
1987 – The Last Emperor (Son İmparator)
1981 – Tragedy of a Ridiculous Man (La tragedia di un uomo ridicolo)
1979 – Luna (Ay)
1976 – 1900 (Novecento)
1972 – Last Tango in Paris (Paris'te Son Tango)
1970 – The Conformist (Konformist)
1970 – The Spider's Stratagem (Örümceğin Stratejisi)
1968 – Partner
1964 – Before the Revolution (Devrimden Önce)
1962 – The Grim Reaper (La commare secca)
Kısa Filmler, Belgeseller ve Ortak Yönetmenlik Çalışmaları
2013 – Venice 70: Future Reloaded (ortak film projesine katkı)
2002 – Ten Minutes Older: The Cello ("Histoire d'eaux" bölümünün yönetmeni)
1989 – 12 Directors for 12 Cities (ortak yönetmen)
1984 – Farewell to Enrico Berlinguer (ortak yönetmen)
1971 – Health Is Ill (belgesel)
1969 – Love and Anger ("Agony" bölümünün yönetmeni)
1967 – Oil Route (televizyon belgeseli)
1966 – The Canal (kısa belgesel)
1956 – The Cable (amatör kısa film)
1956 – The Death of a Pig (amatör kısa film)
Diğer Senaryo ve Yapımcılık Çalışmaları
2001 – The Triumph of Love (ortak senarist ve yapımcı)
1968 – Once Upon a Time in the West (Bir Zamanlar Batı'da; Sergio Leone ve Dario Argento ile hikâye çalışması)
Kaynak:Biyografiler.com
Bernardo Bertolucci Filmleri
Last Tango in Paris
Gösterim Tarihi: 22 Ekim 1973
Yönetmen: Bernardo Bertolucci
Senarist: Bernardo Bertolucci, Franco Arcalli
Oyuncular: Marlon Brando, Maria Schneider, Maria Michi, Giovanna Galletti, Gitt Magrini, Catherine Allegret
Once Upon A Time In the West
Gösterim Tarihi:
Yönetmen: Sergio Leone
Senarist: Dario Argento, Bernardo Bertolucci
Oyuncular: Henry Fonda, Claudia Cardinale, Jason Robards, Charles Bronson, Gabriele Ferzetti
Bernardo Bertolucci İçin Yapılan Aramalar
Bernardo Bertolucci yaşıyor mu?, Bernardo Bertolucci biyografi, Bernardo Bertolucci hayatı, Bernardo Bertolucci özgeçmişi, Bernardo Bertolucci hakkında, Bernardo Bertolucci doğum yeri, Bernardo Bertolucci fotoğraf, Bernardo Bertolucci video, Bernardo Bertolucci resim, Bernardo Bertolucci kimdir?, Bernardo Bertolucci kaç yaşında?, Bernardo Bertolucci nereli, Bernardo Bertolucci memleketi, Bernardo Bertolucci albümleri










