Antonio Meucci, tam adıyla Antonio Santi Giuseppe Meucci, 13 Nisan 1808 tarihinde günümüzde İtalya'da bulunan Toskana Büyük Dükalığı'nın Floransa kentinde doğmuştur. İtalyan mucit ve mühendistir. İnsan sesini elektrik yoluyla iletmek amacıyla geliştirdiği, telettrofono adını verdiği ve telefonun erken örnekleri arasında değerlendirilen iletişim cihazıyla tanınır. 1850'li ve 1860'lı yıllarda insan sesini elektrik iletkenleri üzerinden aktarmaya yönelik çeşitli deneyler gerçekleştirdi. 28 Aralık 1871 tarihinde ABD Patent Ofisi'ne "Sound Telegraph" (Sesli Telgraf) başlıklı geçici patent bildirimi yaptı. Maddi sıkıntılar nedeniyle tam patent alamadı. Alexander Graham Bell ise 1876 yılında telefonla ilgili ABD patentini aldı. İki mucidin çalışmaları arasındaki öncelik konusu, sonraki yıllarda hukuki anlaşmazlıklara ve tarihsel tartışmalara neden oldu. 11 Haziran 2002 tarihinde ABD Temsilciler Meclisi, Meucci'nin telefonun icadına katkılarını tanıyan bir karar kabul etti. Antonio Meucci, 18 Ekim 1889 tarihinde New York'un Staten Island bölgesinde 81 yaşında hayatını kaybetti.

Çocukluğu ve Ailesi

Antonio Meucci, 13 Nisan 1808 tarihinde Toskana Büyük Dükalığı'na bağlı Floransa'da doğdu. Babası devlet memuru Amatis Meucci, annesi ise Maria Domenica Pepi'dir. Dokuz çocuklu bir ailede büyüdü.

Kasım 1821'de, henüz 13 yaşındayken Floransa Güzel Sanatlar Akademisi'ne (Accademia di Belle Arti di Firenze) kabul edildi.

Akademide kimya, mekanik, fizik, elektrik ve akustikle ilgili konularda eğitim gördü. Makine yapımı ve mekanik aletlerin çalışma ilkeleriyle ilgilendi.

Ailesinin maddi sıkıntıları nedeniyle eğitimini kesintiye uğratarak çalışmaya başladı. Bu dönemde Toskana gümrük idaresinde yardımcı memur olarak da görev yaptı.

Teatro della Pergola'daki Çalışmaları

Antonio Meucci, daha sonra Floransa'daki Teatro della Pergola'da sahne teknisyeni olarak çalışmaya başladı.

Tiyatronun sahne mekanizmaları, aydınlatma sistemleri ve gösterilerde kullanılan teknik donanımlarla ilgilendi. Teknisyen Artemio Canovetti'nin yardımcılığını da yaptı.

1834 yılında tiyatronun sahnesi ile üst bölümdeki kontrol alanı arasında iletişim kurulmasını sağlayan akustik bir sistem geliştirdi.

Bu düzenek, gemilerde kullanılan konuşma borularına benzeyen bir ilkeye dayanıyordu. İnsan sesi, borular aracılığıyla mekanik olarak bir noktadan diğerine taşınıyordu.

Elektrikle çalışmayan bu sistem, Meucci'ye farklı mekânlar arasında ses iletimi konusunda deneyim kazandırdı.

1830'lu yılların başında İtalyan devletlerinde siyasi değişim ve bağımsızlık isteyen hareketlerle de ilgilendi. Yaşadığı siyasi sorunların, 1835 yılında Toskana'dan ayrılma kararını etkilediği belirtilmektedir.

Esterre Mochi ile Evliliği

Antonio Meucci, 7 Ağustos 1834 tarihinde Esterre Mochi ile Floransa'da evlendi. Eşinin adı bazı kayıtlarda Ester Mochi olarak da geçmektedir.

Esterre Mochi, Teatro della Pergola'da kostüm tasarımcısı olarak çalışıyordu. Çift burada tanıştı.

Evlilik törenleri Floransa'daki Santa Maria Novella Bazilikası'nda gerçekleştirildi.

Ekim 1835'te Antonio ve Esterre, o dönemde İspanyol sömürgesi olan Küba'nın Havana kentindeki bir tiyatrodan gelen iş teklifini kabul etti.

İtalya'dan ayrılarak Küba'ya yerleştiler.

Küba'daki Yılları (1835-1850)

Antonio Meucci, 1835 yılında eşiyle birlikte Küba'nın Havana kentine taşındı.

O dönemde Amerika kıtasındaki büyük tiyatrolardan biri olan Teatro Tacón'da teknik sorumlu olarak çalışmaya başladı.

Görevleri arasında tiyatro makinelerinin bakımı, teknik donanımın kontrolü ve sahne sistemlerinin geliştirilmesi bulunuyordu.

Tiyatro dışındaki teknik projelerle de ilgilendi. Su arıtma yöntemleri, metal kaplama ve çeşitli kimyasal uygulamalar üzerinde çalışmalar yaptı.

Havana'da bulunduğu yıllarda elektriğin tıpta kullanılmasına ilgi duymaya başladı.

Ağrıların ve bazı rahatsızlıkların tedavi edilmesi amacıyla vücuda elektrik akımı uygulanmasına dayanan elektroterapi yöntemlerini denedi.

Bu deneylerin bazıları, Franz Anton Mesmer tarafından geliştirilen hayvansal manyetizma kuramlarıyla ilişkilendiriliyordu. Ancak Meucci'nin kullandığı düzenekler elektrik pilleri ve iletkenlerden yararlanıyordu.

Elektrikle Ses İletimine Yönelik İlk Deneyleri

Antonio Meucci, 1849 yılında Havana'da elektroterapi deneyleri yürütürken insan sesinin elektrik aracılığıyla iletilebileceği düşüncesini araştırmaya başladı.

Daha sonraki ifadelerine göre, bir hastaya elektrik tedavisi uyguladığı sırada hastanın çıkardığı seslerin bağlantılı elektrik iletkenleri üzerinden algılanabildiğini fark etti.

Bu gözlemin ardından elektrotlar, teller, piller ve akustik parçalar kullanarak ses aktarımına yönelik deneyler yaptı.

Deneysel düzeneğine İtalyanca "konuşan telgraf" anlamına gelen "telegrafo parlante" adını verdi.

Bu çalışmalar, telefonun ticari olarak geliştirilmesinden önce gerçekleştirildi. Ancak ilk düzeneklerin insan konuşmasını ne ölçüde anlaşılır biçimde iletebildiği, günümüze ulaşan belgelerle bağımsız olarak kesinleştirilememektedir.

Havana'daki deneyleri, ABD'ye göç ettikten sonra sürdürdüğü telefon çalışmalarının başlangıcını oluşturdu.

Amerika Birleşik Devletleri'ne Göçü

Antonio Meucci ve eşi, 1850 yılında Havana'dan ayrılarak Amerika Birleşik Devletleri'nin New York kentine taşındı.

Staten Island'daki Clifton bölgesine yerleştiler. Meucci, yaşamının geri kalanını burada geçirdi.

Küba'da çalıştığı yıllarda biriktirdiği parayla ABD'de çeşitli ticari girişimlerde bulunmaya başladı. Teknik deneylerini de sürdürdü.

Hayvansal yağ ve farklı malzemelerden mum üreten bir fabrika kurdu.

New York'taki İtalyan göçmen topluluğuyla ilişkiler geliştirdi.

Tanıştığı kişiler arasında İtalya'nın birleşmesi hareketinin askerî liderlerinden Giuseppe Garibaldi de bulunuyordu.

Garibaldi, 1850'li yılların başında Meucci'nin Staten Island'daki evinde bir süre kaldı. Mum üretimiyle ilgili işlerinde de çalıştı.

Meucci, İtalyan milliyetçi çevreleriyle ilişkisini sürdürdü ve ülkesindeki siyasi gelişmelerle ilgilendi.

Telettrofono'nun Geliştirilmesi

Antonio Meucci, 1850'li yıllarda insan sesini elektrik yoluyla iletebilen cihazlar geliştirmek için deneylerini sürdürdü.

Eşi Esterre, yaklaşık 1854 yılında hareket kabiliyetini giderek kısıtlayan ciddi bir romatizmal hastalığa yakalandı.

Meucci, Staten Island'daki evlerinde farklı odalarla atölyesi ve laboratuvarı arasında iletişim sağlayabilecek bir düzenek kurdu.

Tarihsel anlatımlara ve sonraki ifadelerine göre bu sistem, bodrum katında veya ayrı bir çalışma alanında bulunduğu sırada eşiyle iletişim kurmasını sağlıyordu.

Deneysel sistem, "telettrofono" veya "teletrofono" adıyla tanındı.

Düzeneğin amacı, ses titreşimlerini elektriksel değişimlere dönüştürmek, bunları bir iletken aracılığıyla aktarmak ve alıcı tarafta yeniden duyulabilir titreşimler oluşturmaktı.

Meucci, iletilen sesin daha anlaşılır olması ve daha uzak mesafelere ulaşması için diyafram, mıknatıs, elektromanyetik bobin ve iletken tellerle deneyler yaptı.

Yaklaşık 1856-1870 yılları arasında cihazın çok sayıda farklı tasarımını geliştirdi. Tarihsel araştırmalarda bu döneme ait yaklaşık otuz deneysel tasarımdan söz edilmektedir.

Çalışmaları, sesin iletilmesinin yanı sıra elektrik devreleri üzerinden kullanılabilecek pratik bir haberleşme sisteminin parçalarının geliştirilmesini de kapsıyordu.

Elektromanyetik İndüksiyon ve Teknik Deneyleri

Antonio Meucci'nin sonraki telefon deneylerinde kullandığı teknik ilkeler, bilim insanı Michael Faraday'ın 1831 yılında keşfettiği elektromanyetik indüksiyonla ilişkilidir.

Elektromanyetik indüksiyon, bir iletkenin manyetik ortamındaki değişim sonucunda elektriksel gerilim oluşmasını ifade eder.

Manyetik telefonlarda bir diyaframın titreşmesi, elektrik devresinde buna karşılık gelen değişimler oluşturabilir. Böylece sese ilişkin bilgi bir tel üzerinden aktarılabilir.

Meucci, diyafram, manyetik parçalar, elektrik iletkenleri ve sesin yeniden oluşturulması arasındaki ilişkileri araştırdı.

Çalışmalarının teknik incelemelerine göre 1860'lı yılların ortalarında diyafram ve manyetik düzenek üzerinde geliştirmeler yaptı.

Bazı araştırmacılar, kullandığı düzeneklerin sonraki telefon teknolojilerinde yer alan teknik ilkeleri içerdiğini savunmaktadır. Bununla birlikte deneysel cihazlarının her birinin kesin performansı tartışmalıdır.

Meucci, yaşamı boyunca ticari olarak faaliyet gösteren bir telefon şebekesi kuramadı.

Buluşunu Ticarileştirme Girişimleri

Antonio Meucci, deneylerini ilerlettikçe telettrofono cihazının ticari olarak geliştirilmesi için mali destek aramaya başladı.

Tanıdıklarından ve potansiyel yatırımcılardan yardım istedi. İtalyan iş çevreleriyle bağlantılı kişilerle de görüşmeler yaptı.

İtalya'nın birleşmesi dönemindeki siyasi istikrarsızlık, ülkesinden yatırımcı bulmasını zorlaştırdı.

Staten Island'daki ticari girişimlerinde yaşadığı maddi sorunlar da çalışmalarını etkiledi. Mum fabrikasından elde ettiği gelir, uzun süreli deneyleri ve patent masraflarını karşılamaya yetmedi.

Aralık 1871'de üç İtalyan ortağıyla birlikte Telettrofono Company adlı şirketi kurdu.

Şirketin amacı deneylerin finansmanını sağlamak, cihazı geliştirmek, patent işlemlerini yürütmek ve ticari kullanım olanaklarını araştırmaktı.

Ancak girişim, faaliyete geçebilecek bir telefon işletmesi kurmak için yeterli sermayeyi sağlayamadı.

1871 Staten Island Feribot Kazası

Antonio Meucci, 30 Temmuz 1871 tarihinde Manhattan ile Staten Island arasında çalışan bir feribotta meydana gelen kazan patlamasında yaralandı.

Kazada çok sayıda kişi hayatını kaybetti veya yaralandı. Meucci ağır yanıklar geçirdi ve uzun süre tedavi gördü.

Yaralanması nedeniyle bir süre çalışamadı. Bu durum, zaten yaşamakta olduğu maddi sıkıntıları artırdı.

Tarihsel anlatımlara göre eşi, tedavi ve geçim masraflarını karşılamak için evdeki bazı eşyaları ve elektrikli deney cihazlarını sattı.

Ekipmanlarının kaybedilmesi ve devam eden maddi sorunlar, Meucci'nin deney yapmasını ve cihazını yatırımcılara göstermesini güçleştirdi.

1871 Yılındaki Geçici Patent Bildirimi

Antonio Meucci, 28 Aralık 1871 tarihinde Washington DC'deki ABD Patent Ofisi'ne geçici patent bildirimi yaptı.

3335 numaralı başvuru, "Sound Telegraph" (Sesli Telgraf) adını taşıyordu.

Patent caveat olarak bilinen bu işlem, bir mucidin buluşu için daha sonra tam patent başvurusunda bulunmayı planladığını bildiren ön kayıt niteliğindeydi.

Geçici patent bildirimi, tam patentle aynı hukuki hakları sağlamıyordu.

İlk başvurunun ücreti 20 dolardı. Tam patent alınması ise ek hukuki ve idari masraflar gerektiriyordu.

Meucci'nin maddi kaynakları tam patent başvurusu yapmasına yetmedi.

1872 ve 1873 yıllarında geçici patent bildirimini yeniledi. Ancak 1874 yılında yenileme ücretini ödeyemedi.

Böylece başvurusu, Alexander Graham Bell'in 1876 yılındaki telefon patentinden önce geçerliliğini kaybetti.

Meucci'nin 1871 tarihli başvurusundaki teknik açıklamalar, sonraki yıllarda yaşanan hukuki ve tarihsel tartışmaların konularından biri oldu.

Western Union ile İlgili Anlaşmazlık

Antonio Meucci, 1870'li yılların başında telettrofono cihazını mevcut telgraf hatları üzerinden denemek için girişimlerde bulundu.

New York'taki American District Telegraph Company ile bağlantılı yetkililere başvurdu ve buluşunu anlatan teknik açıklamalar sundu.

Daha sonraki ifadelerine göre cihazının çizimlerini ve bazı teknik belgelerini incelenmek üzere teslim etti.

Ancak daha sonra bu belgelerin kaybolduğunu veya kendisine geri verilmediğini ileri sürdü.

Sonraki anlatımlarda bu olay, telefon teknolojisinin geliştirilmesi ve ticarileştirilmesiyle ilgilenen Western Union şirketiyle bağlantılı kuruluşlarla ilişkilendirildi.

Bazı anlatımlarda Meucci'nin teknik belgelerinin sonraki telefon buluşlarını etkilediği iddia edildi.

Bununla birlikte Alexander Graham Bell'in Meucci'nin çizimlerini bizzat ele geçirdiği veya kopyaladığı iddiası kesin olarak kanıtlanmamıştır.

Günümüze ulaşan kanıtlar, Meucci'nin buluşunun çalındığı iddiasını doğrulanmış bir tarihsel olay olarak sunmaya yeterli değildir.

Alexander Graham Bell ve Telefon Patenti

Alexander Graham Bell, 7 Mart 1876 tarihinde konuşmanın elektrik yoluyla iletilmesinde kullanılan teknik ilkeleri kapsayan 174.465 numaralı ABD patentini aldı.

Bell'in patenti, telefonun sonraki yıllardaki ticari gelişiminde temel hukuki belgelerden biri oldu.

Bu tarihte Antonio Meucci, elektrikli haberleşme cihazları üzerinde yirmi yılı aşkın süredir deneyler yürütüyordu.

Meucci, daha önce gerçekleştirdiği çalışmaların insan sesini elektrik yoluyla aktarabilen bir cihaz geliştirmede kendisine öncelik sağladığını savundu.

Meucci'nin deneyleri, Bell'in patenti ve Johann Philipp Reis ile Elisha Gray gibi diğer mucitlerin çalışmaları arasındaki ilişkiler, hukuki davalarda ve teknik araştırmalarda incelendi.

Bell'in patenti, ABD patent sistemi kapsamında kendisine hukuki haklar sağladı. Ancak telefonun ilk kez kim tarafından icat edildiği konusundaki daha geniş tarihsel tartışma devam etti.

Hukuki Süreçler ve Patent Anlaşmazlıkları

Bell'in telefonunun ticari olarak kullanılmaya başlanmasının ardından Antonio Meucci, Bell'in patent haklarına karşı yürütülen hukuki girişimlere katıldı.

1880'li yıllarda telefon patentlerinin özgünlüğü ve geçerliliğiyle ilgili anlaşmazlıklar Amerikan mahkemelerinde ele alındı.

Meucci'nin önceki deneyleri ve 1871 tarihli geçici patent bildirimi, Bell'in öncelik iddialarına karşı çıkanların sunduğu kanıtlar arasında yer aldı.

1887 yılında ABD hükûmeti, dolandırıcılık ve yanlış beyan iddiaları kapsamında Bell'in patentinin iptali amacıyla hukuki süreç yürüttü.

Dava, farklı mucitlerin, şirketlerin ve patent sahiplerinin taraf olduğu uzun süreli anlaşmazlıkların bir parçası hâline geldi.

Meucci'nin yaşamı sırasında sonuçlanan hiçbir kesin mahkeme kararı, onu telefonun tek mucidi olarak ilan etmedi.

Meucci, anlaşmazlık kesin biçimde sonuçlanmadan 1889 yılında hayatını kaybetti.

Bell'in temel telefon patentinin süresi 1893 yılında doldu. Devam eden hükûmet davası ise buluşun tarihsel önceliği konusunda kesin bir hüküm verilmeden sona erdi.

Ölümü

Antonio Meucci, 18 Ekim 1889 tarihinde ABD'nin New York kentindeki Staten Island'ın Clifton bölgesinde hayatını kaybetti.

Öldüğünde 81 yaşındaydı.

Eşi Esterre Mochi, 1884 yılında vefat etmişti.

Meucci, ölümüne kadar telettrofono cihazı için tam bir ABD patenti alamadı. Telefon deneylerinden önemli bir ticari gelir de elde edemedi.

Cenazesi Staten Island'a defnedildi. Yaşadığı ev, daha sonra Garibaldi-Meucci Müzesi ile ilişkilendirilen tarihî yapılardan biri oldu.

ABD Temsilciler Meclisinin 2002 Yılındaki Kararı

11 Haziran 2002 tarihinde ABD Temsilciler Meclisi, Antonio Meucci'nin yaşamını ve çalışmalarını onurlandıran 269 sayılı kararı kabul etti.

Kararda Meucci'nin elektrikli ses iletişimi üzerine deneyleri, Staten Island'daki evinde kurduğu cihaz ve patent almak için yaptığı girişimler ele alındı.

Karar metninde, maddi sıkıntıları, 1871 tarihli geçici patent bildiriminin süresinin dolması ve Bell'in patentinden sonra yaşanan hukuki anlaşmazlıklardan da söz edildi.

Temsilciler Meclisi, Meucci'nin telefonun icadına yönelik katkılarının tanınması gerektiğini belirtti.

Bununla birlikte söz konusu karar bir mahkeme hükmü değildi ve Bell'in süresi dolmuş patentlerini geçersiz kılmadı.

Bu nedenle 2002 tarihli karar, Meucci'nin çalışmalarının resmen tanınması olarak değerlendirilmelidir. Telefonun icadına ilişkin bütün tarihsel ve hukuki tartışmaları kesin olarak sonuçlandıran bir karar niteliğinde değildir.

Diğer Buluşları ve Teknik Çalışmaları

Antonio Meucci'nin çalışmaları yalnızca elektrikli ses iletişimiyle sınırlı değildi.

Meslek yaşamı boyunca su arıtma, metal kaplama, kimyasal işlemler, mum üretimi ve elektriğin tıbbi tedavilerde kullanılması gibi konularda deneyler yaptı.

Elektrik iletkenlerinden ve elektromanyetik parçalardan yararlanan farklı cihazların geliştirilmesiyle de ilgilendi.

Telettrofono için tam patent alamamasına rağmen başka buluşları için ABD'de patentler elde etti.

Bu çalışmalar, kimya, mekanik, akustik ve elektrik üzerine edindiği bilgi ve deneyimi farklı uygulamalarda kullandığını göstermektedir.

Kaynak:Biyografiler.com