“Rusya’nın güçlü iş insanı”

Alisher Usmanov, 9 Eylül 1953, Çust, Özbek SSC, Sovyetler Birliği'nde doğmuştur. Tam adı Alisher Burhanoviç Usmanov'dır. Özbek asıllı Rus milyarder iş insanı ve yatırımcıdır. Rusya’da metal, madencilik, telekomünikasyon ve teknoloji alanlarında etkili isimlerden biri olarak tanınır. Forbes’in 2015 sıralamasına göre 13,5 milyar dolarlık servetiyle Rusya’nın üçüncü, dünyanın ise 71. en zengin kişisi olarak gösterilmiştir. Servetinin temelini madencilik, kereste, finans ve erken dönem teknoloji yatırımları oluşturur.

Alisher Burhanoviç Usmanov, Namangan bölgesindeki Çust’ta dünyaya geldi. Babası Burhan Usmanov devlet savcısı, annesi Dilbar Usmanova ise Rusça öğretmeniydi. Çocukluğunun önemli bir bölümünü Taşkent’te geçirdi. Başlangıçta diplomasi kariyeri planlayan Alisher Usmanov, Moskova’ya taşındı ve Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (MGIMO)’ne kabul edildi. 1976 yılında uluslararası hukuk alanında lisans derecesiyle mezun oldu.

Ağustos 1980’de Özbek SSC’de dolandırıcılık ve zimmet gibi suçlamalarla tutuklandı. 1980–1986 yılları arasında sekiz yıllık cezasının altı yılını çekti. Temmuz 2000’de Özbekistan Yüksek Mahkemesi, davanın uydurma olduğuna ve hiçbir suç işlenmediğine hükmederek mahkûmiyeti iptal etti. Alisher Usmanov, süreç boyunca suçsuz olduğunu savundu.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasından önce, plastik poşetin kıt olduğu dönemde plastik poşet üreten Agroplast adlı kooperatifi kurarak önemli gelir elde etti ve dolar milyoneri oldu. 1990’larda bankacılık ve sanayi yatırımlarıyla büyüdü. Intercross JSC, Interfin Yatırım ve Finans Şirketi ve MAPO-Bank gibi yapılarda üst düzey görevlerde bulundu. Gazprom Vestholding LLC’de de kritik pozisyonlar üstlendi. 2000–2014 arasında Gazprom’un bir yan kuruluşu olan Gazprom Investholding’in başında yer aldı; bu dönemde Severneftegazprom gibi önemli satın almalarda rol oynadığı ifade edilir.

1999 yılında Vasily Anisimov ile birlikte Metalloinvest’i kurdu. Metalloinvest, dünyanın önde gelen demir cevheri ve sıcak briketlenmiş demir üreticileri arasında anılan bir yapı haline geldi. Daha sonra varlıklarını USM Holdings çatısı altında birleştirdi; USM üzerinden telekomünikasyon (MegaFon), internet (Mail.Ru Group, daha sonra VK), madencilik (Udokan bakır sahası dahil) ve medya alanlarında etkili yatırımlar yaptı; Kommersant yayınevini de bünyesine kattı.

Alisher Usmanov, Digital Sky Technologies ve Mail.Ru yatırımları üzerinden Facebook, Twitter, Alibaba Group, JD.com, Xiaomi, Groupon, Zynga, Airbnb gibi küresel teknoloji şirketlerine erken dönemde yatırım yapan isimler arasında gösterilmiştir. Bu yatırımların önemli bir kısmının daha sonra elden çıkarıldığı ve ciddi kazançlar sağlandığı belirtilir.

Spor alanında 2007–2018 yılları arasında, iş ortağı Farhad Moshiri ile birlikte Arsenal Futbol Kulübü’nde hissedar olarak yer aldı; daha sonra hissesini Stan Kroenke’ye sattı. Ayrıca eskrim yönetiminde uzun süre etkili oldu: 2008–2022 arasında Uluslararası Eskrim Federasyonu (FIE) başkanlığını yürüttü ve 2024’te kısa bir süre yeniden seçildi; uluslararası yaptırımlar nedeniyle bu görevini gönüllü olarak askıya aldığını açıkladı.

Rusya’nın 2022 yılında Ukrayna’yı işgalinin ardından Alisher Usmanov, Avrupa Birliği, ABD ve Birleşik Krallık tarafından yaptırımlara tabi tutuldu. Bu süreçte çeşitli ülkelerde mal varlıkları ve şirket bağlantılarıyla ilgili hukuki süreçler ve itirazlar gündeme geldi. 2024 ve 2025 yıllarında Avrupa’da bazı mahkeme kararları, yaptırımların gerekçelendirilmesi, medya haberlerinin doğruluğu ve belirli varlıkların kime ait olduğu iddiaları üzerine değerlendirmeler içerdi. Avrupa Birliği’nin yaptırım gerekçesinde kullanılan bazı ifadelerin güncellendiği de rapor edilmiştir.

1992 yılında ritmik jimnastik antrenörü Irina Viner ile evlendi; çift 2022 yılında boşandı. Alisher Usmanov’un biyolojik çocuğu olmadığı, Irina Viner’in önceki evliliğinden olan bir üvey oğlu vardır. Son yıllarda Taşkent’te yaşadığına dair bilgiler de yer alır.

Alisher Usmanov’un dikkat çeken varlıkları arasında annesinin adını taşıyan süperyat Dilbar vardır 15.917 groston hacmi ve yaklaşık 800 milyon dolarlık bedeliyle, iç hacim bakımından dünyanın en büyük yatları arasında gösterilmiştir.

Babasının adını verdiği “Bourkhan” adlı Airbus A340 özel uçağı da öne çıkan varlıkları arasında sayılır. Bununla birlikte, bazı yüksek profilli varlıkların sahipliği ve kontrol yapıları, yaptırımlar sonrasında çeşitli açıklamalara ve hukuki değerlendirmelere konu olmuştur.

Alisher Usmanov, geniş çaplı hayırseverlik faaliyetleriyle de bilinir. “Sanat, Bilim ve Spor” yardım fonu üzerinden kültür, eğitim ve spor projelerini desteklediği; Tate Britain’daki sergilere katkı sağladığı; Roma’daki Basilica Ulpia restorasyonuna bağış yaptığı; Pierre de Coubertin’in 1892 yılı Olimpiyat Manifestosu’nu satın alıp Olimpiyat Müzesi’ne bağışladığı aktarılır. Ayrıca James Dewey Watson’ın Nobel Ödülü madalyasını 4,8 milyon dolara satın alıp kendisine geri verdiği ve şu sözleri söylediği belirtilir:

“Seçkin bir bilim insanının başarılarını takdir eden bir madalyayı satmasının kabul edilemez olduğunu düşünüyorum. Bu madalya için harcadığım paranın bilimsel araştırmaları desteklemeye gitmesi ve madalyanın onu hak eden kişide kalması benim için önemlidir.”

Kariyeri boyunca “Vatana Hizmet Nişanı” (Rusya), Alexander Nevsky Nişanı, Şeref Nişanı, Kazakistan “Dostluk” Nişanı ve Özbekistan El-Yurt Hurmati Nişanı gibi çeşitli ödül ve nişanlarla onurlandırıldığı kaydedilir.

2025 yılında 13.5 milyar dolarlık servetiyle Rusya'nın üçüncü, dünyanın ise 71'inci zengin insanı olan Özbek asıllı Rus milyarder Alisher Usmanov, Dilbar adlı yatı ile gelerek, 72 nci yaşını Türkiye'nin Bodrum ilçesinde Cennet Koyu'ndaki evinde parti vererek kutladı. Usmanov'un partisine gelenler için 10 villa ile 30 otel odası kiraladığı öğrenildi.

Kaynak:Biyografiler.com