Türk seslendirme sanatçısı, çevirmen, yazar, gazeteci ve sanat galerisi yöneticisi. Adalet Cimcoz, Türk sinemasının çok sayıda kadın oyuncusunu seslendirmesinin yanı sıra Alman edebiyatından yaptığı çeviriler ve İstanbul sanat yaşamında önemli bir yer edinen Maya Sanat Galerisi'nin kurucusu olarak tanındı.

Adalet Cimcoz, 25 Temmuz 1910 tarihinde Çanakkale'nin Kilitbahir köyünde doğdu. Babası Osmanlı ordusunda topçu subayı olarak görev yapan Hüseyin Tayfur, annesi ise Alman kökenli olup Müslümanlığı kabul ettikten sonra Aliye adını alan bir Alman kadındı. Seslendirme sanatçısı, yönetmen ve çevirmen Ferdi Tayfur (Dublaj) ağabeyidir.

Çocukluk yıllarının bir bölümünü Almanya'da geçirdi. İlköğreniminin ardından ortaokul ve lise eğitimini Almanya'da tamamladı. Almancayı çok iyi öğrenmesi, sonraki yıllarda çevirmenlik çalışmalarının temelini oluşturdu.

Seslendirme Kariyeri

Adalet Cimcoz, Türkiye'ye döndükten sonra bir süre Toprak Mahsulleri Ofisinde çevirmen olarak çalıştı. Seslendirme dünyasına ise ağabeyi Ferdi Tayfur (Dublaj) aracılığıyla girdi. Ferdi Tayfur'un eşi Melek Kobra'nın bir seslendirme çalışmasına katılamaması üzerine İpek Film stüdyosuna çağrılan Cimcoz, böylece uzun yıllar sürdüreceği seslendirme çalışmalarına başladı.

1930'lu yıllardan ölümüne kadar seslendirme sanatçısı olarak çalışan Adalet Cimcoz, Türk sinemasının tanınmış kadın oyuncularından Belgin Doruk, Türkan Şoray, Fatma Girik, Filiz Akın, Muhterem Nur, Sezer Sezin, Neriman Köksal ve Ayfer Feray gibi çok sayıda oyuncunun filmlerdeki seslendirmesini yaptı. Ağabeyi Ferdi Tayfur (Dublaj) ile birlikte Türkiye'deki erken dönem film seslendirme çalışmalarının önemli isimleri arasında yer aldı.

Maya Sanat Galerisi

Adalet Cimcoz, 1950'li yıllarda yalnızca edebiyat ve sinemayla değil, plastik sanatlarla da yakından ilgilendi. 1950 yılında Beyoğlu'nda Maya Sanat Galerisi'ni kurdu. Dönemin öncü özel sanat galerilerinden biri olan Maya, genç ve çağdaş sanatçıların eserlerini sergileyebilecekleri önemli mekânlardan biri haline geldi.

Galeride Abidin Dino, Avni Arbaş, Nuri İyem, Eren Eyüboğlu, Fahrelnissa Zeid ve Kuzgun Acar gibi dönemin sanatçılarıyla bağlantılı sergiler ve etkinlikler gerçekleştirildi. Kuzgun Acar ilk kişisel sergisini 1953 yılında Maya Sanat Galerisi'nde açtı. Galeri, 1950'li yılların İstanbul sanat ortamındaki bağımsız girişimlerin önemli örneklerinden biri oldu.

Gazeteciliği ve Yazarlığı

Adalet Cimcoz, gazetecilik ve dergicilik alanında da çalıştı. “Fitne Fücur” imzasıyla magazin ve dedikodu yazıları kaleme aldı. Hafta, Salon, Tasvir, Aydede ve Tef gibi çeşitli yayınlarda yazıları yayımlandı.

Yeditepe, Varlık ve Yeni Ufuklar gibi edebiyat dergilerinde şiir, öykü ve kitap tanıtım yazıları yazdı. Edebiyat, tiyatro, sinema ve plastik sanatlar çevresindeki geniş ilişkileri nedeniyle dönemin İstanbul kültür ve sanat yaşamının tanınmış isimlerinden biri oldu. Yakın çevresindeki dostları kendisine “Ada” diye seslenirdi.

Çevirmenliği

Almancadan Türkçeye yaptığı edebiyat çevirileri Adalet Cimcoz'un çalışmalarının önemli bir bölümünü oluşturdu. Franz Kafka, Bertolt Brecht, Georg Büchner, Günter Grass, Tibor Déry, Efraim Kişon ve B. Traven gibi yazarların eserlerini Türkçeye çevirdi.

Franz Kafka'nın Milena'ya Mektuplar adlı eserinin çevirisiyle 1962 yılında Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü'nü aldı.

Özel Hayatı ve Ölümü

Adalet Cimcoz, avukat Mehmet Ali Cimcoz ile evlendi. Eşiyle birlikte dönemin sanatçı, yazar ve aydınlarının buluştuğu geniş bir kültür çevresinin içinde yer aldı.

Adalet Cimcoz, 13 Mart 1970 tarihinde İstanbul'da 59 yaşında hayatını kaybetti.

Gazeteci ve yazar Mine Söğüt, yıllar sonra Adalet Cimcoz'un yaşamını, fotoğraflarını ve dönemin kültür çevresi içindeki yerini araştırarak Adalet Cimcoz: Bir Yaşamöyküsü Denemesi adlı kitabı hazırladı.

Çevirileri

1957 - Ölüm Gemisi - B. Traven - roman
1961 - Sezuan'ın İyi İnsanı - Bertolt Brecht - tiyatro oyunu
1961 - Milena'ya Mektuplar - Franz Kafka - mektuplar
1963 - Dinamit - B. Traven - öyküler
1963 - Leonce ile Lena - Georg Büchner - tiyatro oyunu
1963 - Galileo Galilei - Bertolt Brecht - tiyatro oyunu
1964 - On Dakka Sonra Buffalo - Günter Grass
1965 - Bay Puntila ile Uşağı Matti - Bertolt Brecht - tiyatro oyunu
1967 - Eğlentili Bir Gömme Töreni - Tibor Déry - öyküler
1967 - Kafka'nın Sevgilisi Milena - Margarete Buber-Neumann
1969 - Adanmış Topraklar Üstünde - Efraim Kişon - toplumsal taşlama

Ödülü

1962 - Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü - Franz Kafka'nın Milena'ya Mektuplar adlı eserinin çevirisiyle