Alp disiplini

Alp disiplini (Alpine skiing ya da "downhill skiing") kar üzerinde kayaklarla birlikte yapılan, kapılardan geçerek en hızlı aşağıya inmenin temel olduğu bir yarışmadır. 1936 Kış Olimpiyatları ile birlikte olimpiyat sporları arasına katılmıştır.

Sporcular olimpiyat ve dünya şampiyonalarına katılabildiği gibi, her sene dünya kupası yarışlarına da katılır. Alp disiplini kapsamında dört önemli yarış türü vardır. Bunlar, slalom (SL), büyük slalom (GS), süper büyük slalom (super-G) ve iniş yarışlarıdır.

Slalom disiplini, en teknik ve yavaş yarıştır. Hız saatte 55 km.'ye ulaşır. İniş yarışları, bu disiplinin en hızlı yarışıdır. Hız saatte 100 km'yi bulur. Büyük slalom yarışları teknik, süper büyük slalom ise hız yarışması olarak kabul edilir ve iniş yarışlarına yakın hızlar elde edilir. Ayrıca aynı günde bir iniş, iki slalom yarışının yapıldığı ve burada sürelerin toplandığı bir kombine yarışma da yapılır.

1 Slalom
2 Büyük Slalom
3 Süper-G (Süper Büyük Slalom)
4 İniş (Downhill)
5 Kombine
6 Paralel

Tüm kayak yarışçıları ayaklarının altında iki kayakla dik bir pistten kapılar arasından kayarlar ancak alp disiplini kayak yarışlarının ortak noktası neredeyse sadece budur. Dünya Kupası, Dünya Şampiyonası ve Kış Olimpiyatları'nda yarışlar artık altı bireysel disiplinde düzenleniyor ve bunlar teknik ve hız disiplinleri olarak ikiye ayrılıyor. İlki slalom ve büyük slalomu içerirken, ikincisi iniş ve Süper-G kategorilerini içerir. Ayrıca paralel yarışmalar ve kombine yarışları da düzenleniyor.

Alp disiplini kayak pistleri, slalom hariç tüm formatlarda kırmızı ve mavi kapılarla işaretlenir, slalomda ise eğilebilir teknolojili tekli direkler kullanılır. Bir kapı, malzeme ile birbirine bağlanmış iki direkten oluşur. Kayakçılar bu kapıların etrafından belirlenen sırada ve doğru taraftan geçmek zorundadırlar, aksi hâlde diskalifiye edilirler.

Slalom
Slalomda teknik ana rolü oynar. Kayakta en yavaş disiplin olmasının basit bir nedeni vardır; kapılar diğer tüm formatlara kıyasla çok daha yakın yerleştirilmiştir. Bu da sık ve hızlı yön değiştirmeyi gerektirir, bu nedenle kayakçılar kayaklarını serbestçe bırakamazlar. Yine de oldukça görkemli ve heyecan verici bir disiplindir, özellikle Avusturya'nın Schladming kentinde her yıl düzenlenen gece yarışında podyumlar neredeyse her turda saliselerle belirlenir.

Slalomun özellikleri
Kayakçılar direklere çok yakın kayarlar ve mümkün olduğunca hızlı "düşüş hattında" kalmak için onları elleri veya kaval kemikleriyle iterler.
Yaralanma riskini en aza indirmek için yaylı eğilebilir direkler kullanılır.
Kayakçılar her yarışta iki etap tamamlarlar ve ikinci etap için pist farklı şekilde kuruludur.
İlk etapta en hızlı 30 kayakçı ikinci etap için pozisyon kazanır. Bu kayakçılar ters sırayla başlar, yani en yavaş olan ilk başlar.
İki etaptaki toplam süresi en hızlı olan kayakçı kazanır.
Bir direkten diğerine mesafe en az 6 metre ve en fazla 13 metre olmalıdır.
Düşey irtifa kaybı erkeklerde 180 metre ile 220 metre, kadınlarda 140 metre ile 200 metre arasındadır.
Eğimin %33 ile %45 arasında olması gerekir.
En bilinen yarışlar: Avusturya'daki Schladming ve Kitzbühel


Büyük Slalom
Büyük slalomda kayakçılar dağdan daha yüksek hızla inerler çünkü kapı sayısı daha azdır ve slalomdan daha geniş aralıklarla yerleştirilmiştir. Bu da kayakçının daha az dönüş yapması gerektiği anlamına gelir. Yine de mükemmel kayak tekniği ve dönüş tekniği son derece önemlidir; kenarlara iyi basmak ve dönüşleri kusursuz bir şekilde kesmek, önde kalmanın en kritik noktasıdır.

Büyük slalomun özellikleri
Kayakçılar slalomdan daha uzak bir hattı kullanırlar ve kapılara çarpacaklarsa genelde elleriyle değil omuzlarıyla iterler.
Kapılar slalomdakilere göre daha serttir ve hataya karşı daha az toleranslıdır.
Kayakçılar bir gün içinde iki etap tamamlarlar, ikinci etap için pist farklı şekilde kuruludur.
İlk etaptaki en hızlı 30 kayakçı ikinci etaba kalır ve yine ters sırayla başlar.
İki etaptaki toplam süresi en hızlı olan kayakçı kazanır.
Bir kapıdan diğerine mesafe en az 10 metre olmalıdır.
Düşey irtifa kaybı erkeklerde 250 metre ile 450 metre, kadınlarda 250 metre ile 400 metre arasındadır.
Belirli bir eğim zorunluluğu yoktur ancak arazi genellikle dalgalıdır ve pist yaklaşık 40 metre genişliğinde olmalıdır.
En bilinen yarışlar: İsviçre'deki Adelboden ve İtalya’daki Alta Badia

Süper-G (Süper Büyük Slalom)
Süper-G, Dünya Kupası'nın nispeten yeni disiplinlerinden biri ve iniş ile büyük slalomun arasındaki boşluğu doldurur. İlk Dünya Kupası Süper-G yarışı 1982'de yapılmıştır ve aslında Süper Büyük Slalom'un kısaltmasıdır.

Süper-G'nin özellikleri
Kayakçılar yalnızca bir etap tamamlarlar.
Önceden pistte antrenman yapmak yasaktır, sadece bir pist incelemesine izin verilir.
Bir kapıdan diğerine mesafe en az 25 metre olmalıdır.
Düşey irtifa kaybı erkeklerde 400 metre ile 650 metre, kadınlarda 400 metre ile 600 metre arasındadır.
Arazi dalgalı ve engebeli, pist yaklaşık 30 metre genişliğinde olmalıdır.
En bilinen yarışlar: İtalya'daki Cortina d'Ampezzo ve ABD'deki Beaver Creek

İniş (Downhill)
Birçok kişi için iniş, alp disiplini kayak sporunun en üstün disiplinidir. Kaslı bacakların yanında, Wengen'de son derece hızlı Lauberhorn pistinde ya da korkutucu derecede dik Streif'te saatte 160 km hıza ulaşırken olağanüstü cesaret gerekir. Ayrıca büyük sıçramalar yarışları daha da görkemli kılar. FIS'in bunu çok güzel tanımladığı gibi; "Bir iniş yarışı; teknik, cesaret, hız, risk, fiziksel kondisyon ve karar verme yeteneği gibi altı bileşen tarafından belirlenir."

İnişin özellikleri
Kayakçılar yalnızca bir etap tamamlarlar.
Önceden en az bir antrenman etabı yapılır.
Bir kapıdan diğerine mesafe en az 25 metre olmalıdır.
Düşey irtifa kaybı erkeklerde 750 metre ile 1.100 metre, kadınlarda 450 metre ile 800 metre arasındadır.
Pist, başlangıçtan bitişe kadar farklı hızlarda kayılabilir olmalı ve yaklaşık 30 metre genişliğinde olmalıdır.
En bilinen yarışlar: Avusturya'daki Kitzbühel'in Streif pisti, İsviçre'deki Wengen, İtalya'daki Val Gardena ve Bormio, Almanya'daki Garmisch-Partenkirchen

Kombine
En çok yönlü veya en komple kayakçı kim? Bu soru kombine yarışlarında cevaplanır çünkü burada hem teknik hem de hız gereklidir. Bu formatta, çok yönlü kayakçılar iki etap tamamlarlar; ilki hızlı bir iniş veya Süper-G, ikincisi ise teknik bir slalom pistinde. Sonuçta kazanan, her iki etabın sürelerinin toplamıyla belirlenir.

Kombinenin özellikleri
Kayakçılar iki etap tamamlarlar; önce bir iniş veya Süper-G, ardından bir slalom.
Slalom, iniş ve Süper-G teknik kuralları geçerlidir.
FIS üç format öngörür; Alp Kombinesi, Klasik Kombine ve özel formatlar.
Klasik kombinede hız etabı her zaman iniştir, alp kombinesinde ise iniş veya Süper-G olabilir.
Özel formatlar kapsamında slalom, büyük slalom, Süper-G ve iniş disiplinlerinin üçlü veya dörtlü kombinasyonlarıyla yapılan yarışlara izin verilir.
FIS, yukarıdaki dört disiplinin bir veya daha fazlasının kuzey disiplini, yüzme veya yelken yarışmalarıyla birleştirildiği yarışlara bile izin verebilir.

Paralel
Paralelde (paralel slalom veya paralel büyük slalom olarak düzenlenebilir) iki kayakçı yan yana pistlerde aynı anda yarışır. Adil bir yarışma için pist düzeni ve kar hazırlığı mümkün olduğunca benzer olmalıdır ve bunu garanti altına alan bir diğer kural da kayakçıların iki etap koşup ikinci etapta pist değiştirmesidir. Yani bir kayakçı ilk etapta mavi pistte yarıştıysa ikinci etapta kırmızı pistte kayar.
Paralel yarışların özellikleri
Pist düşüşü 80 metre ile 100 metre arasında olmalıdır.
Pistlerde 20 ile 30 kapı bulunmalıdır.
Etap süresi 20 ile 25 saniye arasında olmalıdır.
Final turunda en fazla 32 kayakçı yarışabilir, daha fazla kayakçı varsa önce kronometreli eleme turları yapılır.
Eleme sistemi geçerlidir, yani iki etap toplam süresi daha hızlı olan kayakçı bir sonraki tura yükselir.