Akışkan Modernitenin Düşünürü

Zygmunt Bauman, Yahudi kökenli Polonya doğumlu bir sosyolog ve filozoftur. Geç 20. yüzyıl ve 21. yüzyılın başlarında Avrupa’nın en etkili entelektüellerinden biri olarak kabul edilir. Modernite, postmodernite, etik, tüketim toplumu, küreselleşme ve toplumsal dışlanma üzerine yaptığı kapsamlı çalışmalarla tanınır. Postmodern felsefenin sosyolojiye uyarlanmasında öncü olmuş, çağdaş toplumların yapısal ve ahlaki dönüşümlerini derinlikli biçimde analiz etmiştir.

Zygmunt Bauman, 19 Kasım 1925 tarihinde Polonya’nın Poznań kentinde doğmuştur. Zygmunt Bauman, Nazi Almanyası’nın Polonya’yı işgaline kadar burada yaşadı. Yahudi kimliği nedeniyle ailesiyle birlikte 1939 yılında Sovyetler Birliği’ne kaçmak zorunda kaldı. İkinci Dünya Savaşı sırasında Sovyet komutasındaki bir Polonya ordusu birliğinde görev aldı ve 1945’te Berlin Savaşı’na katıldı. Savaş, sürgün ve zulüm deneyimleri, düşünsel yönelimlerini derinden etkiledi.

Savaşın ardından Polonya’ya dönen Zygmunt Bauman, Varşova Üniversitesi’nde eğitimini tamamladı; doktorasını aldı ve doçentlik sınavını verdi. 1954 yılından itibaren aynı üniversitede sosyoloji dersleri verdi. Bu dönemde Polonya Komünist Partisi üyesi olarak çeşitli akademik ve idari görevlerde bulundu ve Polonya Sosyoloji Derneği’nde yöneticilik yaptı.

1968 yılında Polonya’daki antisemitik kampanya sürecinde profesörlük unvanı elinden alındı ve ülkeden ayrılmak zorunda bırakıldı. Önce İsrail’e giden Zygmunt Bauman, Tel Aviv ve Hayfa’da kısa süreli dersler verdi. 1971 yılında Birleşik Krallık’tan gelen davet üzerine İngiltere’ye yerleşti ve University of Leeds’te sosyoloji kürsüsünün başına geçti. 1990’lı yıllara kadar akademik çalışmalarını burada sürdürdü.

1980’li yıllardan itibaren Zygmunt Bauman, modernizm ile totalitarizm arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalarıyla öne çıktı. En etkili eserlerinden biri olan Modernity and the Holocaust (1989), Holokost’un modern endüstriyel ve bürokratik aklın bir ürünü olduğunu savunarak, modernliğe dair yerleşik kabulleri kökten sorguladı. Bu eser, sosyoloji ve felsefe alanlarında büyük yankı uyandırdı.

Zygmunt Bauman, özellikle Liquid Modernity (2000) adlı eseriyle geliştirdiği “akışkan modernite” kavramıyla küresel ölçekte tanındı. Bu kavramla çağdaş toplumu; istikrarsız, geçici, belirsizliklerle dolu ve sürekli değişen bir yapı olarak tanımladı. Kimliklerin, ilişkilerin, emeğin ve değerlerin kalıcılığını yitirdiği bu yeni toplumsal düzende bireyin kırılgan konumunu analiz etti.

Çalışmalarında postmodern etik, bireyselleşme, yoksulluk, toplumsal dışlanma, gözetim, göç ve korku gibi konulara yoğunlaşan Zygmunt Bauman, sade ama derinlikli anlatımıyla akademi dışındaki geniş kitlelere de ulaşmayı başardı.

Zygmunt Bauman, evlilikleri :
1. eşi: Janina Bauman (e. 1948–2009) Lydia Bauman, Irena Bauman, Anna Sfard adlarında çocukları oldu. Eşi 2009 yılında öldü.
2. eşi: Aleksandra Jasińska-Kania (e. 2015–2017)

Zygmunt Bauman, 1989 Amalfi Avrupa Sosyoloji ve Sosyal Bilimler Ödülü, 1998 Theodor W. Adorno Ödülü ve 2010 Asturias Prensi İletişim ve Beşeri Bilimler Ödülü dâhil olmak üzere çok sayıda uluslararası ödüle layık görüldü.

Zygmunt Bauman, 9 Ocak 2017’de İngiltere’nin Leeds kentinde 91 yaşında hayatını kaybetti. Geride, çağdaş toplumun anlaşılmasında temel başvuru kaynakları arasında yer alan zengin ve kalıcı bir düşünsel miras bıraktı.

Önemli Eserleri :

Modernity and the Holocaust

Liquid Modernity

Postmodern Ethics

Globalization: The Human Consequences

Individualized Society

Wasted Lives: Modernity and Its Outcasts

Liquid Love

Liquid Surveillance

Strangers at Our Door