Yoko Ono, Japon kavramsal ve performans sanatçısı, müzisyen, film yapımcısı ve barış aktivistidir. 1960'lı yıllarda New York, Tokyo ve Londra'daki avangart sanat çevrelerinde çalıştı; katılımcı sanat, performans, deneysel film ve müzik alanlarında eserler verdi. John Lennon ile yaptığı sanatsal ve müzikal çalışmaların yanı sıra savaş karşıtı kampanyalarla da tanındı. Resmî biyografisine göre yaşamını ve çalışmalarını New York'ta sürdürmektedir.

Çocukluğu ve Eğitimi

Yoko Ono, 18 Şubat 1933 tarihinde Japonya'nın başkenti Tokyo'da doğdu. Annesi Isoko Ono, babası bankacı ve klasik piyano eğitimi almış Eisuke Ono idi. Ailenin üç çocuğunun en büyüğüydü. Yōko adını oluşturan Japonca kanji karakterleri "okyanus çocuğu" anlamına gelir.

Ono doğmadan kısa süre önce babası işi nedeniyle San Francisco'ya gönderildi. Aile daha sonra onun yanına gitti; babasının yeniden Japonya'ya atanması üzerine Ono 1937'de Tokyo'ya döndü ve Gakushuin'de öğrenim gördü. Çocukluğunun bir bölümü babasının görevleri nedeniyle Japonya ile Amerika Birleşik Devletleri arasında geçti.

II. Dünya Savaşı sırasında ailesiyle Japonya'daydı. 1945'te Tokyo'nun hava bombardımanına uğradığı dönemde kardeşleriyle birlikte kırsal bölgeye gönderildi. Ono daha sonraki yıllarda savaş sırasında yaşadığı açlık ve yer değiştirme deneyimlerinden söz etti; çocukluk döneminde gökyüzüne duyduğu ilgi de sonraki sanat çalışmalarında tekrar eden konulardan biri oldu.

1950'lerin başında Gakushuin Üniversitesi'nin felsefe programına kabul edildi. Resmî biyografisine göre bu programa kabul edilen ilk kadındı. Üniversitede yaklaşık bir yıl okuduktan sonra ailesinin Amerika Birleşik Devletleri'ne taşınmasıyla New York'a gitti. 1953'te Sarah Lawrence College'da yazarlık, şiir ve müzik üzerine eğitim almaya başladı; ancak öğrenimini tamamlamadan okuldan ayrıldı.

Sanat Kariyeri

1956'da Japon besteci Toshi Ichiyanagi ile evlenerek Manhattan'a yerleşti. New York'taki deneysel müzik ve sanat çevreleriyle ilişki kurdu. John Cage, La Monte Young ve daha sonra Fluxus'un kurucularından George Maciunas gibi sanatçılarla aynı çevrede çalıştı.

1960 yılında Manhattan'daki Chambers Street'te kiraladığı çatı katında konserler ve performanslar düzenlemeye başladı. 1961'de George Maciunas'ın AG Gallery'sinde ilk kişisel sergisini açtı. Painting to Be Stepped On gibi çalışmalarında izleyiciyi eserin bir parçası hâline getiren talimatlara yer verdi.

1962'de Tokyo'ya döndü ve Sogetsu Art Center'da yeni performanslarını ve yazılı sanat talimatlarını sundu. Aynı yıl John Cage'in Japonya turnesindeki etkinliklere katıldı. 1964'te Kyoto ve Tokyo'da gerçekleştirdiği Cut Piece performansında sahnede hareketsiz oturarak izleyicilerden giysilerinden parçalar kesmelerini istedi. Aynı yıl talimatlardan oluşan Grapefruit adlı kitabını kendi imkânlarıyla yayımladı.

1964'te yeniden New York'a döndü. Performans çalışmalarının yanında deneysel filmler çekmeye başladı. Bu dönemde hazırladığı yapımlar arasında Film No. 4 (Bottoms), Match ve Eyeblink bulunuyordu.

1966'da Destruction in Art Symposium kapsamında Londra'ya gitti. Aynı yıl Indica Gallery'de açtığı sergide John Lennon ile tanıştı. Ono ile Lennon'ın ilişkisi kısa süre içinde müzik, film, performans ve politik kampanyaları da kapsayan bir ortaklığa dönüştü.

John Lennon ile Çalışmaları ve Barış Kampanyaları

Ono ile John Lennon, 20 Mart 1969 tarihinde Cebelitarık'ta evlendi. Balayı döneminde savaş karşıtı mesaj vermek amacıyla Amsterdam'da ilk Bed-In for Peace etkinliğini düzenlediler. Daha sonra Montreal'de ikinci bir Bed-In gerçekleştirdiler. Lennon'ın "Give Peace a Chance" adlı şarkısı da Montreal'deki bu etkinlik sırasında kaydedildi.

İkili aynı yıl WAR IS OVER! If You Want It kampanyasını yürüttü. Mesaj, dünyanın çeşitli şehirlerinde ilan panoları, afişler ve gazete ilanları aracılığıyla yayımlandı. Ono ve Lennon, Plastic Ono Band adı altında konserler ve kayıtlar da gerçekleştirdi.

Ono'nun The Beatles'ın dağılmasına neden olduğu iddiası uzun yıllar özellikle grubun bazı hayranları ve basın tarafından tekrarlandı. Paul McCartney ise 2012'de yaptığı bir açıklamada grubun zaten dağılma sürecinde olduğunu ve Ono'nun ayrılığın nedeni olmadığını söyledi. Ono'nun Beatles konserlerinde düzenli olarak sahne aldığı yönündeki bilgi ise doğru değildir; Lennon ile ortak sahne çalışmaları ağırlıklı olarak Plastic Ono Band ve ikilinin bağımsız projeleri kapsamında gerçekleşti.

Müzik Kariyeri

Ono ilk solo stüdyo albümü Yoko Ono/Plastic Ono Band'i 1970'te yayımladı. Bunu Fly, Approximately Infinite Universe ve Feeling the Space izledi. Ses deneyleri, serbest vokal teknikleri, rock ve elektronik müzik unsurları müzik çalışmalarının farklı dönemlerinde birlikte yer aldı.

1970'lerin başında Lennon ile müzik, film ve politik çalışmalarını sürdürdü. 1975'te oğulları Sean Lennon'ın doğmasının ardından çift bir süre kamusal çalışmalarını azalttı. 1980'de birlikte yeniden stüdyoya girerek Double Fantasy albümünü hazırladılar. Albüm Kasım 1980'de yayımlandı.

John Lennon, 8 Aralık 1980 tarihinde çiftin New York'taki Dakota binasındaki evinin önünde vurularak öldürüldü. Ono, Lennon'ın ölümünden sonra müzik çalışmalarına devam etti. 1981'de yayımladığı Season of Glass albümünde ölüm, yas ve kayıp konularına yer verdi. 1982'de It's Alright (I See Rainbows), 1985'te ise Starpeace albümlerini çıkardı.

1990'lı yıllardan itibaren hem eski kayıtlarını yeniden yayımladı hem de yeni albümler hazırladı. 1995'te Rising, 2001'de Blueprint for a Sunrise, 2009'da Yoko Ono Plastic Ono Band adıyla Between My Head and the Sky, 2013'te Take Me to the Land of Hell ve 2018'de Warzone yayımlandı.

Sergileri ve Sonraki Çalışmaları

Ono'nun ilk büyük retrospektiflerinden biri 1971'de Everson Museum of Art'ta düzenlenen This Is Not Here sergisi oldu. Aynı yıl Museum of Modern Art'ta resmî olmayan Museum of Modern [F]art adlı kavramsal çalışmasını gerçekleştirdi.

1989'da Whitney Museum of American Art'ta Yoko Ono: Objects, Film sergisi açıldı. 2000'de New York'taki Japan Society Gallery tarafından hazırlanan YES Yoko Ono retrospektifi daha sonra farklı ülkelerdeki müzelere taşındı.

2007'de İzlanda'nın Viðey Adası'nda IMAGINE PEACE TOWER adlı kalıcı yerleştirmesi açıldı. Çalışma, Ono ve John Lennon'ın barış kampanyalarıyla bağlantılı olarak tasarlandı.

2015'te Museum of Modern Art, Yoko Ono: One Woman Show, 1960–1971 başlıklı sergiyi düzenledi. 2024'te Tate Modern'de açılan Yoko Ono: Music of the Mind retrospektifi sanatçının 1950'lerden sonraki çalışmalarını kapsadı. Aynı sergi 23 Mayıs-11 Ekim 2026 tarihleri arasında Los Angeles'taki The Broad'da gösterime sunuldu.

Ailesi ve Evlilikleri

Ono, 1956 yılında Japon besteci Toshi Ichiyanagi ile evlendi. Çift 1962'de boşandı.

28 Kasım 1962'de Amerikalı film yapımcısı ve sanat organizatörü Anthony Cox ile bir evlilik gerçekleştirdi; önceki boşanma işlemleri tamamlanmadığı için bu evlilik daha sonra iptal edildi. Ono ile Cox 1963'te yeniden evlendi. Kızları Kyoko Ono Cox, 8 Ağustos 1963'te doğdu. Evlilikleri 1969'da sona erdi.

20 Mart 1969'da John Lennon ile evlendi. Çiftin oğlu Sean Lennon, 9 Ekim 1975 tarihinde New York'ta doğdu. Evlilikleri Lennon'ın 8 Aralık 1980'de öldürülmesine kadar sürdü.

Ödülleri

1982 - Grammy Ödülleri - John Lennon ile birlikte Double Fantasy albümüyle Yılın Albümü Ödülü
2001 - Grammy Ödülleri - Gimme Some Truth: The Making of John Lennon's Imagine Album ile En İyi Müzik Filmi Ödülü; yapım ekibiyle birlikte
2009 - Venedik Bienali - Yaşam Boyu Başarı Altın Aslan Ödülü
2024 - MacDowell - Edward MacDowell Medal

Albümleri

Solo ve Plastic Ono Band Stüdyo Albümleri

1970 - Yoko Ono/Plastic Ono Band
1971 - Fly
1973 - Approximately Infinite Universe
1973 - Feeling the Space
1981 - Season of Glass
1982 - It's Alright (I See Rainbows)
1985 - Starpeace
1995 - Rising
1997 - A Story (1974'te kaydedildi; albümün parçalarının büyük bölümü 1992'de Onobox'ta yer aldı, bağımsız albüm olarak 1997'de yayımlandı)
2001 - Blueprint for a Sunrise
2009 - Between My Head and the Sky
2013 - Take Me to the Land of Hell
2018 - Warzone

Remiks ve Ortak Çalışma Albümleri

2007 - Yes, I'm a Witch
2007 - Open Your Box
2012 - YOKOKIMTHURSTON (Kim Gordon ve Thurston Moore ile)
2016 - Yes, I'm a Witch Too

John Lennon ile Ortak Albümleri

1968 - Unfinished Music No. 1: Two Virgins
1969 - Unfinished Music No. 2: Life with the Lions
1969 - Wedding Album
1969 - Live Peace in Toronto 1969
1972 - Some Time in New York City
1980 - Double Fantasy
1984 - Milk and Honey