Dr. Umut Yıldız; moleküler astrofizik, derin uzay iletişimi ve uzay teknolojileri alanlarında çalışan bir bilim insanı, girişimci ve bilim iletişimcisidir. Cosmic DynamiX’in kurucusu ve CEO’sudur; 2013–2024 yılları arasında NASA Jet Propulsion Laboratory’de çalışmıştır.

Dr. Umut Yıldız, Türk astrofizikçi, uzay bilimci, akademisyen ve girişimcidir. 2013–2024 yılları arasında Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesinin (NASA) Jet İtki Laboratuvarında (JPL) astrofizik ve derin uzay iletişimi alanlarında çalıştı. Hollanda'daki Leiden Üniversitesinde moleküler astrofizik doktorasını tamamladı. Herschel Uzay Gözlemevi ile yıldız oluşum bölgelerindeki su ve oksijen moleküllerini araştıran bilimsel çalışmalara katıldı. 2024 yılında Türkiye'ye dönerek Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde (ODTÜ) ders vermeye başladı. 2026 yılında uzay teknolojileri ve yapay zekâ alanında faaliyet göstermek üzere Cosmic DynamiX şirketini kurdu.

Umut Yıldız, 1980 yılında Ordu'da doğdu. Babasının emniyet teşkilatındaki görevi nedeniyle çocukluğu Karabük, Zonguldak ve Çanakkale gibi farklı şehirlerde geçti. İlk yıllarından itibaren elektronik ve astronomiye ilgi duydu. Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümünden mezun olduktan sonra yüksek lisans ve doktora eğitimini Hollanda'da tamamladı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Umut Yıldız, Ordu'da doğdu. Babası emniyet müdürüydü. Babasının görev yerinin değişmesi nedeniyle ailesiyle birlikte farklı şehirlerde yaşadı. İlk ve ortaöğrenimini çeşitli şehirlerde sürdürdü, lise eğitimini Çanakkale'de tamamladı.

Çocukluk yıllarında evlerindeki bilim ansiklopedisini birkaç kez okuduğunu, elektronik devreler hazırladığını ve arkadaşlarının elektronik cihazlarını tamir ettiğini anlattı. Çanakkale'de deniz kenarında yaşadığı dönemde geceleri gökyüzünü gözlemlemeye başladı.

1997 yılında gösterime giren, Carl Sagan'ın aynı adlı romanından uyarlanan ve Jodie Foster'ın başrolünü oynadığı Contact (Mesaj) filmi, astronomi alanında meslek seçmesine etki etti. Filmdeki radyo teleskopları ve SETI araştırmaları, radyo astronomisine yönelmesinde rol oynadı.

1998 yılında Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümünde lisans eğitimine başladı. Üniversite yıllarında, 2000–2001 döneminde İngiltere'deki University College London'ın Fizik ve Astronomi Bölümünde eğitim gördü. Ankara Üniversitesinden 2004 yılında mezun oldu.

Lisans eğitiminin ardından İngilizcesini geliştirmek amacıyla İngiltere'ye gitti. 2005 yılında Hollanda'daki Groningen Üniversitesi'nin Kapteyn Astronomi Enstitüsünde yüksek lisans eğitimine başladı.

2008 yılında tamamladığı yüksek lisans tezinde, sakin cüce galaksilerin optik ve yakın kızılötesi dalga boylarındaki yüzey fotometrisini inceledi.

Aynı yıl Leiden Üniversitesi Gözlemevinde moleküler astrofizik alanında doktora çalışmalarına başladı. Doktora danışmanları arasında astrokimya alanında çalışan Ewine van Dishoeck ve astrofizikçi Lars Kristensen bulunuyordu.

2013 yılında doktorasını tamamladı. Doktora tezinde Herschel Uzay Gözlemevi ve yer tabanlı teleskoplardan elde edilen verileri kullanarak düşük kütleli genç yıldızların çevresindeki sıcak ve soğuk gazın özelliklerini araştırdı.

Bilimsel Araştırmaları

Dr. Umut Yıldız, moleküler astrofizik alanındaki çalışmalarında yıldızların oluşum süreçlerini, yıldızlararası gaz bulutlarını ve bu bölgelerde bulunan molekülleri inceledi. Özellikle su, moleküler oksijen ve karbonmonoksit gibi moleküllerin gözlemlerinden yararlandı.

2007–2008 yıllarında İspanya'nın Kanarya Adaları'ndaki Instituto de Astrofísica de Canarias bünyesinde, William Herschel Teleskobu ile gerçekleştirilen gözlem çalışmalarına katıldı.

2009–2010 yılları arasında Hollanda Uzay Araştırmaları Enstitüsünde (SRON), Herschel Uzay Gözlemevinin HIFI cihazına ilişkin kalibrasyon çalışmalarında görev aldı.

Herschel Uzay Gözlemevi Çalışmaları

Umut Yıldız, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından 14 Mayıs 2009 tarihinde uzaya gönderilen Herschel Uzay Gözlemevinin bilimsel çalışmalarına katıldı.

Herschel, uzak kızılötesi ve milimetre altı dalga boylarında gözlemler yapmak amacıyla geliştirilmiş bir uzay teleskobuydu. Yıldız oluşum bölgelerindeki gaz ve toz bulutlarının incelenmesi, gözlemevinin araştırma konuları arasındaydı.

Dr. Umut Yıldız, gözlemevindeki üç bilimsel cihazdan biri olan HIFI (Heterodyne Instrument for the Far Infrared) aracılığıyla elde edilen veriler üzerinde çalıştı. HIFI, moleküllerin belirli frekanslarda oluşturduğu tayfsal çizgilerin ölçülmesini sağlıyordu.

Doktora araştırmalarında, oluşmakta olan yıldızların yakın çevresindeki su moleküllerinin dağılımını, gazın sıcaklığını ve hareketlerini inceledi.

Ewine van Dishoeck ve diğer araştırmacıların yer aldığı uluslararası ekiplerle birlikte, genç yıldızların çevresinde güçlü su çıkışlarının bulunduğunu gösteren çalışmalara katkıda bulundu. Araştırmalarda, yıldız oluşum bölgelerinde beklenenden düşük miktarda moleküler oksijen bulunduğu da belirlendi.

Bu çalışmalar, yıldız oluşumu sırasında moleküllerin nasıl meydana geldiğini ve yıldızlararası ortamda nasıl dağıldığını anlamaya yönelik araştırmaların bir parçasıydı.

Dr. Umut Yıldız, Herschel verilerinin yanı sıra yer tabanlı radyo teleskoplarıyla gerçekleştirilen gözlemler üzerinde de çalıştı. Yıldız oluşum bölgelerindeki karbonmonoksit ve diğer moleküllerin tayfsal özelliklerini araştırdı.

NASA Kariyeri

Dr. Umut Yıldız, Eylül 2013'te Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletindeki NASA Jet İtki Laboratuvarında (Jet Propulsion Laboratory - JPL) çalışmaya başladı.

Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü (Caltech) tarafından NASA adına yönetilen JPL'de ilk olarak astrofizik araştırmacısı olarak görev yaptı. 2013–2015 yılları arasında doktora sonrası araştırmalar yürüttü.

Bu dönemde Herschel Uzay Gözlemevinden elde edilen verileri kullanarak Samanyolu'ndaki iyonlaşmış gazın dağılımını ve yıldız oluşum bölgelerinin fiziksel özelliklerini araştırdı.

Derin Uzay İletişimi Çalışmaları

Umut Yıldız, 2016 yılında JPL'nin İletişim Mimarileri ve Araştırma Bölümündeki Spektrum Mühendisliği Grubuna geçti. Burada derin uzay telekomünikasyonu alanında çalıştı.

NASA'nın gezegenler arası uzay araçlarıyla haberleşebilmesi için kullanılan radyo frekanslarının planlanması, korunması ve diğer haberleşme sistemleriyle girişimin önlenmesine yönelik mühendislik çalışmalarında görev aldı.

Derin uzay görevlerinde Dünya'dan milyonlarca kilometre uzaktaki araçlarla iletişim kurulması gerekir. Bu iletişimde kullanılan radyo frekansları, Uluslararası Telekomünikasyon Birliğinin (ITU) düzenlemelerine tabidir.

Yıldız'ın görevleri arasında yeni derin uzay görevleri için uygun frekansların belirlenmesi, uluslararası frekans koordinasyonu ve NASA'nın Derin Uzay Ağı (Deep Space Network - DSN) antenlerinin radyo girişimlerinden korunmasına yönelik çalışmalar bulunuyordu.

Derin Uzay Ağı, Kaliforniya'daki Goldstone, İspanya'daki Madrid ve Avustralya'daki Canberra yakınlarında bulunan yer istasyonlarından oluşur. Bu istasyonlar, uzay araçlarından bilimsel verilerin alınması ve araçlara komut gönderilmesi amacıyla kullanılır.

NASA'daki mühendislik çalışmalarının yanı sıra yıldız oluşumu ve moleküler astrofizik araştırmalarını sürdürdü. JPL'deki görevine 2024 yılına kadar devam etti.

Türkiye'ye Dönüşü

Umut Yıldız, Ocak 2024 ayında NASA'daki görevinden ayrılarak Türkiye'ye döndü. Yaklaşık on yıl görev yaptığı JPL'deki sözleşmesini sonlandırdı.

23 Ocak 2024 tarihinde Anadolu Ajansına verdiği röportajda, Türkiye'de uzay teknolojileri alanındaki çalışmaların geliştirilmesine katılmak istediğini açıkladı. Türkiye'de uzay teknolojileri üreten şirketlerin, araştırma merkezlerinin ve yetişmiş insan kaynağının artırılması gerektiğini ifade etti.

Türkiye'ye dönüşünün ardından Ankara'daki Plan-S Uydu ve Uzay Teknolojileri şirketindeki çalışmalarını sürdürdü. Uzay araştırmalarındaki deneyimini uydu teknolojileri ve bilim iletişimi alanlarında değerlendirmeye başladı.

Plan-S ve Uzay Teknolojileri Çalışmaları

Dr. Umut Yıldız, 2021 yılında Plan-S Uydu ve Uzay Teknolojileri şirketinde Baş Bilim Sorumlusu (Chief Scientific Officer - CSO) olarak görev almaya başladı. 2024 yılında Türkiye'ye yerleştikten sonra şirketteki çalışmalarına doğrudan katıldı.

Plan-S, küçük uydu teknolojileri ve uydu tabanlı Nesnelerin İnterneti (IoT) haberleşme sistemleri geliştiren bir Türk teknoloji şirketidir.

Dr. Umut Yıldız, şirketin Connecta uydu serisine ilişkin üretim, sistem geliştirme ve uyduların yörüngede devreye alınması süreçlerinde görev yaptı.

Uydu teknolojilerinin geliştirilmesi, uzaydan veri aktarımı, uydu haberleşmesi ve Türkiye'deki uzay sanayisinin gelişimi üzerine çalışmalar yürüttü.

INFINIA Engineering şirketinde de Baş Bilim Sorumlusu olarak görev aldı. Şirket bünyesinde mühendislik, teknoloji geliştirme ve bilimsel çalışmalarla ilgilendi.

2026 yılında Plan-S ve INFINIA bünyesindeki görevlerinden ayrıldı.

ODTÜ'deki Akademik Çalışmaları

Umut Yıldız, Türkiye'ye dönüşünün ardından Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde ders vermeye başladı.

21 Şubat 2024 tarihinde ODTÜ Fizik Bölümünde ilk dersini verdi. Yükseköğretim Kurulunun, doktora derecesine sahip sektör çalışanlarının üniversitelerde ders verebilmesine olanak tanıyan Ek 46 düzenlemesi kapsamında görevlendirildi.

İlk verdiği ders, uzay teknolojileri ve bilimsel cihazların çalışma ilkeleri üzerineydi. Dersin kapsamına teleskoplar, uydular ve uzay görevlerinde kullanılan ölçüm sistemleri gibi konular dâhildi.

2024–2025 döneminde ODTÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümünde öğretim görevlisi olarak çalıştı. 2025 yılında Mühendislik Fakültesi Havacılık ve Uzay Mühendisliği Bölümünde ders vermeye başladı.

Uzay Teknolojileri ve Enstrümantasyon, Bilim İletişimi, Astronomi Semineri ve Yıldızların Yapısı ve Evrimi gibi derslerde görev aldı.

2024–2026 yılları arasında ODTÜ Bilim İletişimi Ofisinin yöneticiliğini yürüttü. Üniversitedeki bilimsel çalışmaların topluma aktarılması ve bilim iletişimi etkinliklerinin hazırlanmasıyla ilgilendi.

Cosmic DynamiX Girişimi

Dr. Umut Yıldız, 2026 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinde Cosmic DynamiX adlı uzay teknolojileri şirketini kurdu. Şirketin kurucusu ve CEO'su olarak görev yapmaya başladı.

Cosmic DynamiX, uzayda üretilen verilerin işlenmesi ve yapay zekâ destekli hesaplama teknolojilerinin uzay sistemlerinde kullanılması üzerine çalışmalar geliştirmeyi amaçlamaktadır.

Şirketin merkezi Kaliforniya'nın Cupertino kentinde bulunmaktadır. Dr. Umut Yıldız, 2026 yılında girişimcilik alanındaki çalışmalarının bir parçası olarak Harvard Business School'un Deep Tech Foundry eğitim programına katıldı.

Bilim İletişimi ve Eğitim Çalışmaları

Umut Yıldız, akademik araştırmalarının yanı sıra astronomi ve uzay bilimlerini öğrencilere ve topluma anlatmaya yönelik etkinliklerde görev aldı.

2007 yılından itibaren okullar, üniversiteler, bilim merkezleri ve çeşitli kuruluşların düzenlediği konferanslara katıldı. Astronomi, uzay araştırmaları, NASA görevleri, yıldızların oluşumu, uzay teknolojileri ve bilimsel kariyer konularında konuşmalar yaptı.

NASA'da çalıştığı yıllarda da Türkiye'deki öğrencilerle çevrim içi toplantılar gerçekleştirdi. Özellikle ilk ve ortaöğretim öğrencilerinin astronomi ve uzay bilimleriyle ilgili sorularını yanıtladı.

Kişisel internet sitesinde yayımlanan etkinlik kayıtlarına göre 2007'den itibaren binlerce okuldan öğrenciye ulaştı. Sosyal medya aracılığıyla uzay araştırmalarındaki gelişmeler hakkında paylaşımlar yaptı.

Tek Çare Uzay

Umut Yıldız, Şubat 2019 ile Aralık 2023 arasında Tek Çare Uzay adlı bilim programını hazırlayıp sundu.

Programda astronomlar, fizikçiler, mühendisler ve uzay teknolojileri alanında çalışan araştırmacılarla görüşmeler gerçekleştirdi. Uzay görevleri, gözlemevleri, gezegen araştırmaları ve astronomi alanındaki gelişmeler programın konuları arasında yer aldı.

Bilim iletişimi çalışmalarını konferanslar, sosyal medya yayınları ve öğrenci buluşmalarıyla sürdürdü.

Bilimsel Yayınları ve Araştırma Alanları

Dr. Umut Yıldız, uluslararası hakemli bilimsel dergilerde astronomi, astrofizik ve yıldız oluşumu üzerine yayımlanmış çok yazarlı araştırmalara katkıda bulundu.

Çalışmalarında düşük kütleli genç yıldızlar, yıldızlararası gaz, moleküler oksijen, su molekülleri, karbonmonoksit, tayf gözlemleri ve galaktik gaz dağılımı gibi konuları ele aldı.

Herschel Uzay Gözlemeviyle gerçekleştirilen araştırmalarının yanı sıra radyo astronomisi, derin uzay iletişimi, haberleşme spektrumu, uzay teknolojileri ve bilim politikaları üzerine de çalışmalar yaptı.

Akademik Tezleri

2013 - Warm and Cold Gas in Low-Mass Protostars: Herschel Space Observatory and Ground-Based Surveys (Doktora tezi; Leiden Üniversitesi Gözlemevi, moleküler astrofizik)
2008 - Optical and Near-Infrared Surface Photometry of Quiescent Dwarf Galaxies (Yüksek lisans tezi; Groningen Üniversitesi, astronomi)

Diğer Kurumsal Görevleri

Umut Yıldız, akademik ve özel sektör çalışmalarının yanı sıra çeşitli bilim ve teknoloji kuruluşlarının danışma ve yönetim çalışmalarına katıldı.

ODTÜ Geliştirme Vakfı bünyesindeki ODTÜ Yayıncılıkta yönetim kurulu üyeliği yaptı. 25Proje Teknoloji şirketinde yönetim kurulu üyeliği ve Denizli Bilim Merkezinde bilimsel danışmanlık görevlerinde bulundu.

Türk Fizik Derneğinin bilimsel çalışmalarına katıldı. Uluslararası Astronotik Kongresi (IAC) ve çeşitli uluslararası uzay teknolojileri toplantılarında konuşmacı olarak yer aldı.

2026 yılı itibarıyla uzay teknolojileri alanındaki girişimcilik çalışmalarını Cosmic DynamiX bünyesinde sürdürmektedir.