Aktivist, Siyasetçi, Politikacı, Çevreci, Profesör

Brezilya’nın Çevre Mücadelesinin Sembolü

Marina Silva, 8 Şubat 1958 tarihinde Rio Branco, Acre, Brezilya'da doğmuştur. Asıl adı Maria Osmarina Marina da Silva Vaz de Lima'dır. (doğum adı Maria Osmarina da Silva), kamuoyunda bilinen adıyla Marina Silva, Brezilyalı bir politikacı, tarihçi, psikopedagog ve çevrecidir. Afrika ve Portekiz kökenlidir. Babası Ceará kauçuk toplayıcısı Pedro Augusto da Silva ve annesi ev hanımı Maria Augusta da Silva'dır. Brezilya Çevre ve İklim Değişikliği Bakanı olarak görev yapmaktadır; bu görevi daha önce 2003–2008 yılları arasında da yürütmüştür. Sürdürülebilirlik Ağı’nın (REDE) kurucusu olan Marina Silva, Latin Amerika’nın en etkili çevre liderlerinden biri ve üç kez Brezilya cumhurbaşkanlığına aday olmuş bir siyasetçidir.

Brezilya'da Acre eyaletinin Rio Branco kenti yakınlarındaki Breu Velho adlı küçük bir toplulukta dünyaya gelen Marina Silva, Amazon yağmur ormanlarının içinde, Bagaço kauçuk plantasyonunda çalışan bir ailenin on bir çocuğundan biri olarak büyüdü. Çocukluğu yoksulluk, hastalık ve ağır çalışma koşulları içinde geçti. Sıtma, hepatit, leishmaniasis ve cıva zehirlenmesi gibi ciddi hastalıklar geçirdi; ailesinden birçok kişiyi erken yaşta kaybetti. Annesi, Marina henüz 15 yaşındayken hayatını kaybetti.

16 yaşında tedavi görmek ve eğitimine devam etmek için Rio Branco’ya taşındı. Katolik rahibeler tarafından himaye edildi ve ailesinde okuma yazma öğrenen ilk kişi oldu. Eğitim masraflarını karşılamak için ev hizmetçisi olarak çalıştı. Kısa sürede büyük bir akademik ilerleme kaydederek Acre Federal Üniversitesi Tarih Bölümü’nden mezun oldu. Daha sonra Brasília Üniversitesi’nde Psikanalitik Teori, Brasília Katolik Üniversitesi’nde ise Psikopedagoji alanında uzmanlık eğitimi aldı.

Marina Silva’nın siyasal bilinci, Temel Kilise Toplulukları aracılığıyla gelişti. Teolog Clodovis Boff ve kauçuk işçisi lideri Chico Mendes’in verdiği sendika liderliği kursuna katılması, hayatının dönüm noktalarından biri oldu.

Chico Mendes ile birlikte, “empate” adı verilen barışçıl direniş eylemlerini örgütledi. Kauçuk işçileri ve aileleri, ormansızlaşmayı durdurmak için insan zincirleri oluşturarak ağaç kesimlerini engelledi. Bu eylemler binlerce hektarlık ormanın korunmasını sağladı ve sürdürülebilir kaynak çıkarma rezervlerinin kurulmasına zemin hazırladı. Chico Mendes’in  22 Aralık 1988 tarihinde bir suikast ile öldürülmesinden sonra Marina, Amazon’un korunması mücadelesini sürdürdü.

Marina Silva, 1988 yılında Rio Branco Belediye Meclisi’ne seçilerek siyasi kariyerine başladı. 1990 yılında eyalet milletvekili oldu. 1994 yılında Federal Senato’ya seçilerek Brezilya tarihinin en genç senatörü unvanını kazandı ve bu göreve gelen ilk kauçuk işçisi oldu.

Marina Silva, Acre senatörü olarak (1995–2011), Amazon’da çevresel koruma, sosyal adalet ve sürdürülebilir kalkınma politikalarının savunucusu oldu. Sera gazı emisyonlarının azaltılması yönünde Brezilya’nın resmi hedefler belirlemesi gerektiğini savunan ilk isimlerden biriydi.

Marina Silva'nın küresel erişimi ve etkisi, kazandığı ödüller listesiyle ölçülebilir. 1996'da, Çevre Nobel Ödülü olarak kabul edilen Goldman Ödülü'nü aldı. 2007'de, o zamanki bakanı, gezegeni kurtarmaya yardımcı olabilecek 50 kişi arasında İngiliz gazetesi The Guardian'a dahil etti. Aynı yıl, BM'nin çevre alanındaki en önemli ödülü olan Dünya Şampiyonları ödülünü kazandı ve 2008'de, kariyeri ve Brezilya Amazonu'nu savunma mücadelesi nedeniyle, WWF (Dünya Doğayı Koruma Vakfı) ağının verdiği en önemli onur olan Edinburgh Dükü Madalyası'nı II. Elizabeth'in eşi İngiltere Prensi Philip Mountbatten'ten Londra'daki St. James Sarayı'nda aldı.

Çevre Bakanlığı (2003–2008)
2003 yılında Cumhurbaşkanı Luiz Inacio Lula da Silva tarafından Çevre Bakanı olarak atandı. Görev süresinde Amazon’daki ormansızlaşma oranı 2004–2007 arasında %59 oranında azaldı. Yasal Amazon’da Ormansızlaşmanın Önlenmesi ve Kontrolü Eylem Planı’nı hayata geçirdi, 'Chico Mendes Biyolojik Çeşitlilik Enstitüsü’nü kurdu ve Amazon Fonu’nun yapılandırılmasına katkı sağladı.

Hidroelektrik projeleri, tarım politikaları ve genetiği değiştirilmiş ürünler konusunda hükümet içinde yaşanan görüş ayrılıkları nedeniyle 2008 yılında Çevre Bakanı görevinden istifa etti.

Cumhurbaşkanlığı Adaylıkları
Marina Silva, 2010, 2014 ve 2018 yıllarında cumhurbaşkanlığına aday oldu. 2010’da Yeşiller Partisi adayı olarak oyların yaklaşık %20’sini alarak üçüncü oldu. 2014 yılında Eduardo Campos’un uçak kazasında hayatını kaybetmesinin ardından Sosyalist Parti’nin adayı olarak yine üçüncü sırada yer aldı. 2018 yılında ise kurucusu olduğu Sürdürülebilirlik Ağı’nın adayı olarak yarıştı.

2023 Sonrası Dönem
Jair Bolsonaro’nun 2022 seçimlerinde Luiz Inacio Lula da Silva karşısında yenilmesinin ardından Marina Silva, Ocak 2023’te yeniden Çevre ve İklim Değişikliği Bakanı olarak göreve başladı. Göreve dönüşüyle birlikte Amazon’daki ormansızlaşma oranları son on yılın en düşük seviyesine geriledi. 2030 yılına kadar “sıfır ormansızlaşma” hedefini savunmakta ve Brezilya’nın küresel iklim diplomasisindeki rolünü güçlendirmektedir.

Dini ve Politik Görüşleri
1996’dan bu yana Pentekostal Hristiyan olan Marina Silva, genel olarak merkezci ve çevreci bir siyasetçi olarak kabul edilir. Yolsuzluk karşıtı bir platformda siyaset yapmış, nükleer enerjiye karşı çıkarak yenilenebilir enerji yatırımlarını savunmuştur. Kürtaj konusunda muhafazakâr bir tutum sergilemiş, ancak tartışmalı konularda referandum yapılmasını desteklemiştir.

Ödüller ve Uluslararası Tanınırlık
1996’da Goldman Çevre Ödülü’nü kazanmış, 2007 yılında Birleşmiş Milletler tarafından “Yeryüzünün Şampiyonları” arasında gösterilmiştir. 2012 yılı Londra Yaz Olimpiyatları açılış töreninde Olimpiyat bayrağını taşıyan sekiz kişiden biri olmuştur. 2024 yılında Time dergisi tarafından dünyanın en etkili 100 kişisinden biri seçilmiştir.

2020 yılında keşfedilen bir keseli memeli türüne, Amazon’daki ormansızlaşmayı azaltmadaki rolü nedeniyle ona itafen Marmosops marina adı verilmiştir.

Marina Silva'nın 1980 yılında yaptığı ilk evliliğinden Shalon ve Danilo adında iki çocuğu oldu. Bu evlilik 1985 yılında sona erdi. Ertesi yıl, 1986'da, Xapuri'deki kauçuk toplayıcılarına danışmanlık yapan bir tarım teknisyeni olan Fábio Vaz de Lima ile evlendi. Bugüne kadar süren bu evlilikten Marina'nın Moara ve Mayara adında iki çocuğu oldu.

Mirası
Kırk yılı aşkın aktivizm ve kamusal yaşamıyla Marina Silva, farklı nesiller için bir rol model olmuş ve Brezilya tarihinde önemli bir yer edinmiştir. Dört çocuk annesi, bir kadın, siyahi, mütevazı kökenli, eski bir kauçuk işçisi, ev işçisi ve tarih öğretmeni olan Silva, azmin bir örneğidir ve sıkı çalışma ve çabanın, en önemli sosyo-çevresel davalara olan bağlılıkla birleştiğinde insanların yaşamlarının seyrini değiştirebileceğini ve gezegeni kurtarabileceğini göstermektedir.

Amazon’daki bir kauçuk plantasyonundan Brezilya’nın en üst düzey yönetimine uzanan yolculuğuyla Marina Silva, azmin ve çevresel adalet mücadelesinin sembolü hâline gelmiştir. Eski bir kauçuk işçisi, ev hizmetçisi, öğretmen, senatör ve bakan olarak, yaşamını Amazon’u ve gezegenin iklim dengesini korumaya adamıştır.

“Amazon’u yok etmek, gezegeni yok etmektir.” — Marina Silva