Cyril Ramaphosa, Güney Afrika’nın apartheid sonrası döneminde öne çıkan en önemli siyasi figürlerinden biridir. Aktivist, sendikacı, iş insanı ve devlet başkanı kimliklerini bir arada taşıyan Cyril Ramaphosa, özellikle apartheid rejiminin sona erdirilmesinde yürütülen müzakerelerdeki rolüyle uluslararası tanınırlık kazanmıştır.

Cyril Ramaphosa, 17 Kasım 1952’de Johannesburg, Güney Afrika’da dünyaya geldi. Çocukluğunu apartheid rejiminin baskıcı koşulları altında geçirdi. İlk yıllarını Transvaal bölgesinde, daha sonra ailesinin zorunlu olarak taşındığı Soweto’da sürdürdü. Üniversite eğitimine Kuzey Üniversitesi’nde hukuk alanında başladı. Bu dönemde Öğrenci Hristiyan Hareketi ve Güney Afrika Öğrenci Örgütü içinde aktif rol aldı.

1974 yılında Mozambik’teki sömürge karşıtı gelişmeleri destekleyen bir mitinge katıldığı gerekçesiyle tutuklandı ve yaklaşık 11 ay hücre hapsinde kaldı. Serbest bırakıldıktan sonra da apartheid karşıtı faaliyetlerini sürdürdü. 1976’daki Soweto Ayaklanması sonrasında yeniden tutuklandı ve 1977’de serbest bırakıldı. Eğitimini yarı zamanlı sürdürerek 1981’de Güney Afrika Üniversitesi’nden hukuk lisans derecesi aldı.

Üniversite sonrası kariyerinde sendikal hareket Cyril Ramaphosa’nın yükselişinde belirleyici oldu. Güney Afrika Sendikalar Konseyi’nde hukuk danışmanı olarak çalıştıktan sonra, 1982’de Ulusal Madenciler Sendikası’nın (NUM) kuruluşuna öncülük etti ve uzun yıllar genel sekreterliğini yürüttü. Bu görevde, siyah madencilerin çalışma koşullarını iyileştirmeye yönelik mücadeleleriyle tanındı. 1985’te sendikaların çatı örgütü olan Güney Afrika Sendikalar Kongresi’nin (COSATU) kurulmasına katkı sağladı. 1987’de madencilik tarihinin en büyük grevlerinden birini yönetti. Bu süreç, Cyril Ramaphosa’nın güçlü bir müzakereci olarak ün kazanmasını sağladı. Apartheid rejiminin çözülmeye başladığı 1990’ların başında, 1960’tan beri yasaklı olan Afrika Ulusal Kongresi (ANC) yeniden serbest bırakıldı. Cyril Ramaphosa, 1991’de Afrika Ulusal Kongresi genel sekreteri seçildi ve ülkenin çok ırklı demokrasiye geçişini sağlayan müzakerelerde baş müzakereci olarak görev yaptı.

1994’te Güney Afrika’nın ilk ırk ayrımı gözetmeyen demokratik seçimleri yapıldı ve Nelson Mandela ülkenin ilk siyah devlet başkanı oldu. Ramaphosa, başkan yardımcılığına çok yakın olsa da bu görev Thabo Mbeki’ye verildi. Kendisi Ulusal Meclis üyesi oldu. 1994–1996 yılları arasında ülkenin yeni anayasasını hazırlayan Anayasa Meclisi’nin başkanlığını yaptı. Bu çalışmaları nedeniyle 2009 yılında Gümüş Baobab Nişanı ile ödüllendirildi. 1996’da aktif siyasetten çekildi ancak Afrika Ulusal Kongresi içindeki etkisini sürdürdü.

Siyasetten ayrıldıktan sonra Cyril Ramaphosa iş dünyasına yöneldi. New African Investments Ltd.’de yöneticilik yaptıktan sonra, 2001 yılında çok sektörlü yatırım şirketi Shanduka Group’u kurdu. Madencilik, finans, gayrimenkul ve perakende alanlarında faaliyet gösteren şirketlerle kısa sürede ülkenin en zengin iş insanları arasına girdi. 2004’te sosyal ve ekonomik kalkınmayı desteklemek amacıyla Shanduka Vakfı’nı kurdu; vakıf daha sonra Cyril Ramaphosa Vakfı adını aldı.

Aralık 2012’de Cyril Ramaphosa, ANC’nin liderlik konferansında parti başkan yardımcılığına seçilerek siyasete geri döndü. 2014’te, dönemin devlet başkanı Jacob Zuma tarafından Güney Afrika Cumhurbaşkanı Yardımcısı olarak atandı. Aralık 2017’de Afrika Ulusal Kongresi başkanlığına seçilmesi, onu ülkenin bir sonraki devlet başkanı konumuna taşıdı. Jacob Zuma’nın yolsuzluk skandalları nedeniyle istifasının ardından, Cyril Ramaphosa 15 Şubat 2018’de Güney Afrika Cumhurbaşkanı olarak yemin etti.

Cumhurbaşkanlığı süresince Cyril Ramaphosa, kronik elektrik kesintileri, ekonomik durgunluk ve yolsuzlukla mücadele gibi yapısal sorunlarla karşı karşıya kaldı. Devlet şirketlerindeki yolsuzluk iddialarına yönelik soruşturmalar başlattı. Bununla birlikte, toprak reformu gibi tartışmalı konularda parti içi baskılar nedeniyle daha sert politikalara yönelmek zorunda kaldı.

2019 genel seçimlerinde Afrika Ulusal Kongresi (ANC) oy kaybetse de iktidarını korudu ve Cyril Ramaphosa yeniden cumhurbaşkanı seçildi. Kabinesinde kadın-erkek eşitliğine dayalı bir yapı kurarak ülke tarihinde bir ilke imza attı. COVID-19 pandemisi sırasında aldığı sert önlemler başlangıçta destek görse de zamanla eleştirilerin hedefi oldu.

Cyril Ramaphosa’nın kariyerinde en çok eleştirilen konulardan biri, Marikana maden grevi sırasında Lonmin yönetim kurulunda yer almasıdır. Ayrıca 2022’de Phala Phala çiftliğiyle ilgili ortaya atılan iddialar, başkanlığı döneminde ciddi tartışmalara yol açtı. Buna rağmen Cyril Ramaphosa, Güney Afrika’nın apartheid sonrası siyasi tarihinde uzlaşma, müzakere ve reform kavramlarıyla özdeşleşmiş en önemli liderlerden biri olarak kabul edilmektedir.

Kaynak:Biyografiler.com