Delos

Delos, Yunanistan'ın Ege Denizi'ndeki Kiklad Adaları grubunda, Mykonos yakınlarında yer alan mifik ve tarihi öneme sahip küçük bir adadır.

Delos, Yunan takımadalarından Mykonos adasının yanındaki kayalık küçük bir adadır. Bugün ıssız olan bu adada MÖ 2000'lerde bir liman ve bir hatif mabedi vardı. İyonyalıların burada yaşadığı düşünülmektedir.

Antik Tarih ve Mitoloji
• Mitolojik Önemi: Tanrıça Leto'nun ikiz çocukları Apollon ve Artemis'i doğurduğuna inanılan yerdir. Bu nedenle antik çağda "en kutsal ada" sayılmıştır.
• Delos Birliği: MÖ 478 yılında Pers tehdidine karşı Atina önderliğinde kurulan Attika-Delos Deniz Birliği'nin merkezi burada kurulmuştur.
• Kutsal Alan: Adada kimsenin doğmasına ve ölmesine izin verilmezdi; hamileler ve ölümcül hastalar başka bir yere taşınırdı.
Günümüzdeki Durumu
• Yerleşim Yoktur: Adada sürekli yerleşim bulunmamaktadır ve günümüzde yalnızca büyük bir açık hava müzesi/arkeolojik sit alanı olarak hizmet verir.
• Ulaşım: Ziyaretçiler sadece gündüz saatlerinde Mykonos adasından kalkan teknelerle adaya ulaşabilir.

Antik Dönem
MÖ 7. yüzyılda adaların dinî ve siyasi bir idare merkezi (amphictyonie) olmuş ve Pisistrat zamanından itibaren Atina'nın hâkimiyeti altına girmişti.

MÖ 454'te Atina buradaki hazineyi zapt etmiş ve mabede el koymuştur. Ancak MÖ 315 yılına doğru Delos bağımsızlığına kavuşmuş. Yine adalardan oluşan bir topluluğun idare merkezi olarak demokratik bir rejim altından büyük bir refaha ve gelişmeye tanık olmuştur. MÖ 250'de Romalılar buraya iş adamlarıyla birlikte gelerek istifadeye koyulmuşlar ve MÖ 166'da senatonun kararıyla yerliler çıkarılmış ve Atina'ya bağlanmıştır. Gerçekte Roma hâkimiyeti altında bulunan Delos bir serbest liman haline konularak beynelmilel bir ticaret merkezi olmuştur.

MÖ 88 yılında Atinalılardan alınması üzerine Mithridatis adayı yağmalamış ve tahrip etmiştir.

MÖ 87 yılında Sylla, Delos'u tekrar zapt etmiş ve yeniden imar etmişti. Ancak korsanların kesintisiz saldırılarıyla yıkıma uğramış ve Hristiyanlık devrinde bir mermer ocağı ve hayvan otlağı hâline gelmiştir.

Modern dönem
Fransızlar tarafından 1873'ten beri bu adada yapılan hafriyat adadaki harabeleri ortaya çıkarmıştır. Bunlardan başlıcaları Apollon'un Hieron'udur ki bunun içinde bir Artemis Tapınağı vardır. Daha doğuya doğru menşei Girit olan bir ibadete mahsus "Boğazlar mabedi" ve "Boynuzlar altarı" bulunmuştur. Kuzeyde de Antigon Gonatas'ın revakı keşfedilmiştir. Aşağıdaki kent kısmında Roma tacirlerinin alışveriş yaptıkları Agora, yukarı kentte de tiyatro mahallesi bulunmuştur. İki tarafında evler ve dükkânlar olan uzun bir sokak, daha eski bir Pompei kenti izlenimini vermektedir. Buradaki evler Helenistik Dönem evlerinin incelenmesi ve anlaşılmasına yol gösterici olmuştur.