FTX kripto para borsasının kurucusu ve kripto tarihinin en büyük finansal dolandırıcılık davalarından birinin merkezindeki isim

Sam Bankman-Fried, 5 Mart 1992 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri’nin California eyaletindeki Stanford kentinde doğmuştur. Tam adı Samuel Benjamin Bankman-Fried olan eski girişimci, FTX adlı kripto para borsasının kurucusu ve eski CEO’sudur. Kamuoyunda çoğu zaman “SBF” kısaltmasıyla anılmıştır. Bir dönem kripto para dünyasının en görünür genç milyarderlerinden biri olarak tanıtılmış, ancak 2022’de FTX’in çöküşü ve ardından gelen ceza davası sonucunda finansal dolandırıcılık suçlarından mahkûm edilmiştir. 28 Mart 2024 tarihinde 25 yıl hapis cezasına çarptırılmıştır. Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığı, cezanın birden fazla dolandırıcılık planını organize etmesi nedeniyle verildiğini açıklamıştır.

Sam Bankman-Fried, akademisyen Yahudi bir ailede büyüdü. Babası Joseph Bankman ve annesi Barbara Fried, Stanford Üniversitesi Hukuk Fakültesinde hukuk profesörü olarak görev yapmıştır. Bu entelektüel aile ortamı, onun matematik, felsefe, ekonomi ve etik tartışmalara erken yaşta ilgi duymasına zemin hazırladı.

Sam Bankman-Fried, eğitim hayatında Massachusetts Institute of Technology’de fizik eğitimi aldı. Üniversite yıllarında matematiksel düşünme, oyun teorisi, risk hesaplama ve finansal modelleme gibi alanlara ilgi duydu. Mezuniyetinin ardından Jane Street Capital adlı kantitatif alım satım şirketinde çalıştı. Bu dönemde uluslararası ETF işlemleri ve arbitraj stratejileri üzerine deneyim kazandı.

Sam Bankman-Fried, 2017 yılında Jane Street Capital’den ayrıldıktan sonra Alameda Research adlı kantitatif kripto alım satım şirketini kurdu. Şirket, kripto para piyasalarındaki fiyat farklarını ve arbitraj fırsatlarını kullanmayı hedefliyordu. Alameda Research, kısa sürede kripto piyasalarında büyük hacimli işlemler yapan ve FTX ile yakın ilişkili hale gelen bir ticaret şirketine dönüştü.

Sam Bankman-Fried, 2019 yılında Gary Wang ile birlikte FTX adlı kripto para borsasını kurdu. FTX, türev ürünler, kaldıraçlı işlemler, vadeli işlemler, token listelemeleri ve küresel müşteri tabanı üzerinden hızla büyüdü. Şirketin merkezi daha sonra Bahamalar’a taşındı. Kısa sürede kripto sektörünün en büyük ve en görünür borsalarından biri haline geldi.

Sam Bankman-Fried, FTX’in yükselişi sırasında medya tarafından kripto sektörünün güvenilir, teknik ve hayırsever yüzlerinden biri olarak sunuldu. “Effective altruism”, yani etkili özgecilik akımıyla bağlantılı olduğunu belirtti; büyük servet kazanıp bunu küresel fayda için kullanmayı savundu. Pandemi önleme, yapay zekâ güvenliği, siyasi bağışlar ve kamu politikası gibi alanlara önemli miktarda kaynak ayırdığı iddia edildi.

Sam Bankman-Fried, 2021 ve 2022 yıllarında Amerikan siyasetinde de dikkat çeken bağışçılardan biri oldu. Özellikle seçim kampanyalarına ve siyasi eylem komitelerine yaptığı bağışlar, onun finans, teknoloji ve siyaset arasındaki etkisini artırdı. Ancak FTX’in çöküşünden sonra bu bağışların kaynakları ve müşteri fonlarıyla ilişkisi ciddi tartışmalara konu oldu.

Sam Bankman-Fried, FTX döneminde kripto piyasasının düzenlenmesi konusunda Amerika Birleşik Devletleri Kongresi ve düzenleyici kurumlar önünde sıkça konuşan bir figür haline geldi. Kripto sektöründe daha net kurallar gerektiğini savundu. Bu görünür düzenleme yanlısı imaj, daha sonra ortaya çıkan müşteri fonu kullanımı ve şirket içi kontrol eksiklikleri iddiaları nedeniyle büyük bir güven krizine dönüştü.

Sam Bankman-Fried’in kurduğu FTX, Kasım 2022’de ani bir likidite kriziyle çöktü. Müşteriler varlıklarını çekmeye çalışınca borsa yükümlülüklerini karşılayamadı. Kısa süre içinde FTX, Alameda Research ve çok sayıda bağlı şirket iflas başvurusunda bulundu. Çöküş, kripto para sektöründe büyük bir şok yarattı ve milyarlarca dolarlık müşteri varlığının akıbeti konusunda küresel soruşturmalara yol açtı.

Sam Bankman-Fried, 12 Aralık 2022’de Bahamalar’da tutuklandı ve daha sonra Amerika Birleşik Devletleri’ne iade edildi. Hakkında elektronik dolandırıcılık, menkul kıymet dolandırıcılığı, emtia dolandırıcılığı, kara para aklama ve komplo suçlamaları dahil çok sayıda federal suçlama yöneltildi. Dava, United States v. Bankman-Fried adıyla yürütüldü.

Sam Bankman-Fried, 2023 yılında New York’ta yargılandı. Savcılık, FTX müşteri fonlarının gizlice Alameda Research zararlarını kapatmak, yatırımlar yapmak, borçları ödemek, lüks gayrimenkuller almak ve siyasi bağışlarda bulunmak için kullanıldığını savundu. Eski çalışma arkadaşları Caroline Ellison, Gary Wang ve Nishad Singh, savcılıkla iş birliği yaparak aleyhinde ifade verdi.

Sam Bankman-Fried, 2 Kasım 2023’te yedi federal suçlamanın tamamından mahkûm edildi. Mahkeme süreci, kripto para sektörünün en büyük beyaz yakalı suç davalarından biri olarak görüldü. Savcılık, onun müşteri varlıklarını kötüye kullandığını ve yatırımcıları, borç verenleri ve müşterileri yanılttığını ileri sürdü.

Sam Bankman-Fried, 28 Mart 2024’te 25 yıl hapis cezasına çarptırıldı ve 11 milyar dolar müsadere kararıyla karşı karşıya kaldı. Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığı açıklamasına göre ceza, FTX müşterileri, yatırımcıları ve borç verenleri etkileyen çoklu dolandırıcılık planları nedeniyle verilmiştir.

Sam Bankman-Fried, mahkûmiyet ve cezasına karşı temyiz başvurusu yaptı. 2025’te Second Circuit Court of Appeals önünde yapılan temyiz tartışmalarında avukatları yargılamanın adil olmadığını savundu; ancak haberlerde mahkeme heyetinin bu itirazlara şüpheyle yaklaştığı aktarılmıştır. 2026 itibarıyla temyiz süreci ve ceza sonrası hukuki başvurular kamuoyu tarafından izlenmeye devam etmektedir.

Sam Bankman-Fried, 2026 itibarıyla 25 yıllık hapis cezasını çekmektedir. FTX’in yükselişi ve çöküşü, kripto para piyasalarının denetimi, müşteri varlıklarının korunması, şirket içi yönetişim, siyasi bağışlar ve teknoloji milyarderliği kültürü üzerine büyük tartışmalar yaratmıştır. Bir dönem kripto dünyasının en parlak girişimcilerinden biri olarak görülen Sam Bankman-Fried, daha sonra kripto tarihinin en büyük güven ve dolandırıcılık skandallarından birinin merkezindeki isim haline gelmiştir.

Başlıca Girişimleri ve Kurumları:
2017 – Alameda Research – Kurucu Ortak / Kripto alım satım şirketi
2019 – FTX – Kurucu Ortak / CEO
2021–2022 – FTX Foundation – Hayırseverlik ve bağış yapısı bağlantısı
2022 – FTX Trading Ltd. – İflas süreciyle gündeme gelen şirket yapısı

Başlıca Hukuki Süreçleri:
2022 – Bahamalar’da tutuklanma ve Amerika Birleşik Devletleri’ne iade süreci
2023 – United States v. Bankman-Fried ceza davası
2023 – Yedi federal suçlamadan mahkûmiyet
2024 – 25 yıl hapis cezası
2024 – 11 milyar dolar müsadere kararı
2024–Günümüz – Temyiz süreci


Kaynak:Biyografiler.com