1848 Macar Devrimi’nin kurmay subaylarından, Osmanlı’ya sığındıktan sonra Feyzullah Paşa adıyla Osmanlı ordusunda üst düzey görevlere yükselen Macar asker

Macar Feyzullah Paşa, 30 Eylül 1808 tarihinde (günümüzde Çekya) Avusturya İmparatorluğu'nun Moravya Margravlığı'ndaki Třebíč kasabasında Çek asıllı bir ailede doğmuştur. Asıl adı Josef Kohlman'dır. Babası Çek ordusunda subaydı. 1820-1827 yılları arasında Viyana Askerî Akademisi'nde öğrenim gördü. Önce asteğmenliğe yükseldi; 1831'de teğmen, 1833'te üsteğmen, 1842'de yüzbaşı yardımcısı, 1846'da ise 52. Franz Charles Piyâde Alayı'nda bölük yüzbaşısı oldu.

1848 yazında (Macar Devrimi sırasında), alayının 3. taburu ile birlikte Sırp isyâncılara karşı yürütülen muharebelere katıldı. Eylül'de Ernő Kiss'in komutasındaki Banat bölüklerinde kurmay subay oldu. 22 Eylül 1848'de binbaşılığa terfî etti; Josip Jelačić'e karşı harekât düzenleyen ordunun kurmay başkanlığına getirildi. Pákozd Muharebesi'nin zafer ile sonuçlanmasından sonra, 20 Ekim 1848'de albay mertebesine yükseldi. Kasım ortasında Győr tahkimâtının inşâsını yönetti. Josef Kohlman, 24 Aralık 1848'da görevden affını talep etti; bu talebin nedeni, Artúr Görgei'nin Yukarı Tuna ordusunun kurmay başkanlığına kendisini değil, József Bayer'i tâyin etmesi olabilir. Talebi reddedildi ve Ocak 1849'da Segedin'e gönderildi.

15 Ocak 1849 tarihinde yarbay Liberale Geropoldi'nin kızıyla nişanlandı. 1849 yılının Mart ayında yeni kurulan Bácska Kolordusu'nun kurmay başkanlığına getirildi ve General Mór Perczel'in Avusturya kuvvetlerine karşı gerçekleştirdiği Nisan kampanyasına katıldı. Mayıs'ta aynı kolordunun bir tümeninin liderliğini üstlendi. 8 Mayıs'ta üçüncü dereceden Askerî Liyâkat Nişanı ile taltif edildi. Haziran ortasından îtibâren bir tugayın kumandanlığını devraldı. Baja'daki savunma çalışmalarını da yönetti. 7 Temmuz'da Banat Sınır Muhâfız Bölgesi'nde bulunan Şebeş ve Orşova tugaylarının komutanlığına tâyin edildi.

Macar Devrimi'nin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından pek çok mülteci gibi Osmanlı İmparatorluğu'na sığınmış, 27 Ağustos 1849'da Vidin'e varmıştır. Josef Kohlman, Macaristan'dan gelen tüm mülteciler gibi Osmanlı askerleri tarafından içtenlikle karşılandı. Buradayken, birçok kişi Müslümanlığa geçerek (kendisi dâhil) Hristiyan inançlarını geride bıraktılar.

1852'de yokluğunda Budapeşte'de hakkında ölüm cezâsı kararı verildi.

Josef Kohlman, İslamiyet'i seçerek Osmanlı ordusunda paşalık rütbesine kadar yükselmiştir.

1827-1849 yılları arasında Avusturya ordusunda subay olarak görev yaptıktan sonra 1848-1849 yılları arasında Avusturya İmparatorluğunda olan Macar Bağımsızlık Savaşı'na katıldı. Savaş kaybedilince Avusturya mahkemelerince idama mahkûm edildi ve Sultan I. Abdülmecit döneminde Osmanlı Devleti topraklarına sığındı. Müslüman olduktan sonra önce Feyzullah, ardından Feyzî Mehmed adını aldı.

1849 yılında Bosna'da hızla yayılan bir isyân çıktı. Bunu bastırmakla görevlendirilen Ömer Lütfi Paşa'ya destek olmak maksadıyla Bab-ı Ali, 14 Nisan 1850'de Şumnu'daki yeni Müslüman olmuş göçmenlerden yüzlercesini (içlerinde 200'ü Macar, 60'ı subay) Bosna'ya gönderdi. Bu grup, 17 Nisan 1850'de Varna'ya vardığında, Ömer Paşa tarafından iki alay hâlinde düzenlendi ve oldukça çalışkan subaylar yâverliğine alındı. Alay'daki en yüksek rütbeli kişi, miralay mevkisinde ve Feyzullah (Feyzî) Bey ismini/ünvanını alan Josef Kohlman idi.

Çok başarılı bir mühendis ve asker olan Macar Feyzullah Paşa, Kırım Savaşı'na katıldı. Ardından Rusya'nın kuşatma hazırlığı yaptığı Kars bölgesinin savunmasını güçlendirmek amacıyla oraya gönderildi. Kars savunmasındaki büyük başarılarından ötürü paşalık rütbesiyle ödüllendirildi. Daha sonraki yıllarda 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda (93 Harbi) Kars Kalesi'nin mühendislik ve savunma faaliyetlerinde önemli roller üstlendi.

Macar Feyzullah Paşa, askeri başarılarının ardından İstanbul Üsküdar'da kendi adıyla anılan ünlü Macar Feyzullah Paşa Köşkü'nü yaptırmıştır. 1850-1860 yılları arasında inşa edildiği tahmin edilen bu yapı, Çengelköy sırtlarında vadiye bakan, bağdadi sıva tekniğiyle yapılmış klasik bir Osmanlı av köşküdür. Uzun yıllar bakımsız kaldıktan sonra günümüzde Osmanlı sanatı uzmanı Serdar Gülgün tarafından aslına uygun olarak restore edilmiştir.

Macar Feyzullah Paşa, 23 Haziran 1889 tarihinde İstanbul, Çengelköy'deki evinde 81 yaşında vefat etmiştir.

Kaynak:Biyografiler.com