Türk tiyatro ve sinema oyuncusu, yönetmen, senarist, yapımcı, gazeteci ve sporcu. Türk sinemasının erken dönem kadın yönetmenlerinden biri olan Lale Oraloğlu, 1951 yılında başlayan profesyonel oyunculuk kariyerinin yanı sıra kurduğu Oraloğlu Tiyatrosu ile uzun yıllar tiyatro çalışmalarını sürdürdü.

Lale Oraloğlu, 28 Eylül 1924 tarihinde İzmir'de doğdu. Henüz bebekken ailesiyle birlikte İstanbul'a geldi. Nişantaşı Ortaokulu, Notre Dame de Sion, Şişli Terakki, Sainte-Pulchérie Fransız Lisesi ve Alman Lisesi gibi okullarda öğrenim gördü. Yedi yaşında piyano çalmaya başladı; İstanbul Konservatuvarı'nda piyano ve şan eğitimi gördü. Muhiddin Sadak'ın korosunda yaklaşık yedi yıl çalıştı.

Eğitimi ve Sporculuğu

Lale Oraloğlu, lise yıllarında sporla da ilgilendi. 400 metre yüzmede şampiyonluk elde etti, gülle atmada Türkiye ikincisi oldu. Daha sonra Galatasaray Kız Kürek Takımı'na katılarak takım kaptanlığı ve yöneticilik yaptı. 1951-1957 yılları arasında takımıyla birlikte İstanbul ve Türkiye şampiyonalarında çeşitli dereceler kazandı.

Üniversite öğrenimine Hukuk Fakültesinde başlayan Lale Oraloğlu, bir yıl sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesine geçti ve İngiliz Filolojisi Bölümünden mezun oldu. Fransızca, Almanca, İngilizce ve İtalyanca biliyordu.

Tiyatro Kariyeri

Konservatuvardaki eğitimi sırasında opera öğrencileri için düzenlenen tiyatro kurslarına katılan Lale Oraloğlu, burada Muhsin Ertuğrul'un dikkatini çekti. 1951 yılında açılan Küçük Sahne'de Yarış adlı oyunla profesyonel tiyatro yaşamına başladı. Küçük Sahne'de Kanlı Düğün, Hamlet ve Yaz Bekârı gibi oyunlarda rol aldı; daha sonra Oda Tiyatrosu ve Karaca Tiyatrosu'nda da çalıştı.

Lale Oraloğlu, 1960 yılında Muhsin Ertuğrul'un da teşvikiyle kendi adını taşıyan Oraloğlu Tiyatrosu'nu kurdu. Topluluk, İstanbul'daki temsillerinin yanı sıra Anadolu'nun farklı kentlerine turneler düzenledi. Oraloğlu, tiyatrosunda klasik eserlerden çağdaş oyunlara, komedilerden yerli yazarlara kadar farklı türlerde yapımlar sahneledi.

1967 yılında Oraloğlu Tiyatrosu'nda sahnelenen, Aristofanes'in Lysistrata adlı eserinden uyarlanan Kadınlar I-Ih Derse oyunu müstehcen olduğu gerekçesiyle yasaklandı. Lale Oraloğlu, kararın kaldırılması için tiyatro sahnesinde açlık grevine başladı. Yaklaşık iki haftayı aşan eylemin ve hukuki sürecin ardından oluşturulan yeni bilirkişi heyeti oyunun sahnelenmesine engel bulunmadığı yönünde görüş bildirdi ve oyun yeniden seyirciyle buluştu.

Lale Oraloğlu, annesinin ilerleyen yaşı nedeniyle onunla daha fazla ilgilenmek amacıyla Oraloğlu Tiyatrosu'nun düzenli faaliyetlerini 1987 yılında sona erdirdi. Yaklaşık sekiz yıllık aranın ardından 1995 yılında İstakozun Çığlığı adlı oyunla yeniden sahneye çıktı. Oyun Müjdat Gezen Tiyatrosu ve Beşiktaş Kültür Merkezi'nde sahnelendi.

Yaşamının ilerleyen dönemlerinde de tiyatrodan kopmayan Lale Oraloğlu, 2006 yılında Levent Kırca-Oya Başar Tiyatrosu'nun sahnelediği Ateşin Düştüğü Yer adlı oyunda rol aldı ve toplulukla Almanya turnesine çıktı.

Gazetecilik Kariyeri

Lale Oraloğlu, oyunculuğunun yanında gazetecilik de yaptı. 1951-1960 yılları arasında Akşam, İstanbul Ekspres ve Yeni Sabah gazetelerinde yazılar yazdı. Galatasaray Spor dergisini yayımladı. 1957 yılında Cannes ve Venedik film festivallerini gazeteci kimliğiyle takip etti.

Sinema Kariyeri

Lale Oraloğlu, sinema oyunculuğuna 1950'li yılların başında başladı. Yavuz Sultan Selim Ağlıyor, Yıldırım Beyazıt ve Timurlenk, Kanlı Para, Altı Ölü Var / İpsala Cinayeti, Nilgün, İki Ateş Arasında, Meçhul Kadın, Piç / Kahpe Dünya ve Kara Talih gibi filmlerde rol aldı.

1955 yılında Sevdiğim Sendin filminin senaryosunu yazdı ve yapımcılığını üstlendi. Andre Gide'in Pastoral Senfoni adlı eserinden uyarlanan, Agâh Hün'ün yönettiği filmde Cahit Irgat, Sadri Alışık, Neriman Köksal ve Ahmet Tarık Tekçe gibi oyuncularla birlikte rol aldı.

1960 yapımı Kırık Çanaklar'da Sabahat karakterini canlandırdı ve filmin senaryo çalışmalarında yer aldı. Memduh Ün'ün yönettiği filmde Turgut Özatay, Salih Tozan, Mualla Kaynak ve Reha Yurdakul ile birlikte kamera karşısına geçti. Film 1961 yılında düzenlenen 2. Türk Film Festivali'nde çeşitli ödüller kazanırken Lale Oraloğlu da oyunculuğuyla ödüllendirildi.

Lale Oraloğlu, oyunculuğun yanı sıra kamera arkasında da çalışarak Türk sinemasının erken dönem kadın yönetmenlerinden biri oldu. 1971 yılında Bir Kadın Tuzağı ile Hüdaverdi-Pırtık'ı, 1972 yılında ise Hızlı Hızır ve Ölüm Bebekleri'ni yönetti. Bu filmlerin bazılarında senarist, yapımcı ve oyuncu olarak da görev aldı. Bir Kadın Tuzağı'nda Fikret Hakan, kızı Alev Oraloğlu, Avni Dilligil ve Orçun Sonat ile birlikte rol aldı.

Uzun bir aradan sonra Bir Avuç Gökyüzü ile yeniden sinemada görünen Lale Oraloğlu, ilerleyen yıllarda televizyon dizilerinde de rol aldı. Sihirli Annem'de Merzuka, Candan Öte'de ise Leman Özüm karakterini canlandırdı. 2006 yapımı Kısık Ateşte 15 Dakika da son sinema çalışmalarından biri oldu.

Yazarlığı ve Akademik Çalışmaları

Lale Oraloğlu'nun Kızım adlı romanı 1976 yılında Hürriyet Yayınları tarafından yayımlandı. Sinema ve tiyatro çalışmalarının yanında eğitimcilik de yapan Oraloğlu, Selçuk Üniversitesi'nde konservatuvar öğrencilerine ders verdi.

Türk sinemasındaki kadın yönetmenlerin tarihini ele alan Yeşilçam'ın Görünmeyen Kadınları adlı belgeselde de Lale Oraloğlu'nun yönetmenlik çalışmaları ve yaşam öyküsü ele alındı.

Ailesi

Lale Oraloğlu üç kez evlendi. İlk evliliğini gazeteci Ali Oraloğlu ile yaptı. Bu evlilikten 21 Haziran 1954 tarihinde daha sonra oyuncu olan Alev Oraloğlu dünyaya geldi. Oraloğlu'nun eşlerinden biri de Gürdal Onur'du. Alev Oraloğlu, annesiyle birlikte çok sayıda tiyatro çalışmasında yer aldı.

Ölümü

Lale Oraloğlu, Candan Öte dizisinin 26 Kasım 2006 tarihindeki seslendirme çalışmasının ardından rahatsızlanarak hastaneye kaldırıldı ve beyin kanaması geçirdi. Tedavisi sırasında yeniden beyin kanaması geçiren sanatçıda zatürre ve kalp sorunları da gelişti. 15 Ocak 2007 tarihinde İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede 82 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

Ödülleri

1961 - 2. Türk Film Festivali - En Başarılı Yardımcı Kadın Oyuncu - Kırık Çanaklar
2000 - Avni Dilligil Tiyatro Ödülleri - Jüri Özel Ödülü

Sanat yaşamının 50. yılı, 11 Aralık 2001 tarihinde Kültür Bakanlığı tarafından Atatürk Kültür Merkezi'nde düzenlenen özel bir geceyle kutlandı.

Yönetmenliğini Yaptığı Filmler

1972 - Ölüm Bebekleri (Yönetmen)
1972 - Hızlı Hızır (Yönetmen)
1971 - Hüdaverdi-Pırtık (Yönetmen)
1971 - Bir Kadın Tuzağı (Yönetmen)

Senaryosunu Yazdığı Filmler

1972 - Hızlı Hızır (Senarist)
1972 - Ölüm Bebekleri (Senarist)
1971 - Bir Kadın Tuzağı (Senarist)
1971 - Hüdaverdi-Pırtık (Senarist)
1961 - Hatırla Sevgilim (Senarist)
1960 - Kırık Çanaklar (Senarist)
1955 - Sevdiğim Sendin (Senarist)

Yapımcılığını Üstlendiği Filmler

1972 - Hızlı Hızır (Yapımcı)
1972 - Ölüm Bebekleri (Yapımcı)
1971 - Hüdaverdi-Pırtık (Yapımcı)
1955 - Sevdiğim Sendin (Yapımcı)

Filmleri ve Dizileri

Sinema Filmleri

2006 - Kısık Ateşte 15 Dakika (Üvey anne; sinema filmi)
2001 - Son (Hafize Teyze; sinema filmi)
1987 - Bir Avuç Gökyüzü (Sinema filmi)
1972 - Ölüm Bebekleri (Sinema filmi)
1971 - Bir Kadın Tuzağı (Sinema filmi)
1970 - Vur Patlasın Çal Oynasın (Şantöz Lale; sinema filmi)
1963 - Kötü Tohum (Sinema filmi)
1962 - Kanun Kanundur (Sinema filmi)
1961 - Utanmaz Adam (Sinema filmi)
1960 - Kırık Çanaklar (Sabahat; sinema filmi)
1960 - Ayşecik (Sinema filmi)
1959 - Onun Süvarisi (Sinema filmi)
1959 - Peçeli Efe (Sinema filmi)
1958 - Karasu (Sinema filmi)
1958 - Bir Kadın Tuzağı (Sinema filmi)
1957 - Kara Talih (Emine; sinema filmi)
1957 - Yavrularımın Katili (Sinema filmi)
1956 - Uçuruma Giden Kadın (Sinema filmi)
1956 - Piç / Kahpe Dünya (Nesrin; sinema filmi)
1955 - Meçhul Kadın (Necla; sinema filmi)
1955 - Kızımla Beraber Ağladık (Sinema filmi)
1955 - Sevdiğim Sendin (Sinema filmi)
1954 - Leylaklar Altında (Lale; sinema filmi)
1954 - İki Ateş Arasında (Sinema filmi)
1954 - Nilgün (Sinema filmi)
1953 - Altı Ölü Var / İpsala Cinayeti (Yanola; sinema filmi)
1953 - Kanlı Para (Sinema filmi)
1952 - Yıldırım Beyazıt ve Timurlenk (Sinema filmi)
1952 - Yavuz Sultan Selim Ağlıyor (Sinema filmi)

Dizileri ve Televizyon Yapımları

2006 - Candan Öte (Leman Özüm; TV dizisi)
2003-2006 - Sihirli Annem (Merzuka; TV dizisi)
2002 - Her Şey Aşk İçin (TV dizisi)
2002 - Ah Yaşamak Var Ya! (TV dizisi)
2000 - Delikanlı (TV dizisi)
1996 - Bu Sevda Bitmez (TV dizisi)
1994 - Gülcan 3 (TV filmi)
1993 - Bebek (TV yapımı)

Tiyatro Oyunları

Ateşin Düştüğü Yer
İstakozun Çığlığı
Keloğlan'ın Eşeği
Alman Gelin
Casuslarla Savaş
Yıl 1921
Üç Çapkın Arkadaş
Beşik Sözlüsü
Kadınlar Koğuşu
Kahraman Çocuklar
Yengenin Fili
Kızlar
Anneme Koca Arıyorum
Vatan Yahut Silistre
Hatıra Defteri
Ezilenler
Kadınlar I-Ih Derse
Noktacık
Balayı
Kralın Kısrağı
Çocuklar ve Büyükler
Gulyabani
Pollyanna
Altona Mahpusları
Büyükbaba
Keresteci Tevfik Bey
Hint Domuzları
Kaçak
Doktor Freud ve Hastası
Ağaçlar Ayakta Ölür
Gelin
Koca Bebekler
Rüya Doğru Çıkınca
Yalancı Bili
Karanlığın İçinden
Lady Chatterley
Kötü Tohum
Denizden Gelen Kadın
Misafir
Çöl Faresi
Becerikli Kaynana
Bir Parmak Bal
Evlilik Dolabı
Hamlet
Uyuyan Prens
Yarış

Kitapları

1976 - Kızım - Roman